Bài tập động từ tường thuật kiểm tra một kỹ năng: nhìn câu gốc, gọi tên đúng hành động nói (hứa, chối, thừa nhận, buộc tội, xin lỗi…) rồi đặt đúng cấu trúc theo sau động từ đó. Sai thường không nằm ở chọn động từ mà ở phần đi kèm: deny + V-ing chứ không phải deny + to V, apologize for chứ không phải apologize about, accuse someone of chứ không phải accuse someone for.
Bộ bài gồm 18 câu xếp theo năm nhóm cấu trúc, mỗi câu cho sẵn động từ cần dùng. Đáp án ghi tất cả các cách viết đúng mà sách ngữ pháp chuẩn chấp nhận, vì nhiều động từ trong nhóm này nhận hơn một cấu trúc. Phần cuối có cách tự học từng nhóm để không phải học thuộc rời từng động từ.
Năm nhóm cấu trúc của bộ bài
Trước khi làm, nhìn qua năm nhóm dưới đây. Mỗi nhóm chỉ ghi các động từ có trong bộ bài, không phải danh sách đầy đủ.
| Nhóm | Cấu trúc | Động từ trong bộ bài |
|---|---|---|
| 1 | động từ + to V | agree, refuse, promise, offer, threaten |
| 2 | động từ + người + to V | remind, warn, advise, encourage |
| 3 | động từ + V-ing | deny, admit, suggest, recommend |
| 4 | động từ + (người) + giới từ + V-ing | apologize for, accuse of, insist on, thank for, congratulate on |
| 5 | động từ + (that) + mệnh đề | explain, complain, admit, deny, insist |
Có động từ xuất hiện ở hai nhóm. admit và deny đi được cả với V-ing và với mệnh đề that; insist đi được với “on + V-ing” và với “that + mệnh đề”; promise và threaten cũng nhận được mệnh đề that. Vì thế ở những câu này, đáp án sẽ có từ hai cách trở lên.
Với nhóm 3 và nhóm 4, V-ing có thể ở dạng hoàn thành (having + phân từ) để nhấn việc đã xảy ra trước lúc nói: denied having taken. Dạng thường (denied taking) cũng đúng và phổ biến hơn trong lời nói.
Phần 1: nhóm to V và nhóm người + to V
Viết lại mỗi câu bằng động từ cho trong ngoặc, không đổi nghĩa. Trong các câu có “me” hoặc “us”, đó là người kể.
- “No, I won't sign the paper,” the customer said. (refused)
- “Yes, I'll lend you the money,” Mai said to me. (agreed)
- “I'll never be late again,” Hung said. (promised)
- “If you don't pay, I'll call the police,” the shop owner said to the man. (threatened)
- “Don't forget to bring your ID cards,” the guide said to us. (reminded)
- “Be careful, the floor is wet,” the cleaner said to us. (warned)
- “You should apply for the scholarship,” my teacher said to me. (encouraged)
Nhóm 1 không có người nghe đứng sau động từ; nhóm 2 thì bắt buộc có. Trước khi viết, tự hỏi: động từ này có đi với “someone” ngay sau nó không?
Câu 3 và câu 4 có thêm một chỗ cần nghĩ: vị trí của “never” so với “to”, và mệnh đề điều kiện đi kèm phải đổi ngôi cho khớp với người bị doạ. Câu 6 có hai vế, vế đầu là lời dặn, vế sau là lý do; bạn có thể giữ lý do hoặc gộp nó vào động từ warn.
Đáp án phần 1
- The customer refused to sign the paper. refuse + to V; phần “No” của câu gốc đã nằm trong nghĩa từ chối nên không viết lại.
- Mai agreed to lend me the money. agree + to V. “you” trong câu gốc là người kể nên thành “me”. Không viết “agreed lending”.
- Hung promised never to be late again. Cũng đúng: Hung promised (that) he would never be late again. Vị trí “never” đứng trước to; viết “promised to never be late again” gặp trong văn nói, ít dùng trong bài viết.
- The shop owner threatened to call the police if the man didn't pay. threaten + to V, không có người nghe đứng sau. Mệnh đề điều kiện “if you don't pay” đổi ngôi thành “if the man didn't pay” hoặc “if he didn't pay”. Cũng đúng: The shop owner threatened (that) he would call the police if the man didn't pay.
- The guide reminded us to bring our ID cards. remind + người + to V; “your” thành “our” vì người kể nằm trong nhóm được nhắc.
- The cleaner warned us (that) the floor was wet. Cũng đúng: The cleaner warned us to be careful because the floor was wet. Vì sàn có thể vẫn ướt lúc kể, giữ “is wet” chấp nhận được khi kể ngay sau đó.
- My teacher encouraged me to apply for the scholarship. encourage + người + to V. Nếu không có gợi ý, advised me to apply cũng đúng; encouraged thêm sắc thái động viên.
Phần 2: nhóm V-ing và nhóm giới từ + V-ing
Tiếp tục viết lại bằng động từ trong ngoặc. Nhóm này dễ sai giới từ, nên khi làm bạn viết hẳn giới từ ra trước rồi mới viết V-ing.
- 8. “I didn't take the money,” the boy said. (denied)
- 9. “Yes, I broke the vase,” Hoa said. (admitted)
- 10. “Why don't we take a taxi?” Nam said. (suggested)
- 11. “You really should try the fish soup here,” the driver said to us. (recommended)
- 12. “I'm sorry I'm late,” Tuan said. (apologized)
- 13. “You stole my bike!” Lan said to Minh. (accused)
- 14. “You must stay for dinner,” Grandma said to us. (insisted)
- 15. “Thank you for helping me,” Thu said to Duc. (thanked)
- 16. “Congratulations on passing the exam,” the principal said to me. (congratulated)
Sáu trong chín câu ở phần này có từ hai đáp án đúng trở lên. Khi chấm, cách nào khớp với một trong các đáp án bên dưới đều tính là đúng; nếu cách của bạn không có trong danh sách, kiểm lại mục cấu trúc của động từ đó trong từ điển học tập thay vì tự cho là đúng.
Nhớ một điều về câu 8: câu gốc có “didn't” nhưng câu viết lại không giữ “not”, vì deny tự nó đã là chối. Viết “denied not taking” sẽ thành nghĩa ngược lại, tức là chối rằng mình đã không lấy.
Đáp án phần 2 và giải thích
8. The boy denied taking the money. Cũng đúng: denied having taken the money; denied (that) he had taken the money. Không viết “denied to take”. Chú ý không giữ “not”: deny đã mang nghĩa phủ nhận.
9. Hoa admitted breaking the vase. Cũng đúng: admitted having broken the vase; admitted (that) she had broken the vase. Có thể thêm “to”: admitted to breaking the vase, cách này cũng được chấp nhận.
10. Nam suggested taking a taxi. Cũng đúng: Nam suggested (that) they (should) take a taxi, hoặc “we” nếu người kể đi cùng. Không viết “suggested to take”.
11. The driver recommended (that) we (should) try the fish soup there. Cũng đúng: The driver recommended trying the fish soup there. “here” thành “there” vì kể lại ở nơi khác. Mẫu “recommended us to try” gặp trong tiếng Anh Anh nhưng nhiều sách khuyên tránh; hai cách trên an toàn hơn.
12. Tuan apologized for being late. apologize + for + V-ing. Nếu nhắc người nghe: apologized to us for being late, “to” đứng trước người nghe. Không viết “apologized us”.
13. Lan accused Minh of stealing her bike. Cũng đúng: of having stolen her bike. accuse + người + of + V-ing; “my” của Lan thành “her”. Không dùng “for”.
14. Grandma insisted on our staying for dinner. Cách tự nhiên và phổ biến hơn: Grandma insisted that we (should) stay for dinner. Dạng “insisted on us staying” gặp nhiều trong văn nói. Cả ba cách đều được chấp nhận.
15. Thu thanked Duc for helping her. thank + người + for + V-ing; “me” là Thu nên thành “her”.
16. The principal congratulated me on passing the exam. congratulate + người + on + V-ing. Không dùng “for” trong bài viết chuẩn, dù đôi khi nghe thấy.
Nhận ra hành động nói từ dấu hiệu trong câu gốc
Đề bài không phải lúc nào cũng cho sẵn động từ. Khi phải tự chọn, đọc câu gốc tìm những dấu hiệu dưới đây; chúng đúng với phần lớn trường hợp, nhưng vẫn cần đọc cả ngữ cảnh.
- “I'll…” kèm ý chắc chắn, cam kết, hay có “never again” → promise. “I'll…” kèm ý làm giúp người nghe → offer, nhưng “Shall I…?” mới là dấu hiệu offer rõ nhất.
- “No, I won't…” hoặc “I'm not going to…” trước một yêu cầu → refuse. “Yes, all right, I'll…” trả lời một đề nghị → agree.
- “If you don't…, I'll…” với hậu quả xấu cho người nghe → threaten. Cùng mẫu đó mà hậu quả xấu tới từ hoàn cảnh, không do người nói gây ra → warn.
- “I didn't…”, “It wasn't me” khi bị nghi → deny. “Yes, I did…”, “It was me” → admit.
- “You did…!” với giọng trách, nhất là có dấu chấm than → accuse… of.
- “Sorry…”, “I'm sorry for…” → apologize (to someone) for. “Thank you for…” → thank someone for. “Congratulations on…” → congratulate someone on.
- “Let's…”, “Why don't we…?”, “How about…?” → suggest. “Why don't you…?”, “You should…”, “If I were you…” → advise.
- “Don't forget to…”, “Remember to…” → remind. “Be careful…”, “Watch out…” → warn. “You must…” nói với giọng không nhận lời từ chối, như mời ở lại ăn cơm → insist.
Những dấu hiệu này giúp bạn khoanh vùng, không thay cho việc đọc nghĩa. Cùng câu “You must come to my party”, nói với giọng niềm nở là lời mời nài nỉ (insist hoặc invite), còn câu “You must hand in the report today” của trưởng phòng là mệnh lệnh (tell hoặc order).
Phần 3: hai câu tổng hợp và cách tự học theo nhóm
17. “It wasn't me who broke the printer. Ask Quang,” Bao said. (denied) Đáp án: Bao denied breaking the printer and told us to ask Quang. Câu gốc có hai ý, chối và chỉ người khác, nên cần hai động từ nối bằng and. “us” là người nghe giả định; nếu biết rõ người nghe là ai, thay bằng người đó.
18. “The room is too noisy and the bed is broken,” the guest said to the receptionist. (complained) Đáp án: The guest complained to the receptionist that the room was too noisy and the bed was broken. complain + to + người + that; không viết “complained the receptionist”. Thì lùi theo quy ước; nếu phàn nàn vẫn còn đúng lúc kể, giữ “is” cũng được.
Sau khi chấm, đừng học từng động từ như một từ rời. Ghép mỗi động từ vào một câu ví dụ ngắn của chính bạn, chia theo năm nhóm ở đầu bài, ví dụ nhóm 3: “She denied cheating. He admitted lying. They suggested leaving.” Mỗi nhóm năm câu, đọc to vài lần, cấu trúc sẽ đi theo động từ như một cụm.
Một mẹo kiểm chắc chắn đúng: khi không nhớ một động từ đi với to V hay V-ing, tìm một câu ví dụ trong từ điển học tập tiếng Anh uy tín, đọc mục cấu trúc (pattern) của động từ đó. Đừng dựa vào câu dịch từ tiếng Việt, vì “từ chối làm gì” và “chối đã làm gì” trong tiếng Việt cùng là “làm gì” nhưng sang tiếng Anh lại là refuse to V và deny V-ing.
Câu hỏi thường gặp
Deny và refuse khác nhau thế nào khi dùng trong câu gián tiếp?
refuse là không chịu làm một việc, thường ở hiện tại hoặc tương lai, đi với to V: refused to sign. deny là chối rằng một việc đã xảy ra hoặc là sự thật, đi với V-ing hoặc mệnh đề that: denied taking the money. Câu gốc có “No, I won't” là refuse, câu gốc “I didn't” là deny.
Suggest có thể đi với tân ngữ người như advise không?
Không theo mẫu suggest + người + to V. Muốn nhắc người thì dùng mệnh đề: She suggested that I (should) call him. Mẫu suggest + V-ing không có người, ngầm hiểu là cả nhóm hoặc người nghe. Đây là chỗ bài tập tìm lỗi sai rất hay khai thác.
Khi nào nên dùng dạng having + phân từ sau deny, admit, accuse of?
Dạng hoàn thành nhấn rằng hành động đã xảy ra trước lúc nói và hay gặp trong văn viết trang trọng. Dạng thường như denied taking cũng đúng và phổ biến hơn vì ngữ cảnh đã cho thấy chuyện đã qua. Trong bài tập, cả hai dạng thường được chấm đúng, trừ khi đề yêu cầu cụ thể.
Insist on our staying hay insist on us staying mới đúng?
Theo ngữ pháp chuẩn, tính từ sở hữu trước V-ing (our staying) là dạng trang trọng; tân ngữ (us staying) là dạng phổ biến trong văn nói và đã được chấp nhận rộng rãi. Nếu muốn tránh phân vân, dùng mệnh đề: insisted that we (should) stay.
Có cần nhớ tất cả động từ tường thuật không?
Không cần. Người học ở trình độ trung cấp chỉ cần chắc khoảng hai chục động từ phổ biến nhất chia theo năm nhóm cấu trúc như đầu bài. Biết nhóm thì gặp động từ mới chỉ cần kiểm nó thuộc nhóm nào. Học theo câu ví dụ hiệu quả hơn học danh sách.
Promise có đi với tân ngữ người được không?
Có, nhưng an toàn nhất là đặt người nghe trước mệnh đề that: He promised me (that) he would call. Khi dùng to V thì thường bỏ người nghe: He promised to call. Dạng “promised me to call” có gặp nhưng nhiều sách coi là kém tự nhiên. Dù có người nghe, người làm việc vẫn là người hứa, khác mẫu remind me to call, nơi người làm việc là người nghe.