GianTiep.comGián Tiếp
Lùi thì trong câu gián tiếp

Can, may, must trong câu gián tiếp: lùi thành could, might, had to thế nào

Can thành could, may thành might, must thành had to hoặc giữ must, have to thành had to, needn't thành didn't have to. Có ví dụ và chỗ hai cách đúng.

Vietnamese driving school instructor talking with a young learner beside a parked scooter on a quiet street in Thái Nguyên, both seen from behind, overcast morning

Trong câu gián tiếp với động từ tường thuật ở quá khứ, can lùi thành could, may lùi thành might, have to lùi thành had to, còn must lùi thành had to hoặc giữ nguyên must tuỳ nghĩa. Ví dụ "I can't come." thành She said she couldn't come.

Động từ khuyết thiếu khó hơn động từ thường ở chỗ mỗi từ có vài nghĩa, và mỗi nghĩa có thể lùi theo cách khác nhau. May chỉ khả năng thì lùi khác may xin phép; must chỉ nghĩa vụ thì lùi khác must chỉ suy luận. Bài này tách từng nghĩa. Nhóm động từ khuyết thiếu không đổi (could, would, should, might, ought to) có bài riêng ngay trong danh mục này.

Can và can't: khả năng, cho phép, tương lai

Can có ba nghĩa thường gặp. Hai nghĩa đầu lùi thẳng thành could; nghĩa tương lai có thêm một lựa chọn.

NghĩaCâu trực tiếpCâu gián tiếp
Khả năng hiện tại"I can speak Korean."He said he could speak Korean.
Cho phép"You can use my laptop."She said I could use her laptop.
Không thể, không được"We can't park here."They said they couldn't park there.
Khả năng trong tương lai"I can help you next week."He said he could help me the following week. Hoặc: He said he would be able to help me the following week.

Ở dòng cuối, could đúng nhưng hơi mơ hồ vì could còn có nghĩa khả năng nói chung trong quá khứ. Would be able to làm rõ đây là khả năng trong tương lai nhìn từ lúc nói. Cả hai được chấp nhận.

Nếu lời gốc dùng be able to thay vì can, bạn lùi phần be như bình thường: "I am able to drive." thành He said he was able to drive; "I will be able to come." thành He said he would be able to come.

Với could trong lời kể, hãy đọc cả câu để chắc người đọc hiểu đúng nghĩa hiện tại hay tương lai. Câu She said I could use her laptop rõ là lời cho phép tại thời điểm cô ấy nói; câu She said she could come on Sunday thì rõ là chuyện tương lai nhờ có on Sunday. Khi thiếu mốc thời gian, thêm một trạng từ là cách gọn nhất để tránh hiểu nhầm.

May: khả năng và xin phép

May chỉ khả năng lùi thành might. "It may snow in Sa Pa this weekend." thành He said it might snow in Sa Pa that weekend. Đây là dòng gần như cố định trong mọi bảng lùi thì.

May cho phép lùi thành could hoặc might. "You may leave early today." thành The manager said I could leave early that day. Dạng might cũng đúng nhưng nghe trang trọng và hơi cổ; trong tiếng Anh hiện đại, could phổ biến hơn cho nghĩa này.

May I…? xin phép. "May I sit here?" khi kể lại thường dùng asked if: She asked if she could sit there hoặc She asked if she might sit there. Cũng có cách diễn đạt lại bằng asked permission to sit there. Lời xin phép như một chức năng giao tiếp thuộc danh mục câu mệnh lệnh, đề nghị.

Might trong lời gốc giữ nguyên. Nếu người nói đã dùng might ("I might be late."), câu kể lại vẫn là She said she might be late. Không có dạng lùi nào xa hơn.

Must chỉ nghĩa vụ: had to hay must

Đây là chỗ mà sách hay ghi một đáp án duy nhất nhưng ngữ pháp chuẩn thì cho hai. Khi must diễn tả nghĩa vụ, việc cần làm, bạn có thể lùi thành had to hoặc giữ nguyên must. "I must finish this report today." thành He said he had to finish that report that day hoặc He said he must finish that report that day.

Cách dùng had to phổ biến hơn trong văn nói và cũng là đáp án thường được chấp nhận trong bài tập. Cách giữ must thường gặp hơn trong văn viết và khi nghĩa vụ vẫn còn hiệu lực lúc kể. Nếu đề bài hoặc giáo viên chỉ chấp nhận một cách, hãy làm theo; nếu không có chỉ dẫn, had to là lựa chọn an toàn.

Với must chỉ nghĩa vụ trong tương lai, có thể dùng would have to: "You must bring your ID card tomorrow." thành She said I would have to bring my ID card the next day. Had to và must cũng vẫn đúng ở câu này.

Lưu ý cách dịch: "phải" trong tiếng Việt có thể ứng với cả must lẫn have to, và khi kể lại thì cả hai đều về had to. Vì vậy nếu bạn viết từ tiếng Việt sang, had to là dạng gần như luôn đúng cho "bảo là phải".

Mustn't, must suy luận và have to

Mustn't (cấm) thường giữ nguyên. "You mustn't touch the wires." thành He said I mustn't touch the wires. Đổi thành didn't have to là sai nghĩa hoàn toàn, vì didn't have to nghĩa là "không cần", không phải "không được". Nếu muốn đổi, dùng wasn't allowed to hoặc couldn't: He said I wasn't allowed to touch the wires.

Must suy luận giữ nguyên. "You must be exhausted." (Chắc hẳn bạn mệt lắm.) thành She said I must be exhausted. Không đổi thành had to, vì had to chỉ nghĩa vụ. Phân tích thêm về suy luận trong lời kể nằm ở danh mục trường hợp đặc biệt.

Have to / has to lùi thành had to. "She has to work on Saturdays." thành He said she had to work on Saturdays. Dạng phủ định don't have to thành didn't have to.

Have got to lùi thành had to. Đây là cách nói thân mật trong tiếng Anh Anh: "I've got to go." thành She said she had to go. Dạng had got to có gặp nhưng ít dùng.

Need và needn't: nhiều cách đều được

Need vừa là động từ thường vừa có thể dùng như động từ khuyết thiếu ở dạng phủ định needn't. Cách lùi khác nhau theo từng dạng.

Câu trực tiếpCâu gián tiếpGhi chú
"I need a new charger."He said he needed a new charger.Động từ thường, lùi như hiện tại đơn
"You don't need to pay now."She said I didn't need to pay then.don't need thành didn't need
"You needn't wait for me."He said I needn't wait for him.Giữ nguyên needn't được
"You needn't wait for me."He said I didn't have to wait for him. Hoặc: didn't need to waitCũng đúng, phổ biến hơn trong văn nói

Needn't là dạng hay gặp trong tiếng Anh Anh và ít dùng trong tiếng Anh Mỹ. Vì có ba cách đều đúng, đây là câu mà người chấm bài thường phải chấp nhận nhiều đáp án. Nếu bạn soạn bài tập cho học sinh, hãy ghi rõ cả ba trong đáp án.

Một điểm cần tránh: needn't không lùi thành needn't have. Cụm needn't have done mang nghĩa khác hẳn: đã làm một việc mà hoá ra không cần làm, và không phải bậc lùi của needn't.

Kể lại nội quy và quy định: lùi hay giữ

Động từ khuyết thiếu xuất hiện dày đặc trong nội quy, thông báo, hướng dẫn: must, can, may, have to. Khi bạn kể lại các quy định này, câu hỏi lùi hay giữ phụ thuộc vào việc quy định còn hiệu lực hay không, và vào động từ tường thuật bạn chọn.

Nếu bạn dùng động từ tường thuật ở hiện tại, như khi đọc lại nội quy đang dán trên tường hay trong tin nhắn nhóm, mọi thứ giữ nguyên: The rules say we must wear name badges and we can't eat in the lab. Đây là cách tự nhiên nhất để truyền đạt một quy định đang áp dụng.

Nếu bạn kể lại lời một người đã nói trong buổi họp, động từ tường thuật ở quá khứ, cả hai cách đều có cơ sở. Ví dụ giả định, trưởng phòng nói: "From next month, everyone has to submit timesheets by Friday." Bạn kể lại: The manager said everyone had to submit timesheets by Friday, hoặc nếu muốn nhấn quy định vẫn đang áp dụng, The manager said everyone has to submit timesheets by Friday. Cụm from next month cần đổi thành from the following month hoặc ghi rõ tên tháng nếu bạn kể sau khi tháng đó đã đến.

Trong biên bản họp viết bằng tiếng Anh, cách được dùng nhiều là lùi thì đầy đủ và ghi rõ mốc thời gian bằng ngày tháng cụ thể. Như vậy người đọc sau này không phải đoán "tháng sau" là tháng nào.

Bảy câu tự luyện có đáp án

Đổi sang gián tiếp với động từ tường thuật ở quá khứ, giả định kể lại vào hôm khác.

  1. "I can't find my glasses," Grandma said. Đáp án: Grandma said she couldn't find her glasses.
  2. "It may be cold in Lạng Sơn," Dũng said. Đáp án: Dũng said it might be cold in Lạng Sơn.
  3. "You must wear a helmet," the officer told us. Đáp án: The officer told us we had to wear a helmet. Cũng chấp nhận: we must wear a helmet.
  4. "You mustn't use your phone during the test," the teacher said. Đáp án: The teacher said we mustn't use our phones during the test. Cũng chấp nhận: we weren't allowed to use.
  5. "I have to leave before nine," Nhi said. Đáp án: Nhi said she had to leave before nine.
  6. "You needn't bring anything," the host said. Đáp án: The host said we needn't bring anything. Cũng chấp nhận: didn't have to, didn't need to.
  7. "He must be at home; the lights are on," she said. Đáp án: She said he must be at home because the lights were on. Must suy luận giữ nguyên; are lùi thành were.

Câu cuối kết hợp hai quy tắc: động từ khuyết thiếu suy luận giữ nguyên, còn động từ thường trong vế sau vẫn lùi. Dấu chấm phẩy trong lời gốc được nối bằng because trong lời kể cho mạch lạc; đó là lựa chọn diễn đạt, không bắt buộc.

Câu hỏi thường gặp

Could trong lời gốc có lùi thành could have không?

Không. Could đã là dạng không lùi thêm. "I could swim when I was five" kể lại là She said she could swim when she was five. Could have done là cấu trúc có nghĩa riêng về khả năng trong quá khứ đã không xảy ra, không phải bậc lùi của could.

Tại sao must có hai cách lùi mà can chỉ có một?

Can có dạng quá khứ riêng là could nên lùi thẳng. Must không có dạng quá khứ riêng, nên với nghĩa vụ người ta mượn had to; đồng thời must vẫn được dùng nguyên trong lời kể vì nó vốn không gắn chặt với hiện tại như can.

Mustn't có thể đổi thành didn't have to không?

Không được, vì nghĩa khác hẳn. Mustn't là không được phép, còn didn't have to là không cần thiết. Nếu muốn đổi mustn't, dùng wasn't allowed to hoặc couldn't, hoặc giữ nguyên mustn't.

Câu Can you…? nhờ vả có đổi thành could không?

Khi là lời nhờ, người ta thường kể lại bằng ask somebody to do something, ví dụ "Can you pass the salt?" thành She asked me to pass the salt. Khi là câu hỏi về khả năng thật, như "Can you swim?", thì kể lại là He asked if I could swim.

Be allowed to trong lời gốc lùi thế nào?

Lùi phần be như mọi cấu trúc có to be. "We are allowed to use dictionaries" thành They said they were allowed to use dictionaries. Phủ định aren't allowed thành weren't allowed, phần to cộng động từ nguyên mẫu giữ nguyên.

Học sinh nên nhớ bậc lùi nào của must cho bài kiểm tra?

Nên nhớ must chỉ nghĩa vụ thành had to, đồng thời biết rằng giữ must cũng đúng. Must suy luận thì giữ nguyên. Nếu đề có nhiều lựa chọn và cả had to lẫn must đều xuất hiện, hãy xem ngữ cảnh là nghĩa vụ hay suy luận để chọn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138