GianTiep.comGián Tiếp
Câu mệnh lệnh, khuyên, đề nghị, xin phép

Câu xin phép gián tiếp: Can I, May I, Could I khi kể lại

Đổi câu xin phép sang gián tiếp: asked if could, asked to V, asked for permission, May I thành might hay could, kể lại lời cho phép bằng allow, let, permit.

Vietnamese schoolboy standing at a classroom doorway in Nghe An raising one hand toward a teacher seated at her desk, seen from inside the room, soft window light

Câu xin phép như Can I…, May I…, Could I… khi kể lại thường dùng asked + (người nghe) + if/whether + chủ ngữ + could + V. “Can I use your phone?” Long asked me → Long asked me if he could use my phone. Ngoài ra còn hai cách gọn hơn: Long asked to use my phone, và Long asked (me) for permission to use my phone. Cả ba đều đúng.

Bẫy lớn nhất của nhóm này nằm ở tân ngữ: Long asked me to use my phone mang nghĩa Long nhờ bạn dùng điện thoại của bạn, sai hẳn ý câu gốc. Bài này phân tích ba cách kể lại lời xin phép, xử lý May I và Do you mind if I, và cách kể lại khi người nghe cho phép hoặc từ chối bằng allow, let, permit, refuse.

Xin phép khác nhờ vả ở chỗ ai làm hành động

Câu xin phép và câu nhờ vả đều có thể bắt đầu bằng Can hoặc Could, nhưng chủ ngữ khác nhau. Could you open the window? là nhờ người nghe mở. Could I open the window? là người nói xin được tự mở. Khi kể lại, sự khác nhau này phải hiện rõ, nếu không người đọc sẽ hiểu ngược ai làm việc gì.

Lời nhờ kể lại bằng asked + O + to V, trong đó O là người làm hành động. Lời xin phép, nếu cũng dùng to V, thì phải bỏ tân ngữ: asked to open the window, để người làm hành động chính là chủ ngữ của asked. Đây là điểm ngữ pháp tinh tế: chỉ cần có hay không có một tân ngữ, câu đã đổi người thực hiện.

Vì dạng asked to V có thể gây phân vân với người đọc chưa quen, cách kể lại rõ ràng nhất cho lời xin phép là giữ hình thức câu hỏi: asked if/whether + S + could + V. Dạng này không ai hiểu nhầm, nên được dùng nhiều trong bài tập và đáp án. Asked for permission to V thì nhấn rằng đây là xin phép chính thức, hay dùng ở trường học, cơ quan.

Ba cách kể lại một lời xin phép

Mỗi câu gốc dưới đây được viết theo ba cách. Cả ba cách đều đúng ngữ pháp, khác nhau ở độ trang trọng và độ gọn.

Câu trực tiếpasked if + couldasked to Vasked for permission
“Can I sit here?” the woman asked me.The woman asked me if she could sit there.The woman asked to sit there.The woman asked (me) for permission to sit there.
“Could I borrow your notes?” Minh asked Lan.Minh asked Lan if he could borrow her notes.Minh asked to borrow Lan's notes.Minh asked Lan for permission to borrow her notes.
“May I leave early today?” she asked the manager.She asked the manager if she could leave early that day.She asked to leave early that day.She asked the manager for permission to leave early that day.

Ở cột asked to V, nếu bạn thêm người nghe vào sau asked, câu sẽ đổi nghĩa thành nhờ người nghe làm. Vì vậy cột đó không có tân ngữ. Nếu muốn nêu người được xin phép, chuyển sang cột thứ nhất hoặc thứ ba.

Today đổi thành that day khi kể vào một ngày khác. Here đổi thành there khi người kể không còn ở chỗ đó. Đây là những thay đổi theo ngữ cảnh, không phải quy tắc máy móc.

May I: lùi thành might hay could?

Theo quy tắc lùi thì, may thành might. “May I come in?” → She asked if she might come in. Câu này đúng và hay gặp trong văn viết trang trọng hoặc tiếng Anh Anh.

Trong tiếng Anh hiện đại, could phổ biến hơn. She asked if she could come in nghe tự nhiên hơn với đa số người nói tiếng Anh ngày nay, đặc biệt trong tiếng Anh Mỹ. Nhiều sách ngữ pháp ghi nhận cả hai cách khi kể lại lời xin phép với may.

Chọn theo giọng văn và đề bài. Khi đề bài là bài tập lùi thì thuần túy, đáp án thường là might. Khi viết kể chuyện tự do, could là lựa chọn an toàn. Nếu thấy cả hai trong đáp án, đừng ngạc nhiên: chỗ này thật sự có hai cách đều được chấp nhận.

May I help you là lời đề nghị, không phải xin phép. Câu nhân viên hỏi khách May I help you? thực chất là đề nghị giúp, kể lại bằng offered to help me hoặc asked if she could help me. Ngữ pháp giống nhau nhưng chức năng khác.

Do you mind if I và Is it OK if I

Hai mẫu này là cách xin phép mềm mỏng, rất hay dùng trong giao tiếp. Do you mind if I + hiện tại đơn: “Do you mind if I open the window?” Khi kể lại, cách đầy đủ là He asked me if I minded if he opened the window. Câu có hai chữ if liên tiếp nên đọc hơi vướng. Cách gọn hơn là chuyển về could: He asked if he could open the window.

Would you mind if I + quá khứ đơn còn lịch sự hơn nữa: “Would you mind if I left a bit early?” → She asked if I would mind if she left a bit early, hoặc gọn hơn She asked if she could leave a bit early. Động từ left trong câu gốc đã ở dạng quá khứ để thể hiện lịch sự, khi kể lại giữ nguyên left, không lùi thành had left.

Is it OK if I…? và Is it all right if I…? là mẫu thân mật: “Is it OK if I bring a friend?” → Tuan asked if it was OK if he brought a friend, hoặc Tuan asked if he could bring a friend. Is lùi thành was, bring lùi thành brought. Một lần nữa, dạng could gọn hơn và giữ được nghĩa, nên trong bài viết bạn có thể ưu tiên nó khi không cần nhấn độ lịch sự.

Xin phép trong email, thư và tình huống trang trọng

Ở cơ quan, trường học hay khi làm thủ tục, lời xin phép dài và trang trọng hơn. Cách kể lại vẫn dựa trên ba khuôn đã biết, chỉ thay động từ cho hợp giọng. Các ví dụ dưới đây là giả định.

  • “Would it be possible for me to submit the report on Monday?” the intern wrote. → The intern asked if it would be possible for her to submit the report on Monday, hoặc gọn hơn asked if she could submit the report on Monday.
  • “I would like to request permission to use the meeting room on Saturday,” the club leader wrote. → The club leader requested permission to use the meeting room on Saturday. Request permission trang trọng hơn ask for permission, hợp với văn bản.
  • “I was wondering if I could take Friday off,” Hieu said to his manager. → Hieu asked his manager if he could take Friday off. Câu gốc dùng was wondering để làm mềm; khi kể lại, asked là đủ, không cần giữ wondered.
  • “Can I ask you a personal question?” the reporter asked. → The reporter asked if she could ask me a personal question. Hai chữ ask đứng gần nhau, nên nhiều người viết The reporter asked permission to ask me a personal question, hoặc đổi câu sau thành put a personal question to me.
  • “Might I make a suggestion?” the consultant said. → The consultant asked if he might make a suggestion. Might I là cách xin phép rất trang trọng, gặp ít trong đời thường; khi kể lại, giữ might để phản ánh giọng điệu đó.

Trong email báo lại cho người khác, bạn cũng có thể dùng hiện tại hoàn thành nếu lời xin phép còn đang chờ trả lời: The intern has asked if she can submit the report on Monday. Khi động từ tường thuật ở hiện tại hoàn thành, can giữ nguyên, không lùi thành could.

Kể lại lời cho phép và lời từ chối

Lời xin phép thường đi kèm câu trả lời. Ba động từ allow, let, permit có cấu trúc khác nhau, cần nhớ kỹ.

Câu trả lời trực tiếpCâu gián tiếpCấu trúc
“Yes, you can go out,” Mum said to Linh.Mum allowed Linh to go out.allow + O + to V
“Sure, go ahead and use it,” my friend said.My friend let me use it.let + O + V nguyên mẫu, không có to
“Yes, you may take photos,” the guide said.The guide permitted us to take photos.permit + O + to V, trang trọng
“No, you can't stay up late,” Dad said to me.Dad didn't allow me to stay up late.phủ định ở allow
“No, you can't borrow my bike,” Phuong said.Phuong refused to let me borrow her bike.refuse + to let + O + V
“You can use my laptop,” she said to me.She said (that) I could use her laptop.said that + could, không xin trước

Let không có dạng bị động thông dụng; muốn nói “được phép” ở bị động, dùng be allowed to: Linh was allowed to go out. Không viết Linh was let to go out. Permit cũng có dạng bị động (were permitted to) nhưng nghe trang trọng, hay gặp trong quy định.

Dòng cuối cho thấy lời cho phép không cần có câu hỏi trước. Câu You can use my laptop có thể kể bằng said that I could hoặc bằng allowed me to, tùy bạn muốn nhấn lời nói hay quyết định cho phép.

Kể lại một đoạn xin phép trọn vẹn

Ví dụ giả định ở lớp học: Hà muốn xin cô ra ngoài.

  1. Đoạn gốc: “Excuse me, Ms Thao. May I go to the toilet?” Ha said. “Yes, but come back quickly,” Ms Thao said.
  2. Kể lời xin phép: Ha asked Ms Thao if she could go to the toilet. Có thể dùng might thay could nếu muốn giữ giọng trang trọng của may.
  3. Kể lời cho phép kèm lời dặn: Ms Thao allowed her to go but told her to come back quickly. Phần dặn là câu mệnh lệnh nên dùng told + O + to V.
  4. Bỏ Excuse me vì đó là câu mở đầu xã giao; nếu muốn giữ, viết Ha politely asked….
  5. Đọc lại để kiểm tra đại từ: she trong câu đầu là Hà, her trong câu sau cũng là Hà. Nếu dễ nhầm với cô giáo, thay một đại từ bằng tên.

Khi đoạn hội thoại có hai người cùng giới, đại từ she/he dễ gây nhầm. Đó là lý do người viết có kinh nghiệm thường lặp lại tên ở những chỗ quan trọng thay vì dùng đại từ liên tục.

Câu hỏi thường gặp

Asked me to use my phone và asked to use my phone khác nhau thế nào?

Asked me to use my phone nghĩa là người đó nhờ bạn dùng điện thoại của bạn, người dùng là bạn. Asked to use my phone nghĩa là người đó xin được dùng điện thoại của bạn, người dùng là họ. Với câu gốc Can I use your phone, chỉ cách thứ hai và dạng asked if he could use my phone là đúng.

May I khi kể lại dùng might hay could đúng hơn?

Cả hai đều được chấp nhận. Might theo đúng quy tắc lùi thì và hay gặp trong văn viết trang trọng, tiếng Anh Anh. Could tự nhiên hơn trong tiếng Anh hiện đại nói chung. Nếu bài tập đang luyện lùi thì, đáp án thường là might; viết could cũng thường được chấp nhận nhưng nên xem yêu cầu đề.

Let me có dùng to được không?

Không. Let + tân ngữ + động từ nguyên mẫu không to: let me go, let them stay. Allow và permit mới đi với to V. Khi chuyển từ let sang bị động, không dùng was let mà dùng was allowed to: He let me go → I was allowed to go.

Có cần đổi if thành whether không?

Không bắt buộc. If và whether đều dùng được trong câu hỏi gián tiếp Yes/No, if phổ biến hơn trong văn nói. Whether hay dùng khi có or not hoặc khi câu trang trọng. Với lời xin phép thông thường, asked if she could là đủ.

Câu xin phép có please kể lại thế nào?

Please được bỏ, nghĩa lịch sự có thể giữ bằng trạng từ politely: “Can I please leave now?” → He politely asked if he could leave then. Không đặt please vào giữa câu gián tiếp như asked if he could please leave, dạng này có gặp trong văn nói nhưng không chuẩn trong bài viết.

Asked for permission và asked permission khác nhau không?

Cả hai đều đúng và cùng nghĩa: asked (me) for permission to leave, asked (my) permission to leave. Asked for permission phổ biến hơn. Lưu ý permission là danh từ không đếm được, không viết a permission hay permissions trong nghĩa này.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138