GianTiep.comGián Tiếp
Lỗi người Việt hay mắc

Lỗi chuyển câu mệnh lệnh sang gián tiếp: told me don't và vị trí của not

Lỗi hay gặp khi kể lại câu mệnh lệnh, yêu cầu: giữ don't, đặt not sai chỗ làm đổi nghĩa, thiếu tân ngữ, giữ please, Let me, chọn sai tell, ask, order.

Vietnamese football coach on a dusty school field in Gia Lai giving instructions to a line of young players in matching shirts, seen from behind the players, golden evening light

Câu mệnh lệnh khi kể lại theo khuôn: động từ tường thuật + người nghe + (not) to + động từ nguyên mẫu, ví dụ She told me to wait, He asked us not to smoke. Lỗi hay gặp nhất là giữ nguyên dạng của câu gốc (told me don't smoke), đặt not sai chỗ làm đổi nghĩa (didn't tell me to), và quên tân ngữ khiến câu mang nghĩa khác hẳn (She asked to leave).

Bài này đi qua các lỗi đó theo thứ tự mức độ nghiêm trọng: lỗi làm sai nghĩa trước, lỗi làm sai ngữ pháp sau, lỗi làm câu kém tự nhiên cuối cùng. Phần cuối có tám câu luyện kèm đáp án. Phần lý thuyết đầy đủ về câu mệnh lệnh, lời khuyên, lời mời có ở danh mục riêng của trang. Các câu tiếng Anh là ví dụ tự soạn.

Lỗi đổi nghĩa: not đặt sai chỗ

Not trước told. Câu gốc: "Don't open the window." Câu sai: He didn't tell me to open the window. Câu đúng: He told me not to open the window. Hai câu khác nghĩa hoàn toàn. Câu sai nghĩa là anh ấy không hề bảo bạn mở cửa sổ, tức là không có lệnh nào cả. Câu đúng nghĩa là có một lệnh, và lệnh đó là đừng mở. Trong câu mệnh lệnh gián tiếp, not phủ định hành động được yêu cầu, nên đứng ngay trước to.

Not giữa tân ngữ và động từ tường thuật. Câu sai: She told not me to go. Câu đúng: She told me not to go. Tân ngữ người đi liền sau told, rồi mới tới not to.

To not thay vì not to. She told me to not go có gặp trong tiếng Anh hiện đại, nhất là trong lời nói và tiếng Anh Mỹ, và nhiều sách ngữ pháp mới không coi là sai. Tuy vậy dạng chuẩn được dạy trong sách giáo khoa và an toàn trong bài thi vẫn là not to go. Khi viết, hãy dùng not to.

Thiếu not. Câu gốc: "Never touch the stove." Câu sai: Mom told me to touch the stove. Người học bỏ never vì không biết chuyển thế nào, và câu kể lại thành lệnh ngược. Câu đúng: Mom told me never to touch the stove, hoặc told me not to touch the stove. Never đứng đúng vị trí của not.

Lỗi giữ nguyên dạng câu gốc

Đây là lỗi phổ biến nhất, nhất là ở người mới học: chép nguyên câu mệnh lệnh vào sau told me. Câu gốc: "Don't be late." Câu sai: The teacher told us don't be late. Câu gốc: "Sit down, please." Câu sai: He told me sit down please. Câu đúng: The teacher told us not to be late. He asked me to sit down.

Câu mệnh lệnh không có chủ ngữ và động từ ở dạng nguyên mẫu. Khi kể lại, nó trở thành một cụm to V làm phần bổ sung cho told hoặc asked. Don't biến thành not, động từ giữ nguyên mẫu và thêm to phía trước. Không có lùi thì trong câu mệnh lệnh gián tiếp, vì to V không có thì.

Please cũng biến mất. Thay vào đó, sắc thái lịch sự được chuyển vào động từ tường thuật: câu có please thường được kể lại bằng asked thay vì told. Viết He asked me to please sit down có gặp trong lời nói thân mật khi người kể muốn nhấn giọng nài nỉ, nhưng trong bài viết và bài tập, bỏ please là cách chuẩn.

Một biến thể khác của lỗi này là dùng that: He told me that sit down. That chỉ dẫn được một mệnh đề có chủ ngữ và động từ chia. Nếu muốn dùng that cho câu mệnh lệnh, phải thêm chủ ngữ và một động từ khuyết thiếu: He told me that I should sit down, hoặc với động từ trang trọng như order, insist: The officer ordered that the gate be closed. Khuôn to V gọn hơn và tự nhiên hơn trong hầu hết trường hợp.

Lỗi thiếu tân ngữ: asked to leave và asked me to leave

Đây là lỗi tinh vi vì câu sai vẫn đúng ngữ pháp, chỉ là mang nghĩa khác. Câu gốc, cô giáo nói với Nam: "Please leave the room." Câu sai: The teacher asked to leave the room. Câu này nghĩa là chính cô giáo xin phép được rời phòng. Câu đúng: The teacher asked Nam to leave the room.

Ask + to V (không tân ngữ) là xin được làm gì cho chính mình: The patient asked to see a doctor nghĩa là bệnh nhân xin được gặp bác sĩ. Ask + người + to V là yêu cầu người đó làm. Bỏ tân ngữ đi là đổi người thực hiện hành động.

Tell thì khác: tell gần như luôn cần tân ngữ, nên He told to wait sai ngữ pháp rõ ràng, người chấm thấy ngay. Câu đúng: He told us to wait. Nguy hiểm hơn chính là ask, vì câu thiếu tân ngữ vẫn trơn tru và người viết không nhận ra mình đã đổi nghĩa.

Vài động từ khác cũng có cặp nghĩa tương tự. She wanted to go là cô ấy muốn đi; She wanted me to go là cô ấy muốn mình đi. He expected to win là anh ấy nghĩ mình sẽ thắng; He expected us to win là anh ấy nghĩ đội mình sẽ thắng. Mỗi khi viết câu mệnh lệnh gián tiếp, hãy tự hỏi: ai là người phải làm hành động đó? Người đó phải xuất hiện ngay trước to.

Chọn động từ tường thuật theo giọng của câu gốc

Lỗi cuối cùng không làm sai ngữ pháp nhưng làm sai giọng: dùng told cho mọi câu mệnh lệnh, kể cả lời nhờ nhẹ nhàng hay lời nài nỉ. Bảng dưới giúp chọn động từ phù hợp hơn.

Câu gốcGiọngCâu gián tiếp phù hợp
"Close the door."Chỉ dẫn bình thườngShe told me to close the door.
"Could you close the door, please?"Lời nhờ lịch sựShe asked me to close the door.
"Close the door now!"Ra lệnh, có quyềnShe ordered me to close the door.
"Please, please don't tell Mom."Nài nỉHe begged me not to tell Mom.
"Come to my party on Saturday."Lời mờiShe invited me to her party on Saturday.
"Remember to bring your ID."Nhắc nhởHe reminded us to bring our IDs.
"Let me carry your bag."Đề nghị giúpHe offered to carry my bag.

Để ý dòng cuối: Let me… không phải lệnh cho người nghe mà là lời đề nghị của người nói, nên không kể lại bằng told me to let him carry. Câu sai hay gặp: He told me let him carry my bag. Tương tự, "Let's go" là lời rủ, kể lại bằng suggested going hoặc suggested that we go, không bằng told us to let's go.

Chọn động từ đúng giọng còn giúp người nghe lời kể hiểu quan hệ giữa hai người. My boss ordered me to finish it và My boss asked me to finish it kể về hai kiểu sếp khác nhau.

Câu mệnh lệnh có nhiều vế hoặc kèm lý do

Hai lệnh nối bằng and. Câu gốc: "Sit down and open your books." Câu sai: The teacher told us to sit down and opened our books. Vế thứ hai bị chia quá khứ như thể là một hành động của cô giáo. Câu đúng: The teacher told us to sit down and open our books. Động từ thứ hai vẫn là nguyên mẫu, to có thể lặp lại hoặc lược (to sit down and to open cũng đúng nhưng nặng hơn).

Lệnh kèm lý do. Câu gốc: "Hurry up, we are late." Câu kể lại cần hai phần: phần lệnh thành to V, phần lý do là một mệnh đề có chủ ngữ nên vẫn lùi thì. Câu đúng: She told me to hurry up because we were late. Lỗi hay gặp là quên lùi thì phần lý do (because we are late) hoặc chép nguyên dấu phẩy và bỏ từ nối (told me to hurry up, we were late).

Lệnh kèm lời doạ hoặc hệ quả. Câu gốc: "Take an umbrella or you'll get wet." Câu đúng: He told me to take an umbrella or I would get wet, hoặc gọn hơn He warned me that I would get wet if I didn't take an umbrella. Phần sau or là mệnh đề có chủ ngữ, nên đổi đại từ và lùi will thành would.

Lệnh kèm câu hỏi. Câu gốc: "Come in. Did you find the place easily?" Hai câu có hai chức năng nên kể bằng hai động từ: She asked me to come in and wanted to know if I had found the place easily. Ghép cả hai vào một told là lỗi chọn động từ; phần chi tiết hơn về câu nhiều chức năng có ở danh mục trường hợp đặc biệt của trang.

Tám câu luyện có đáp án

Viết lại thành câu gián tiếp. Chọn động từ tường thuật hợp giọng nếu đề không cho.

  1. "Don't forget your umbrella," Mom said to me.
  2. "Could you turn down the music, please?" the neighbour said to us.
  3. "Stand up!" the officer said to the man.
  4. "Please don't leave me alone," the child said to her father.
  5. "Never park in front of the gate," the guard said to us.
  6. "Let me help you with the dishes," Hà said to her grandmother.
  7. "Let's eat out tonight," Phúc said.
  8. "Wait here until I come back," the guide said to the group.

Đáp án: 1. Mom reminded me not to forget my umbrella, hoặc Mom told me not to forget my umbrella. (Reminded me to take my umbrella cũng đúng nghĩa.) 2. The neighbour asked us to turn down the music. 3. The officer ordered the man to stand up. (Told cũng được, ordered đúng giọng hơn.) 4. The child begged her father not to leave her alone. 5. The guard told us never to park in front of the gate (hoặc not to park). 6. Hà offered to help her grandmother with the dishes. 7. Phúc suggested eating out that night, hoặc Phúc suggested (that) we (should) eat out that night. 8. The guide told the group to wait there until he came back (here thành there, come thành came; nếu không rõ giới tính hướng dẫn viên, có thể dùng they came back).

Câu 8 có mệnh đề phụ until I come back: phần này có chủ ngữ và động từ chia nên vẫn đổi đại từ và lùi thì như câu kể, chỉ có phần mệnh lệnh chính chuyển thành to V.

Câu hỏi thường gặp

Câu mệnh lệnh gián tiếp có cần lùi thì không?

Phần mệnh lệnh chuyển thành to V nên không có thì để lùi. Chỉ khi câu gốc có thêm mệnh đề phụ có chủ ngữ, ví dụ until I come back, because it is late, thì mệnh đề phụ đó mới lùi thì và đổi đại từ như câu kể bình thường.

Có thể dùng said cho câu mệnh lệnh không?

Said to me to là cách không chuẩn. Trong lời nói thân mật, người bản ngữ có nói She said to wait, không có người nghe, nhưng trong bài viết và bài tập, nên dùng told, asked hoặc một động từ đúng giọng như ordered, advised, kèm người nghe và to V.

Told me to not go có sai không?

Nhiều sách ngữ pháp hiện đại không coi là sai, và dạng này gặp nhiều trong lời nói. Tuy vậy dạng truyền thống not to go được dạy rộng rãi và an toàn hơn trong bài thi, bài viết trang trọng. Nếu không chắc người chấm theo quan điểm nào, hãy dùng not to.

Câu mệnh lệnh có tên người gọi ở đầu thì xử lý thế nào?

Tên gọi như Nam, sit down! không giữ trong câu gián tiếp mà chuyển thành tân ngữ: She told Nam to sit down. Các từ gọi như sir, darling, guys cũng bỏ đi, sắc thái của chúng nếu cần thì chuyển vào động từ tường thuật hoặc một trạng từ như politely.

Vì sao asked to leave lại mang nghĩa xin phép rời đi?

Vì khi không có tân ngữ, người thực hiện to V chính là chủ ngữ của asked. The teacher asked to leave nghĩa là cô giáo xin được rời đi. Muốn nói cô giáo yêu cầu ai rời đi, phải đặt người đó giữa asked và to: asked Nam to leave.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138