GianTiep.comGián Tiếp
Đổi đại từ, sở hữu và trạng từ

Đổi tính từ sở hữu, đại từ sở hữu và đại từ phản thân trong câu gián tiếp

My, your, our, mine, yours, myself đổi ra sao khi tường thuật: đi theo chủ nhân thật, bảng đối chiếu, ví dụ từng dạng và những chỗ học sinh hay bỏ sót.

A Vietnamese tutor and a teenage girl at a kitchen table in Hải Phòng, blank exercise sheets and two pens between them, seen from behind, evening lamp light

Tính từ sở hữu (my, your, our), đại từ sở hữu (mine, yours, ours) và đại từ phản thân (myself, yourself) đổi theo đúng nguyên tắc của đại từ nhân xưng: chúng đi theo người làm chủ, nhìn từ góc của người kể. Khác biệt là chúng dễ bị bỏ sót hơn, vì học sinh thường chỉ chú ý tới chủ ngữ đầu câu.

Bài này tách riêng ba nhóm từ, mỗi nhóm có bảng đối chiếu, ví dụ đổi câu và những chỗ đặc biệt như a friend of mine, our own, câu có hai chủ nhân khác nhau. Cách xác định người nói, người nghe, người kể đã được trình bày trong bài về đại từ nhân xưng cùng danh mục; ở đây đi thẳng vào phần sở hữu.

Vì sao từ sở hữu hay bị quên đổi

Khi đổi một câu sang gián tiếp, mắt người học thường dừng ở chủ ngữ và động từ: đổi I thành he, lùi am thành was, xong là thấy đủ. Từ sở hữu nằm ở giữa hoặc cuối câu, đứng trước một danh từ, nên rất dễ lọt. Kết quả là những câu như Ha said she had forgotten my umbrella, trong khi ý gốc là Hà quên ô của chính Hà. Câu này đúng ngữ pháp nhưng sai nghĩa: người đọc sẽ hiểu chiếc ô là của người kể.

Lỗi này nguy hiểm hơn lỗi ngữ pháp vì giáo viên chấm nhanh có khi không thấy, còn trong đời thật thì gây hiểu lầm. Kể lại cho đồng nghiệp rằng The client said he wanted to change our contract khác hẳn The client said he wanted to change his contract, nhất là khi hai bên đều có hợp đồng riêng.

Nguyên tắc chung chỉ có một câu: từ sở hữu đi theo chủ nhân thật, và được gọi theo cách người kể gọi chủ nhân đó. Nếu chủ nhân là người nói gốc và người kể là người ngoài, my thành his hoặc her. Nếu chủ nhân là người kể, dù câu gốc dùng your hay his, câu gián tiếp vẫn phải dùng my. Phần còn lại của bài chỉ là áp dụng nguyên tắc này cho từng dạng.

Bảng đối chiếu ba nhóm từ sở hữu và phản thân

Bảng dưới xếp theo ngôi, giúp bạn chuyển nhanh khi đã biết chủ nhân là ai. Hàng ngang là một ngôi, ba cột cuối là ba dạng tương ứng của ngôi đó.

Ngôi (đại từ chủ ngữ)Tính từ sở hữuĐại từ sở hữuĐại từ phản thân
Imyminemyself
you (một người)youryoursyourself
you (nhiều người)youryoursyourselves
hehishishimself
sheherhersherself
itits(hầu như không dùng)itself
weouroursourselves
theytheirtheirsthemselves

Khi đổi câu, bạn đi theo hai bước: xác định ngôi mới của chủ nhân (ví dụ từ I sang she), rồi chọn đúng ô trong hàng của ngôi mới, giữ nguyên cột. my ở cột tính từ sở hữu thì sang her cùng cột; mine ở cột đại từ sở hữu thì sang hers. Lỗi hay gặp là nhảy cột, ví dụ đổi mine thành her, tạo ra câu thiếu danh từ như She said the bag was her.

Tính từ sở hữu my, your, our: luôn đứng trước danh từ

Tính từ sở hữu không bao giờ đứng một mình; sau nó luôn có danh từ. Khi đổi, danh từ giữ nguyên, chỉ đổi từ sở hữu. Quang said, "My phone is broken." thành Quang said (that) his phone was broken. Ví dụ với người nghe: The nurse said to Mrs Thu, "Your results are ready." thành The nurse told Mrs Thu (that) her results were ready. Chữ your trỏ vào bà Thu nên thành her.

Với our, bạn cần xem người kể có nằm trong nhóm không. The twins said, "Our grandmother lives in Hue." do người ngoài kể sẽ là The twins said (that) their grandmother lived in Hue. Nếu người kể là anh chị của cặp sinh đôi, cùng một bà, câu sẽ là The twins said (that) our grandmother lived in Hue. Ở câu này, thì quá khứ lived và thì hiện tại lives đều có thể chấp nhận nếu bà vẫn đang sống ở Huế; chuyện lùi hay không lùi thì được bàn kỹ ở danh mục lùi thì.

Một trường hợp dễ nhầm là khi câu gốc có cả my và your. Khoa said to Vy, "My notes are clearer than your notes." do người ngoài kể: Khoa told Vy (that) his notes were clearer than hers. Nếu Vy là người kể: Khoa told me (that) his notes were clearer than mine. Câu thứ hai dùng mine thay cho my notes để tránh lặp; dùng my notes vẫn đúng nhưng nặng hơn.

Đại từ sở hữu mine, yours, ours: đứng thay cả cụm danh từ

Đại từ sở hữu thay cho "tính từ sở hữu + danh từ" đã nhắc trước đó. Vì đứng một mình, nó thường nằm ở cuối câu, sau be hoặc sau động từ, và đó là vị trí học sinh dễ bỏ qua nhất. Thanh said, "This seat is mine." thành Thanh said (that) that seat was his. Chú ý cùng lúc có hai thay đổi: mine thành his và this thành that (chuyện this có bài riêng trong danh mục).

Với his, tính từ sở hữu và đại từ sở hữu trùng hình thức, nên khi chủ nhân là nam, câu không đổi dạng chữ: his phone và the phone is his. Với nữ thì khác: her phone nhưng the phone is hers. Học sinh hay viết The phone was her vì quen tay; đó là lỗi sai ngữ pháp, không phải lỗi chọn ngôi.

Với người nghe: The shop assistant said to me, "Is this bag yours?" Đây là câu hỏi, đổi sang gián tiếp thành The shop assistant asked me if that bag was mine. Chữ yours thành mine vì người nghe gốc là người kể. Cấu trúc câu hỏi gián tiếp có danh mục riêng; ở đây chỉ cần để ý từ sở hữu ở cuối câu.

Cụm a friend of mine, a cousin of yours đổi theo đúng quy tắc: Duy said, "A friend of mine works there." thành Duy said (that) a friend of his worked there. Không viết a friend of him; sau of trong cấu trúc này luôn là đại từ sở hữu.

Đại từ phản thân myself, yourselves: hai cách dùng, cùng một cách đổi

Đại từ phản thân có hai cách dùng chính. Cách thứ nhất là phản thân thật sự, khi chủ ngữ và tân ngữ là cùng một người: I hurt myself. Cách thứ hai là nhấn mạnh, nghĩa là "tự mình, chính mình": I painted the room myself. Dù dùng cách nào, khi đổi sang câu gián tiếp, đại từ phản thân luôn khớp với chủ ngữ mới của mệnh đề.

Ví dụ phản thân thật: Long said, "I cut myself while cooking." thành Long said (that) he had cut himself while cooking. Ví dụ nhấn mạnh: Ngoc said, "I made this cake myself." thành Ngoc said (that) she had made that cake herself. Cả hai đều theo một nhịp: chủ ngữ đổi thành he thì phản thân là himself, chủ ngữ thành she thì là herself.

Chỗ khó là yourself và yourselves, vì you có thể số ít hoặc số nhiều. The coach said to the team, "Look after yourselves." là lời dặn, đổi thành The coach told the team to look after themselves. Nếu người kể là một cầu thủ trong đội: The coach told us to look after ourselves. Chữ yourselves thành ourselves vì người kể nằm trong nhóm được dặn. Lỗi hay gặp là viết themself hoặc ourself; dạng số nhiều luôn kết thúc bằng -selves. Riêng themself có xuất hiện trong tiếng Anh hiện đại khi chỉ một người không rõ giới tính, nhưng nhiều sách ngữ pháp và giáo viên vẫn coi là không chuẩn, nên trong bài thi bạn nên tránh.

Kể lại một đoạn hội thoại có nhiều từ sở hữu

Để thấy ba nhóm từ phối hợp với nhau, hãy xem một đoạn hội thoại ngắn (ví dụ giả định). Chi và Bình là hai bạn cùng phòng ký túc xá. Chi nói với Bình: "Is this charger yours? Mine is in my bag, and I bought it myself last month." Bình đáp: "No, it isn't mine. Maybe it's our neighbour's."

Một người bạn thứ ba kể lại toàn bộ cho người khác nghe. Câu đầu là câu hỏi Yes/No: Chi asked Binh if that charger was his. Chữ yours chỉ Bình nên thành his. Câu tiếp: She said (that) hers was in her bag and (that) she had bought it herself the month before. Ở đây có đủ ba nhóm: mine thành hers, my bag thành her bag, myself thành herself. Cụm last month đổi thành the month before hoặc the previous month vì câu kể diễn ra sau đó khá lâu.

Câu trả lời của Bình: Binh said (that) it wasn't his and (that) maybe it was their neighbour's. Chữ our thành their vì người kể không ở cùng phòng. Nếu chính Bình kể lại cho một người bạn: Chi asked me if that charger was mine. I said it wasn't mine and that maybe it was our neighbour's. Cùng một cuộc trò chuyện, hai người kể cho ra hai bộ từ sở hữu khác hẳn nhau. Khi luyện, bạn nên tự đổi một đoạn hội thoại theo ít nhất hai góc kể như vậy; đó là cách nhanh nhất để thôi phụ thuộc vào bảng thuộc lòng.

Những chỗ học sinh hay bỏ sót khi đổi từ sở hữu

Danh sách dưới đây gom những tình huống thường làm sai trong bài kiểm tra và bài viết. Mỗi mục có một cặp câu để bạn đối chiếu.

  • Từ sở hữu nằm trong mệnh đề phụ. Hien said, "I left when my brother arrived." thành Hien said (that) she had left when her brother arrived. Mệnh đề when vẫn phải đổi my thành her.
  • Từ sở hữu đi với own. They said, "We want our own room." thành They said (that) they wanted their own room. Chữ own giữ nguyên, chỉ đổi từ sở hữu đứng trước.
  • Danh từ sở hữu cách. Lan's, my mother's thường giữ nguyên vì đã có tên người. Chỉ đổi phần my trong my mother's thành his mother's hoặc her mother's.
  • Its và it's. its là sở hữu, it's là viết tắt của it is hoặc it has. Khi lùi thì, it's sẽ thành it was hoặc it had, còn its giữ nguyên.
  • Câu có hai chủ nhân cùng giới. Tam said to Hung, "My answer is the same as yours." Đổi máy móc thành Tam told Hung (that) his answer was the same as his sẽ không ai hiểu. Viết rõ: Tam told Hung (that) his answer was the same as Hung's.

Mục cuối là ví dụ cho thấy ngữ pháp đúng chưa đủ, câu còn phải rõ nghĩa. Bài sau trong danh mục bàn kỹ hơn cách xử lý khi đại từ có thể chỉ hai người.

Câu hỏi thường gặp

Mine trong câu gián tiếp đổi thành his hay him?

Đổi thành his nếu chủ nhân là nam và người kể không phải chủ nhân. Mine là đại từ sở hữu nên phải đổi sang đại từ sở hữu cùng loại: his, hers, theirs. Him là đại từ tân ngữ, không chỉ sự sở hữu, nên viết the book was him là sai.

Our trong câu gốc có luôn đổi thành their không?

Không. Our đổi thành their khi người kể không thuộc nhóm đó. Nếu người kể cùng nhóm với người nói gốc, ví dụ cùng lớp, cùng gia đình, our giữ nguyên. Luôn hỏi người kể có nằm trong nhóm "we" của câu gốc hay không.

Đại từ phản thân có bị lùi hay đổi gì ngoài ngôi không?

Không, đại từ phản thân không có thì, nên chỉ đổi theo ngôi để khớp với chủ ngữ mới. Myself thành himself hoặc herself, ourselves thành themselves, tuỳ người kể. Hình thức số ít và số nhiều phải giữ đúng: -self cho một người, -selves cho nhiều người.

Cụm a friend of mine khi kể lại viết thế nào?

Bạn đổi mine theo chủ nhân mới và giữ nguyên cấu trúc: a friend of his, a friend of hers, a friend of theirs. Không viết a friend of him hay a friend of her vì sau of trong cấu trúc này phải là đại từ sở hữu chứ không phải đại từ tân ngữ.

Khi hai người cùng giới thì xử lý his, her thế nào cho khỏi nhầm?

Bạn thay ít nhất một từ sở hữu bằng tên người kèm sở hữu cách, ví dụ Hung's answer, hoặc dùng the other boy's. Ngữ pháp cho phép giữ his, nhưng câu sẽ mơ hồ. Trong bài viết thật, người chấm và người đọc luôn đánh giá câu rõ nghĩa cao hơn.

Danh từ có sở hữu cách như Nam's có phải đổi không?

Thường không, vì tên riêng chỉ đúng người dù ai kể. Chỉ khi người kể chính là Nam, hoặc đang nói chuyện với Nam, thì Nam's có thể thành my hoặc your cho tự nhiên. Trong bài tập trên lớp, giữ nguyên tên riêng là cách an toàn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138