GianTiep.comGián Tiếp
Lùi thì trong câu gián tiếp

Bảng lùi thì trong câu gián tiếp đầy đủ: 12 thì và các động từ khuyết thiếu

Bảng lùi thì đầy đủ cho câu gián tiếp: 12 thì tiếng Anh, will, can, may, must, kèm ví dụ cặp câu và mẹo chỉ đổi trợ động từ đầu tiên.

Two Vietnamese university students sharing a long table in a quiet library in Cần Thơ, one pointing at an empty notebook page, warm lamp light, top-down angle

Bảng lùi thì là bảng đối chiếu mỗi thì trong câu trực tiếp với thì tương ứng khi bạn kể lại bằng câu gián tiếp, trong trường hợp động từ tường thuật ở quá khứ (said, told, asked). Bài này gom đủ 12 thì của tiếng Anh, chia theo nhóm hiện tại, quá khứ, tương lai, cộng thêm các động từ khuyết thiếu hay gặp, mỗi dòng có một cặp câu ví dụ.

Bạn không cần thuộc lòng từng dòng. Phần sau bảng có một mẹo giúp suy ra hầu hết các dòng chỉ bằng một thao tác: đổi trợ động từ đầu tiên sang dạng quá khứ. Cuối bài là những dòng có hai cách đều được chấp nhận, để bạn không bị bắt lỗi oan và cũng không tự bắt lỗi người khác.

Nhóm hiện tại: bốn thì lùi về quá khứ

Bốn thì hiện tại đều lùi về thì quá khứ cùng dạng: đơn sang đơn, tiếp diễn sang tiếp diễn, hoàn thành sang hoàn thành. Ví dụ dưới đây dùng động từ tường thuật said.

Câu trực tiếpCâu gián tiếpĐổi gì
Hiện tại đơn: "I like spicy food."He said he liked spicy food.like thành liked
Hiện tại tiếp diễn: "We are waiting outside."They said they were waiting outside.are thành were
Hiện tại hoàn thành: "I have read the email."She said she had read the email.have thành had
Hiện tại hoàn thành tiếp diễn: "I have been learning French for two years."He said he had been learning French for two years.have been thành had been

Chú ý câu phủ định và câu dùng do/does: "I don't eat meat." thành She said she didn't eat meat. Trợ động từ don't đổi thành didn't, động từ chính eat vẫn ở nguyên mẫu. Viết didn't ate là lỗi, vì sau did luôn là động từ nguyên mẫu.

Động từ to be cần chú ý chia theo chủ ngữ mới: am và is thành was, are thành were. Khi đại từ đổi từ I sang they, động từ cũng phải theo: "I am late" do cả nhóm nói, kể lại là They said they were late, không phải they was late. Câu có there is/there are cũng lùi theo cùng cách: "There are two exits" thành He said there were two exits.

Nhóm quá khứ: hai thì lùi, hai thì đứng yên

Quá khứ đơn và quá khứ tiếp diễn lùi một bậc thành dạng hoàn thành. Quá khứ hoàn thành và quá khứ hoàn thành tiếp diễn đã ở bậc xa nhất nên giữ nguyên.

Câu trực tiếpCâu gián tiếpĐổi gì
Quá khứ đơn: "I met Linh at the station."He said he had met Linh at the station.met thành had met
Quá khứ tiếp diễn: "I was driving home."She said she had been driving home.was driving thành had been driving
Quá khứ hoàn thành: "The film had started when we arrived."They said the film had started when they arrived.Giữ nguyên had started
Quá khứ hoàn thành tiếp diễn: "I had been working there for a year."He said he had been working there for a year.Giữ nguyên

Hai dòng đầu là chỗ ngữ pháp chuẩn cho phép giữ nguyên trong nhiều tình huống, nhất là khi câu có mốc thời gian cụ thể. Phần cuối bài nói rõ. Ở dòng thứ ba, mệnh đề thời gian when we arrived cũng giữ nguyên arrived; chỉ có đại từ đổi thành they.

Nhóm tương lai: will thành would

Mọi thì tương lai dùng will đều đổi will thành would, phần sau giữ nguyên. Cấu trúc be going to chỉ đổi phần be.

Câu trực tiếpCâu gián tiếpĐổi gì
Tương lai đơn: "I will call you later."She said she would call me later.will thành would
Tương lai tiếp diễn: "I will be travelling in July."He said he would be travelling in July.will be thành would be
Tương lai hoàn thành: "We will have finished by Friday."They said they would have finished by Friday.will have thành would have
Tương lai hoàn thành tiếp diễn: "By May I will have been working here for ten years."She said that by May she would have been working there for ten years.will have been thành would have been
Be going to: "I am going to sell my motorbike."He said he was going to sell his motorbike.am thành was

Phủ định won't đổi thành wouldn't. Dạng viết tắt 'll trong lời gốc thường được viết lại thành would đầy đủ hoặc 'd trong lời kể; khi viết bài nên dùng dạng đầy đủ để người chấm thấy rõ bạn đã đổi.

Một điểm hay bị bỏ sót là mệnh đề thời gian chỉ tương lai. Trong lời gốc "I will text you when I get home", vế when I get home dùng hiện tại đơn để nói về tương lai. Khi kể lại, vế này cũng lùi theo: She said she would text me when she got home. Giữ gets trong khi vế chính đã thành would sẽ làm câu lệch thì.

Động từ khuyết thiếu: đổi và không đổi

Đây là bảng rút gọn; mỗi động từ có sắc thái riêng được phân tích kỹ ở hai bài về động từ khuyết thiếu trong danh mục này.

Trong câu trực tiếpTrong câu gián tiếpVí dụ câu gián tiếp
cancouldHe said he could swim.
may (khả năng, xin phép)might; xin phép còn dùng couldShe said it might rain.
must (bắt buộc)had to hoặc giữ mustHe said he had to leave early.
have to / has tohad toShe said she had to work on Sunday.
shall (tương lai, ít dùng)would, đôi khi shouldHe said he would be late.
could, would, should, might, ought toGiữ nguyênShe said I should rest.

Với must, cả had to lẫn must đều đúng khi nói về nghĩa vụ. Còn khi must dùng để suy luận ("He must be tired", nghĩa là chắc hẳn anh ấy mệt), chỉ giữ nguyên must, không đổi thành had to.

Mẹo suy ra cả bảng: chỉ đổi động từ đứng đầu cụm

Nhìn kỹ các bảng trên, bạn sẽ thấy một quy luật: trong mỗi cụm động từ, chỉ có từ đầu tiên (trợ động từ hoặc động từ chính chia theo chủ ngữ) bị đổi sang dạng quá khứ, những phần còn lại đứng yên. Is waiting thành was waiting, have been learning thành had been learning, will have finished thành would have finished, am going to thành was going to.

Quy luật này đúng với tất cả các thì hiện tại và tương lai, vì am/is/are, do/does, have/has, will, can đều có dạng quá khứ riêng. Nó chỉ cần bổ sung hai điều. Thứ nhất, động từ thường đứng một mình ở hiện tại đơn (like, goes) đổi thẳng sang quá khứ đơn (liked, went). Thứ hai, các thì quá khứ đi theo hướng khác: chúng không có "dạng quá khứ hơn" của từ đầu tiên, nên phải chèn had vào. Met thành had met, was driving thành had been driving.

Khi đã có had hoặc một động từ khuyết thiếu không có dạng quá khứ (could, would, should, might, ought to) ở đầu cụm, bạn dừng lại: không đổi gì thêm. Ba câu hỏi nhanh để áp dụng: từ đầu tiên của cụm động từ là gì; nó có dạng quá khứ không; nếu cụm đã ở quá khứ thì chèn had hay giữ nguyên.

Những dòng trong bảng có hai cách đều đúng

Quá khứ đơn có mốc thời gian cụ thể. "I was born in 2008." kể lại thường là She said she was born in 2008. Viết had been born không sai ngữ pháp nhưng nghe nặng nề; người bản ngữ hầu như luôn giữ was born. Trong bài tập ở trường, nếu đề yêu cầu lùi thì đầy đủ, bạn vẫn có thể viết had been born.

Quá khứ tiếp diễn làm bối cảnh. "I was cooking when the lights went out." có thể kể lại là He said he was cooking when the lights went out hoặc He said he had been cooking when the lights went out. Cả hai đều đúng; cách thứ nhất phổ biến hơn trong văn nói.

Điều vẫn còn đúng lúc kể. Nếu lời gốc là hiện tại và vẫn đúng khi bạn kể, giữ nguyên thì được chấp nhận: He said he likes spicy food (anh ấy vẫn thích). Lùi thì vẫn luôn đúng.

Tương lai chưa xảy ra. Lời hẹn "I will call you tomorrow" nói sáng nay, kể lại chiều nay khi ngày mai vẫn chưa đến: She said she will call me tomorrow hoặc She said she would call me tomorrow đều dùng được. Nếu kể lại sau nhiều ngày, phải dùng would và đổi trạng từ thời gian.

must nghĩa bắt buộc. Như bảng động từ khuyết thiếu đã ghi, had to và must đều được.

Dùng bảng cho câu có nhiều vế và nhiều động từ

Bảng lùi thì áp cho từng động từ, không phải cho cả câu. Một lời nói thật thường có vài vế, mỗi vế một thì khác nhau, và bạn phải tra bảng cho từng vế. Ví dụ giả định: "I have lived in Đà Lạt since 2019, but I am moving to Nha Trang because my company is opening a new branch there."

Đi từng vế: have lived là hiện tại hoàn thành, lùi thành had lived; am moving là hiện tại tiếp diễn, lùi thành was moving; is opening cũng lùi thành was opening. Kết quả: He said he had lived in Đà Lạt since 2019, but he was moving to Nha Trang because his company was opening a new branch there. Các mốc như since 2019 giữ nguyên vì đó là năm cụ thể, không phụ thuộc lúc nói.

Lưu ý về địa danh trong ví dụ: Đà Lạt và Nha Trang là tên thành phố quen gọi; theo đơn vị hành chính sau tháng 7 năm 2025, Đà Lạt thuộc tỉnh Lâm Đồng và Nha Trang thuộc tỉnh Khánh Hoà. Tên tỉnh không ảnh hưởng gì đến ngữ pháp, nhưng nếu bạn viết văn bản thật, nên dùng tên đơn vị hiện hành.

Một câu có ba động từ chia mà bạn chỉ đổi một là lỗi phổ biến nhất trong bài viết lại câu. Thói quen gạch dưới mọi động từ chia trước khi đổi sẽ loại bỏ lỗi này gần như hoàn toàn.

Câu hỏi thường gặp

Bảng lùi thì có khác nhau giữa tiếng Anh Anh và Anh Mỹ không?

Về nguyên tắc thì không. Cả hai biến thể dùng cùng các bậc lùi. Khác biệt nhỏ nằm ở thói quen: shall hầu như không dùng trong tiếng Anh Mỹ, và người Mỹ có xu hướng giữ quá khứ đơn thay vì đổi sang quá khứ hoàn thành trong văn nói nhiều hơn.

Thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn có lùi thành quá khứ tiếp diễn được không?

Không. Hiện tại hoàn thành tiếp diễn lùi thành quá khứ hoàn thành tiếp diễn, tức have been doing thành had been doing. Đổi thành was doing sẽ làm mất nghĩa kéo dài đến một mốc, và với các cụm như for two years thì câu trở nên sai.

Có thì nào lùi thành tương lai trong quá khứ ngoài will không?

Có be going to lùi thành was hoặc were going to, và hiện tại tiếp diễn chỉ kế hoạch tương lai lùi thành quá khứ tiếp diễn, ví dụ "I am leaving on Monday" thành She said she was leaving on Monday. Cả ba đều diễn tả tương lai nhìn từ một thời điểm trong quá khứ.

Câu bị động có dùng được bảng này không?

Dùng được, vì câu bị động cũng có trợ động từ be ở đầu cụm. Is built thành was built, has been sold thành had been sold, will be repaired thành would be repaired. Chỉ phần be hoặc trợ động từ đứng trước nó đổi, quá khứ phân từ giữ nguyên.

Có nên học thuộc bảng trước rồi mới hiểu lý do không?

Nên hiểu lý do trước. Khi biết lùi thì là trượt cả trục thời gian về phía sau một bậc, bạn suy ra được hầu hết các dòng. Phần cần nhớ riêng chỉ còn vài ngoại lệ như must và các động từ khuyết thiếu giữ nguyên.

Nếu lời gốc dùng thì quá khứ hoàn thành rồi thì có cách nào thể hiện xa hơn không?

Không có thì nào xa hơn quá khứ hoàn thành trong tiếng Anh. Khi cần làm rõ thứ tự, người viết dùng trạng từ hoặc mệnh đề thời gian như before that, earlier, by then để người đọc hiểu việc nào xảy ra trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138