Chuyển lời nhắn là dạng câu gián tiếp đơn giản nhất mà cũng dễ sai nhất trong đời thật: bạn nghe một người nói, rồi nói lại cho người thứ ba, và chỉ cần đổi nhầm một đại từ là người nhận hiểu ngược. Lễ tân khách sạn, nhân viên văn phòng nghe máy hộ đồng nghiệp, lớp trưởng chuyển lời giáo viên cho cả lớp, đều làm việc này hằng ngày.
Bài này đi qua bốn tình huống: nhận lời nhắn qua điện thoại, viết lại lời nhắn trên giấy hoặc tin nhắn, chuyển lời nhắn ngay lập tức, và truyền đạt lời dặn cho cả nhóm. Mỗi phần có mẫu câu, và một phần riêng về cách đổi đại từ, vì đây là chỗ lời nhắn hay hỏng nhất. Tình huống trong bài là ví dụ giả định.
Nhận lời nhắn khi nghe máy hộ
Khi người gọi muốn gặp một người không có mặt, cuộc gọi thường đi theo trình tự sau. Câu tiếng Anh ở mỗi bước là mẫu phổ biến:
- Báo người cần gặp không có mặt: I'm afraid Ms Linh is in a meeting at the moment. Hoặc She's out of the office today.
- Đề nghị nhận lời nhắn: Can I take a message? hoặc trang trọng hơn Would you like to leave a message?
- Hỏi tên và cách liên lạc: Could I have your name, please?, Could you spell that for me?, Does she have your number? Với tên tiếng Việt, đề nghị người gọi đánh vần giúp tránh sai.
- Ghi nội dung, hỏi lại chỗ chưa rõ: Sorry, did you say Thursday or Tuesday? Hai ngày này rất dễ nghe nhầm qua điện thoại.
- Đọc lại lời nhắn để xác nhận: So you'd like her to call you back before five, and the meeting has moved to Thursday. Is that right?
- Kết thúc: I'll make sure she gets the message.
Bước đọc lại thường bị bỏ qua, nhưng nó là bước quan trọng nhất. Rất nhiều lời nhắn hỏng không phải do tiếng Anh kém mà do không xác nhận lại số, ngày, giờ, tên. Khi đọc lại, chú ý bạn đang dùng đại từ theo góc nhìn của chính cuộc gọi: you là người gọi, she là người vắng mặt.
Đổi đại từ: chỗ lời nhắn hay hỏng nhất
Trong một lời nhắn có ba người: người gọi, bạn, và người nhận lời nhắn. Mỗi lần chuyển, đại từ phải đổi theo góc nhìn mới. Bảng dưới theo dõi một lời nhắn giả định qua ba chặng:
| Chặng | Câu | Giải thích |
|---|---|---|
| Người gọi (anh Phong) nói với bạn | “Please tell Linh that I'll send her the contract tomorrow.” | I là Phong, her là Linh. |
| Bạn đọc lại cho anh Phong | So you'll send her the contract tomorrow. | Phong thành you vì bạn đang nói với anh ấy; Linh vẫn là her. |
| Bạn nói với Linh ngay trong ngày | Phong called. He said he'll send you the contract tomorrow. | Phong thành he, Linh thành you. Có thể dùng he would; he'll tự nhiên hơn khi chuyển ngay. |
| Bạn viết giấy nhắn để lại cho Linh | Phong called at 10.30. He will send you the contract tomorrow (Wednesday). | Thêm giờ gọi và ghi rõ ngày, vì Linh có thể đọc giấy vào hôm sau. |
| Linh kể lại cho sếp vào hôm sau | Phong said he would send me the contract today. | Linh dùng me; tomorrow của hôm qua thành today. |
Mẹo khi chuyển lời: trước khi nói, tự hỏi người nghe là ai so với lời gốc. Nếu người nghe chính là người được nhắc trong lời gốc (Linh), mọi her về Linh thành you. Nếu người nói gốc là người thứ ba (Phong), mọi I thành he.
Viết lời nhắn trên giấy hoặc tin nhắn
Lời nhắn viết thường ngắn, không cần câu tường thuật hoàn chỉnh, nhưng phải đủ thông tin. Một khung gọn:
- Ai gọi, lúc nào: Mr Phong from Bình Minh Printing called at 10.30.
- Nội dung chính bằng một câu tường thuật: He said the brochures would be ready on Friday. Hoặc giữ hiện tại nếu người nhận đọc ngay: He says the brochures will be ready on Friday.
- Yêu cầu, nếu có: He asked if you could call him back before 4 p.m. hoặc ngắn gọn Please call him back before 4 p.m.
- Cách liên lạc nếu người nhận chưa có. Ghi đầy đủ và đọc lại với người gọi trước khi gác máy.
- Tên người ghi: Taken by Hà. Để người nhận biết hỏi ai nếu có gì chưa rõ.
Trong tin nhắn qua ứng dụng chat, văn phong thoải mái hơn, và hiện tại đơn với says rất phổ biến: Phong says the brochures will be ready Friday, can you call him back before 4? Câu này đủ hiểu giữa đồng nghiệp thân. Khi nhắn cho cấp trên hoặc khách, viết câu hoàn chỉnh hơn và tránh rút gọn quá mức.
Một lưu ý về quyền riêng tư: lời nhắn để trên bàn hoặc gửi vào nhóm chat chung có thể được người khác đọc. Nếu nội dung là chuyện riêng của người nhận, nhắn riêng thay vì để công khai.
Chuyển yêu cầu và câu hỏi trong lời nhắn
Yêu cầu làm gì. “Can you ask Linh to call me back?” chuyển thành He asked if you could call him back hoặc gọn hơn He'd like you to call him back. Cả hai đều tự nhiên. Không viết He asked you call him back.
Câu hỏi Có/Không. “Is the meeting still on for Thursday?” chuyển thành She wanted to know if the meeting was still on for Thursday. Nếu chuyển ngay, không lùi cũng được: She wants to know if the meeting is still on for Thursday.
Câu hỏi có từ để hỏi. “When can I pick up the documents?” chuyển thành He asked when he could pick up the documents, chủ ngữ trước động từ, không đảo ngữ.
Lời dặn không làm gì. “Tell him not to wait for me.” chuyển thành She said not to wait for her hoặc She asked you not to wait for her. Not đứng trước to.
Lời xin lỗi, cảm ơn. “Please tell her I'm sorry I missed the call.” chuyển thành He said he was sorry he'd missed your call hoặc He apologised for missing your call. Cách thứ hai gọn hơn. Tiếng Anh Mỹ viết apologized.
Chuyển lời từ tin nhắn thoại và thư thoại
Ngày càng nhiều lời nhắn đến dưới dạng tin nhắn thoại trong ứng dụng chat hoặc thư thoại trên điện thoại bàn. Khi chuyển nội dung đó cho người khác, tiếng Anh có vài cấu trúc rất tiện. Cấu trúc thứ nhất là left a message saying (that): Mr Phong left a message saying that the brochures would be ready on Friday. Saying ở đây là phân từ, nối lời nhắn với nội dung, gọn hơn nhiều so với left a message and in the message he said that…
Cấu trúc thứ hai coi chính lời nhắn là chủ ngữ: The message said the delivery had been delayed. Cách này hợp khi bạn không chắc ai là người để lại lời nhắn, hoặc khi lời nhắn đến từ hệ thống tự động. Vì động từ said ở quá khứ, mệnh đề sau thường lùi thì; nếu thông tin vẫn còn đúng lúc bạn chuyển, giữ nguyên thì cũng được chấp nhận.
Cấu trúc thứ ba dùng khi chuyển ngay: There's a voice message from Linh. She says she's stuck in traffic and will be about twenty minutes late. Hiện tại đơn says cho thấy lời nhắn vừa đến và còn nguyên giá trị. Đây là cách người bản ngữ hay dùng khi đọc tin nhắn rồi nói lại cho người bên cạnh.
Với tin nhắn thoại, bạn có lợi thế nghe lại được. Hãy nghe ít nhất hai lần trước khi chuyển, nhất là phần tên, giờ và địa điểm. Nếu có chỗ nghe không rõ, nói thẳng điều đó trong lời chuyển: She mentioned a time, but I couldn't catch it, so you may want to check with her. Một lời nhắn trung thực về chỗ chưa rõ có ích hơn một lời nhắn đoán bừa.
Những lỗi làm lời nhắn bị hiểu sai
Các lỗi dưới đây hay gặp khi người học chuyển lời nhắn bằng tiếng Anh, và đa số đều tránh được bằng một lần đọc lại:
- Giữ nguyên I của người gọi: Phong called. I'll send you the contract. Người nhận sẽ tưởng bạn là người gửi hợp đồng. Viết He'll send you the contract.
- Dùng say với người nghe không có to: She said me to wait. Viết She told me to wait hoặc She asked me to wait.
- Giữ đảo ngữ khi chuyển câu hỏi: He asked when can he come. Viết He asked when he could come.
- Ghi mốc thời gian tương đối khi người nhận đọc vào ngày khác: tomorrow trên giấy nhắn để qua đêm trở nên mơ hồ. Ghi thứ và ngày cụ thể.
- Thêm suy đoán của mình vào lời nhắn mà không đánh dấu: He said he was angry trong khi người gọi chỉ nói giọng hơi gấp. Chỉ chuyển điều người gọi nói; nếu muốn thêm nhận xét, tách riêng: He sounded a bit rushed.
- Bỏ tên người ghi lời nhắn. Người nhận cần biết hỏi lại ai khi có chỗ chưa rõ.
Một lời nhắn tốt là lời nhắn mà người nhận không cần hỏi lại câu nào. Trước khi đặt giấy lên bàn hay bấm gửi tin nhắn, đọc lại một lần với vai người nhận.
Truyền đạt lời dặn cho cả lớp hoặc cả nhóm
Lớp trưởng chuyển lời giáo viên, trưởng nhóm chuyển lời quản lý: đây là lúc lời nhắn đi từ một người tới nhiều người, và câu tường thuật thường dùng we hoặc everyone. Ví dụ giả định, giáo viên nói với lớp trưởng: “Tell the class to bring their dictionaries on Monday, and remind them that the test has moved to Wednesday.”
Lớp trưởng nhắn vào nhóm lớp: The teacher told us to bring our dictionaries on Monday. She also reminded us that the test has moved to Wednesday. Their dictionaries thành our dictionaries vì người nhắn là một thành viên của lớp. Has moved không lùi vì lịch mới vẫn có hiệu lực; had moved cũng đúng ngữ pháp nhưng ít tự nhiên trong tin nhắn chuyển ngay.
Cấu trúc bị động rất hữu ích khi chuyển lời dặn mà không cần nhấn vào người dặn: We've been asked to submit the reports by Friday., Everyone has been told to arrive by eight. Hai câu này nghe tự nhiên trong email và tin nhắn công việc, và không lùi thì vì dùng hiện tại hoàn thành.
Khi chuyển lời dặn quan trọng, như hạn nộp bài, địa điểm, giờ tập trung, nên kèm ngày cụ thể thay vì chỉ ghi Monday hay tomorrow, và nếu có thể, nhờ người dặn kiểm lại tin nhắn trước khi gửi. Một lời nhắn sai gửi cho ba mươi người tốn công sửa hơn nhiều so với một phút kiểm lại.
Câu hỏi thường gặp
Take a message và leave a message khác nhau thế nào?
Take a message là việc của người nghe máy hộ: nhận và ghi lại lời nhắn, ví dụ Can I take a message. Leave a message là việc của người gọi: để lại lời nhắn, ví dụ Would you like to leave a message. Hai cụm này hay bị dùng lẫn, nên nhớ theo vai trò.
Khi chuyển lời nhắn ngay lập tức có cần lùi thì không?
Không bắt buộc. Nếu thông tin vẫn đúng lúc bạn chuyển, cả He said he'll call back và He said he would call back đều được chấp nhận; cách không lùi tự nhiên hơn khi chuyển ngay. Dùng says ở hiện tại cũng phổ biến, như Linh says she's running late.
Viết He asked you to call him back hay He asked if you could call him back?
Cả hai đều đúng. He asked you to call him back gọn và trực tiếp. He asked if you could call him back nhẹ nhàng hơn, giữ sắc thái lịch sự của câu gốc Could you ask her to call me back. He'd like you to call him back cũng là một cách tự nhiên.
Ghi giờ trong lời nhắn tiếng Anh thế nào cho rõ?
Ghi kèm a.m. hoặc p.m., ví dụ 4 p.m., hoặc dùng giờ hai mươi bốn tiếng nếu nơi bạn làm quen như vậy. Ngày nên ghi cụ thể cả thứ và ngày tháng, vì Tuesday và Thursday rất dễ nghe nhầm qua điện thoại. Đọc lại cho người gọi trước khi gác máy.
Chuyển lời giáo viên vào nhóm lớp thì dùng their hay our?
Nếu bạn là thành viên của lớp và nhắn cho cả lớp, dùng our và us: The teacher told us to bring our dictionaries. Their chỉ đúng khi bạn nói về lớp với một người ngoài lớp, ví dụ khi kể lại cho phụ huynh.
Có nên ghi nguyên văn lời người gọi trong giấy nhắn không?
Thường không cần. Giấy nhắn tốt là giấy nhắn gọn: ai gọi, lúc nào, nội dung chính, yêu cầu, cách liên lạc. Chỉ ghi nguyên văn khi câu chữ chính xác quan trọng, ví dụ một con số, một mã đơn hàng, hoặc khi người gọi yêu cầu chuyển đúng lời.