GianTiep.comGián Tiếp
Trường hợp đặc biệt

Giả định thức trong câu gián tiếp: demand, insist, recommend that + V nguyên mẫu

Sau demand, insist, recommend, it is essential that, động từ ở dạng nguyên mẫu và không lùi thì. Khác biệt Anh – Mỹ với should, cách đổi câu và bẫy insist.

School meeting room in Thái Nguyên, a parent and a teacher sitting across a table with blank forms between them, seen from the doorway, faces out of frame, neutral daylight

Khi lời nói được tường thuật bằng các động từ đòi hỏi, đề nghị như demand, insist, request, require, recommend, hoặc các cụm it is essential, it is vital that, động từ trong mệnh đề that thường ở dạng nguyên mẫu cho mọi ngôi và không lùi thì, dù động từ tường thuật ở quá khứ. “Everyone must arrive by eight,” the coach said. có thể kể thành The coach insisted that everyone arrive by eight. — arrive giữ nguyên, không thành arrived, cũng không thêm s.

Dạng này gọi là giả định thức (subjunctive). Nó là một trường hợp đặc biệt của câu gián tiếp vì đi ngược quy tắc lùi thì quen thuộc. Bài này đi qua các động từ và tính từ kéo theo giả định thức, cách đổi từ câu trực tiếp, khác biệt Anh – Mỹ với should, câu phủ định, câu bị động, và cái bẫy lớn nhất: insist có hai nghĩa với hai cấu trúc khác nhau.

Giả định thức là gì và vì sao nó không lùi thì

Giả định thức trong tiếng Anh hiện đại có hình thức rất đơn giản: động từ nguyên mẫu không to, giống nhau ở mọi ngôi. Không có s ở ngôi thứ ba (that he go, không phải that he goes), động từ be giữ là be (that she be ready, không phải that she is ready), phủ định đặt not ngay trước động từ (that they not be late). Nó xuất hiện sau những từ diễn tả yêu cầu, đề nghị, sự cần thiết: người nói không kể một sự việc có thật mà nêu một điều họ muốn xảy ra.

Vì nội dung của mệnh đề là một điều được yêu cầu chứ không phải một sự việc đặt trên trục thời gian, hình thức động từ không mang thì. Không mang thì thì cũng không có gì để lùi. Đó là lý do The manager demanded that the report be finished by Friday vẫn dùng be dù demanded ở quá khứ, và câu này đúng dù bạn kể vào hôm nay hay năm sau.

Trong lời nói trực tiếp, người ta ít khi dùng giả định thức; họ nói bằng must, should, please, câu mệnh lệnh. Giả định thức chủ yếu xuất hiện khi bạn chuyển lời đó sang câu tường thuật bằng một động từ trang trọng như demand, request, recommend. Vì vậy nó hay gặp trong biên bản họp, thư công việc, văn bản quy định và dạng bài viết lại câu ở trình độ nâng cao.

Động từ và tính từ kéo theo giả định thức

Bảng dưới gom những từ hay gặp nhất, kèm câu gián tiếp mẫu. Cột cuối ghi cấu trúc khác cũng dùng được với từ đó.

TừCâu gián tiếp với giả định thứcCấu trúc khác
demandThe customer demanded that the manager call her back.demand to V (tự mình): She demanded to speak to the manager.
insist (đòi)Grandma insisted that we stay for dinner.insist on + V-ing: Grandma insisted on our staying for dinner.
requestThe school requested that parents not park at the gate.request + O + to V: The school requested parents not to park at the gate.
requireThe rules require that every visitor sign in.require + O + to V: The rules require every visitor to sign in.
recommendThe tutor recommended that Ly take the advanced class.recommend + V-ing: The tutor recommended taking the advanced class.
it is essential / vital / importantThe guide said it was essential that everyone be on time.for + O + to V: … essential for everyone to be on time.

Chú ý câu cuối: it is lùi thành it was như một mệnh đề bình thường, còn be trong mệnh đề that giữ nguyên. Hai lớp này xử lý khác nhau: lớp ngoài là sự việc (người hướng dẫn nói điều đó là cần thiết), lớp trong là điều được yêu cầu.

Suggest và propose cũng thuộc nhóm này (She suggested that he apply early), và có bài riêng về các cấu trúc của suggest trong nhóm động từ tường thuật. Ở đây chỉ cần nhớ: mọi từ trong bảng đều đi được với that + giả định thức, và đa số có thêm một cấu trúc khác ít trang trọng hơn.

Từ câu trực tiếp sang câu có giả định thức

Câu trực tiếp thường dùng must, should hoặc câu mệnh lệnh. Khi tường thuật bằng động từ đòi hỏi, bạn bỏ must hoặc should và đưa động từ chính về nguyên mẫu. “You must hand in the form by Monday,” the clerk said to me. → The clerk insisted that I hand in the form by Monday. “All staff should wear their badges,” the director said. → The director required that all staff wear their badges. “Please don't use the lift during the fire drill,” the security officer said to us. → The security officer requested that we not use the lift during the fire drill.

Bạn vẫn có thể tường thuật những câu này theo cách thông thường: The clerk told me (that) I had to hand in the form by Monday. hoặc The security officer asked us not to use the lift. Giả định thức không bắt buộc; nó là lựa chọn khi bạn muốn câu kể trang trọng hơn, hoặc khi đề bài cho sẵn động từ như demand, recommend và yêu cầu viết lại câu.

Chọn động từ theo độ mạnh của lời gốc: demand và insist cho lời đòi mạnh, require cho quy định, request cho lời đề nghị lịch sự, recommend cho lời khuyên chuyên môn. Một lời khuyên nhẹ như “You should try the advanced class” mà kể thành demanded that she try là quá tay; recommended hoặc suggested mới đúng sắc thái.

Ba cách viết: nguyên mẫu, should + V, và thì thường

Nguyên mẫu (giả định thức). The doctor recommended that he rest for a week. Đây là dạng chuẩn trong tiếng Anh – Mỹ ở mọi văn phong, và cũng phổ biến trong văn viết trang trọng của tiếng Anh – Anh.

Should + V. The doctor recommended that he should rest for a week. Dạng này thường gặp trong tiếng Anh – Anh, nhất là văn nói và văn viết không quá trang trọng. Nghĩa giống hệt dạng nguyên mẫu. Sách giáo khoa ở Việt Nam thường dạy cả hai dưới tên that + (should) + V.

Thì thường (chia theo thì). The doctor recommended that he rested for a week. Dạng này có gặp trong tiếng Anh – Anh thân mật, nhưng dễ gây hiểu nhầm vì rested trông như kể một việc đã xảy ra. Không nên dùng trong bài viết và bài tập; nếu gặp trong văn bản thật, đừng coi là sai.

Chọn dạng nào khi làm bài. Dạng nguyên mẫu và dạng should + V đều được chấp nhận. Nếu đề trắc nghiệm có phương án rests hoặc rested bên cạnh rest, đáp án là rest; nếu có cả rest và should rest, đề thường chỉ để một trong hai, hãy chọn phương án đó.

Không trộn hai dạng. Không viết that he should rests hay that he shoulds rest. Sau should luôn là động từ nguyên mẫu; dạng giả định thức cũng là nguyên mẫu. Lỗi thêm s thường xuất hiện khi chủ ngữ là he, she, it, vì phản xạ chia động từ ngôi thứ ba.

Insist: đòi hỏi hay khẳng định

Insist có hai nghĩa, và mỗi nghĩa dùng một dạng động từ khác nhau trong mệnh đề that. Nhầm dạng là đổi nghĩa cả câu.

Lời gốcNghĩaCâu gián tiếp
“You must leave now,” Thanh said to him firmly.Đòi hỏi: anh ấy phải điThanh insisted that he leave at once.
“He has already left, I'm sure,” Thanh said.Khẳng định: anh ấy đã đi rồiThanh insisted that he had already left.
“You must come to the party,” Ngân said to me.Đòi hỏi (mời nhiệt tình)Ngân insisted that I come to the party. / Ngân insisted on my coming to the party.
“I didn't take your pen,” Phong said.Khẳng địnhPhong insisted that he hadn't taken my pen.

Cùng động từ insisted, cùng chủ ngữ he, nhưng leave (nguyên mẫu) nghĩa là Thanh đòi anh ấy đi, còn had already left (lùi thì bình thường) nghĩa là Thanh khẳng định anh ấy đã đi. Ở nghĩa khẳng định, mệnh đề that là một sự việc nên lùi thì như mọi câu gián tiếp.

Suggest cũng có hai nghĩa tương tự: đề nghị (suggested that he leave) và ngụ ý một sự việc (the evidence suggested that he had left). Khi gặp những động từ này, hỏi trước: người nói đang yêu cầu điều gì xảy ra, hay đang khẳng định điều gì đã, đang xảy ra?

Phủ định và bị động trong giả định thức

Phủ định đặt not ngay trước động từ nguyên mẫu, không dùng do: The teacher requested that students not use their phones during the test. Viết that students don't use hoặc that students didn't use là chuyển sang thì thường, không còn là giả định thức. Với dạng should, phủ định là should not: ... that students should not use their phones. Nếu thấy not đứng trước động từ mà nghe lạ, đó là vì dạng này chủ yếu xuất hiện trong văn trang trọng; nó vẫn hoàn toàn đúng.

Bị động dùng be + V3, be giữ nguyên ở mọi ngôi: The committee recommended that the meeting be postponed. The board required that all invoices be checked twice. Chủ ngữ số ít hay số nhiều đều là be. Đây là chỗ dễ nhận ra giả định thức nhất trong văn bản thật, vì be đứng sau một chủ ngữ số ít trông như lỗi nếu bạn chưa biết cấu trúc này.

Kết hợp cả hai: The client requested that her name not be mentioned in the report. Not đứng trước be. Khi tường thuật lời gốc “Please don't mention my name in the report,” the client said, câu trên là một cách kể trang trọng; cách thông thường là The client asked us not to mention her name in the report.

Các bước và ba câu luyện có đáp án

Năm bước dưới đây áp dụng khi đề cho sẵn một động từ đòi hỏi, đề nghị hoặc khi bạn tự chọn cách kể trang trọng.

  1. Xác định lời gốc là yêu cầu, đề nghị, quy định hay khẳng định một sự việc. Chỉ yêu cầu, đề nghị, quy định mới dùng giả định thức.
  2. Chọn động từ hoặc tính từ theo độ mạnh: demand, insist, require, request, recommend, suggest, it is essential, it is important.
  3. Bỏ must, should, please, chuyển câu mệnh lệnh thành mệnh đề that có chủ ngữ.
  4. Đặt động từ ở dạng nguyên mẫu cho mọi ngôi; phủ định là not + V; bị động là be + V3. Hoặc dùng should + V nếu muốn theo cách Anh.
  5. Lùi thì phần lớp ngoài nếu có (it is → it was), giữ nguyên lớp trong; đổi đại từ và trạng từ như mọi câu gián tiếp.

Câu 1: “You must pay the fee before Friday,” the receptionist said to Hùng. Viết lại bắt đầu bằng The receptionist insisted… Đáp án: The receptionist insisted that Hùng pay the fee before Friday. hoặc … that Hùng should pay the fee before Friday.

Câu 2: “I think you should take a short break,” the coach said to Minh. Viết lại bắt đầu bằng The coach recommended… Đáp án: The coach recommended that Minh take a short break. hoặc The coach recommended taking a short break.

Câu 3: “It's important that nobody is late,” the guide said. Đáp án: The guide said (that) it was important that nobody be late. Lời gốc dùng is vì người nói dùng thì thường trong văn nói; khi kể trang trọng, be là chuẩn, còn giữ was hoặc dùng should be cũng được chấp nhận.

Câu hỏi thường gặp

Giả định thức trong câu gián tiếp là gì?

Đó là dạng động từ nguyên mẫu không to, giống nhau ở mọi ngôi, dùng trong mệnh đề that sau các từ đòi hỏi, đề nghị, cần thiết như demand, insist, recommend, it is essential. Động từ này không lùi thì dù động từ tường thuật ở quá khứ.

Vì sao that he go không thêm s?

Vì giả định thức không chia theo ngôi và không mang thì; nó diễn tả một điều được yêu cầu chứ không kể một sự việc. Mọi ngôi đều dùng nguyên mẫu: that he go, that she be, that they not leave. Thêm s là chuyển sang thì hiện tại thường.

Should + V và V nguyên mẫu sau recommend có khác nhau không?

Về nghĩa thì không. V nguyên mẫu là dạng chuẩn trong tiếng Anh – Mỹ và văn trang trọng; should + V phổ biến trong tiếng Anh – Anh. Sách giáo khoa ở Việt Nam thường dạy gộp là that + (should) + V, tức cả hai đều đúng.

Insisted that he leave và insisted that he had left khác nhau thế nào?

Insisted that he leave nghĩa là người nói đòi anh ấy rời đi, dùng giả định thức. Insisted that he had left nghĩa là người nói khẳng định anh ấy đã rời đi, mệnh đề that là sự việc nên lùi thì như câu gián tiếp thường.

Câu phủ định trong giả định thức viết thế nào?

Đặt not ngay trước động từ nguyên mẫu, không dùng do hay does: requested that students not use their phones. Với bị động: that her name not be mentioned. Nếu dùng should thì viết should not + V.

Có bắt buộc dùng giả định thức khi tường thuật lời yêu cầu không?

Không. Bạn luôn có thể kể bằng cấu trúc thông thường như told + O + to V, asked + O + not to V, said that I had to. Giả định thức là lựa chọn trang trọng, hay dùng trong thư công việc, biên bản, và trong bài tập khi đề cho sẵn động từ như demand hay recommend.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138