GianTiep.comGián Tiếp
Lùi thì trong câu gián tiếp

Lùi thì câu bị động trong câu gián tiếp: is done, has been done, will be done

Câu bị động lùi thì bằng cách đổi phần be hoặc trợ động từ đầu: is done thành was done, has been done thành had been done. Có bảng, ví dụ và đáp án.

Construction site in Bắc Ninh at noon, Vietnamese engineer in hard hat briefing two workers beside fresh concrete pillars, all seen from behind, wide shot with dust in sunlight

Câu bị động lùi thì giống hệt câu chủ động: bạn chỉ đổi từ đứng đầu cụm động từ (dạng của be, have hoặc will, can), còn been, being và quá khứ phân từ giữ nguyên. Ví dụ "The bridge is being repaired." thành He said the bridge was being repaired.

Câu bị động xuất hiện rất nhiều trong lời kể về công việc, tin tức, thông báo: hàng đã được gửi, hồ sơ đang được xử lý, cuộc họp sẽ bị hoãn. Vì cụm động từ bị động dài hơn, người học hay đổi nhầm chỗ hoặc đổi thừa. Bài này có bảng đủ các thì, phần động từ khuyết thiếu ở thể bị động, cấu trúc get bị động, và vài câu kiểm có đáp án.

Bảng lùi thì câu bị động theo từng thì

Mỗi dòng dưới đây đều tuân theo một thao tác: tìm từ đứng đầu cụm động từ và lùi nó một bậc. Các thì quá khứ thì thêm had hoặc giữ nguyên.

ThìCâu trực tiếpCâu gián tiếp
Hiện tại đơn"The parcels are delivered every morning."He said the parcels were delivered every morning.
Hiện tại tiếp diễn"Your application is being reviewed."She said my application was being reviewed.
Hiện tại hoàn thành"The tickets have been sold out."They said the tickets had been sold out.
Quá khứ đơn"The window was broken last night."He said the window had been broken the night before.
Quá khứ tiếp diễn"The road was being widened."She said the road had been being widened (hiếm), thường giữ: was being widened.
Tương lai đơn"The results will be announced soon."The teacher said the results would be announced soon.
Be going to"The old market is going to be rebuilt."He said the old market was going to be rebuilt.

Dòng quá khứ tiếp diễn bị động là trường hợp đặc biệt: về lý thuyết, bậc lùi là had been being done, nhưng cấu trúc này nghe rất nặng và hầu như không dùng. Người bản ngữ giữ nguyên was being done, cách này hoàn toàn chấp nhận vì quá khứ tiếp diễn vốn hay được giữ nguyên trong câu gián tiếp.

Dòng quá khứ đơn có thể giữ nguyên trong văn nói: He said the window was broken the night before. Nhưng cần cẩn thận: was broken còn có thể hiểu là tính từ (cửa sổ ở trạng thái vỡ), nên trong văn bản cần rõ ràng, had been broken giúp người đọc hiểu đây là sự việc ai đó gây ra trước đó.

Chỉ đổi từ đầu tiên, không đổi phân từ

Lỗi phổ biến nhất với câu bị động là đổi luôn phần quá khứ phân từ, hoặc thêm been ở chỗ không cần. Ví dụ lời gốc "The documents are signed by the director." Câu kể đúng là She said the documents were signed by the director. Câu sai hay gặp: She said the documents had been signed. Câu này không sai ngữ pháp nhưng là lùi hai bậc, đổi hiện tại đơn thành quá khứ hoàn thành, và làm thay đổi nghĩa từ "thường được giám đốc ký" thành "đã được ký".

Một lỗi khác là chuyển câu bị động thành chủ động trong lúc kể lại mà không cần thiết: She said the director signed the documents. Câu này đúng về ý nhưng không còn là bài toán lùi thì; trong bài tập đổi câu gián tiếp, người chấm thường muốn bạn giữ thể bị động của lời gốc.

Cách kiểm nhanh: đặt cụm động từ trong lời gốc và trong câu kể cạnh nhau, đếm số từ. Hai cụm phải có cùng số từ, trừ khi lời gốc ở quá khứ đơn hoặc quá khứ tiếp diễn và bạn thêm had. Are signed có hai từ, were signed cũng hai từ. Has been sold ba từ, had been sold ba từ. Will be announced ba từ, would be announced ba từ.

Động từ khuyết thiếu ở thể bị động

Cấu trúc là động từ khuyết thiếu cộng be cộng quá khứ phân từ. Bạn lùi động từ khuyết thiếu theo đúng các quy tắc đã biết; be và phân từ giữ nguyên.

Câu trực tiếpCâu gián tiếpGhi chú
"The form can be downloaded online."He said the form could be downloaded online.can thành could
"The flight may be cancelled."She said the flight might be cancelled.may thành might
"All bags must be checked."The guard said all bags had to be checked.Hoặc giữ must be checked
"The rules should be explained clearly."He said the rules should be explained clearly.should giữ nguyên
"The bill has to be paid by Friday."She said the bill had to be paid by Friday.has to thành had to

Với dạng hoàn thành của động từ khuyết thiếu ở thể bị động, như should have been done, must have been done, could have been done, tất cả giữ nguyên. "The mistake could have been avoided." thành He said the mistake could have been avoided.

Ở dòng must, giống câu chủ động, cả had to be checked và must be checked đều được chấp nhận. Nếu must mang nghĩa suy luận, như "The car must have been stolen", chỉ giữ nguyên.

Bị động với get và các cấu trúc có be khác

Get bị động lùi như động từ thường. "I got stopped by the police." là quá khứ đơn với get, nên lùi thành He said he had got stopped by the police (Anh) hoặc had gotten stopped (Mỹ). Trong văn nói, giữ got stopped rất phổ biến. Với hiện tại: "My phone gets checked every year." thành She said her phone got checked every year.

Be supposed to. "We are supposed to arrive at seven." thành They said they were supposed to arrive at seven. Chỉ are đổi.

Be allowed to, be expected to. "Students are not allowed to leave early." thành The teacher said students were not allowed to leave early. Cùng cách với be expected to, be required to.

Have something done (nhờ người khác làm). "I am having my hair cut tomorrow." thành She said she was having her hair cut the next day. Cấu trúc này về mặt ngữ pháp là chủ động với have, nên lùi theo thì của have: am having thành was having.

Ví dụ trong công việc: báo lại tình trạng hồ sơ, đơn hàng

Câu bị động là thể quen thuộc của mọi lời báo tình trạng: hồ sơ đã được nhận, đơn đang được xử lý, hàng sẽ được giao. Khi bạn chuyển lời của bộ phận khác, nhà cung cấp hay cơ quan cho khách hoặc cấp trên, bạn sẽ dùng câu bị động gián tiếp rất nhiều.

Ví dụ giả định: sáng thứ Hai, bên vận chuyển gọi và nói "Your goods have been loaded and they will be delivered to the warehouse in Đồng Nai on Thursday. The invoice is being prepared." Thứ Ba bạn gửi thư cho trưởng phòng: The carrier said our goods had been loaded and would be delivered to the warehouse in Đồng Nai on Thursday. They said the invoice was being prepared. Ba cụm bị động đổi đúng ba từ đầu: have thành had, will thành would, is thành was.

Vì thứ Năm vẫn chưa đến khi bạn viết thư, bạn cũng có thể giữ will be delivered để nhấn rằng lịch giao vẫn còn hiệu lực. Cách này hữu ích khi người đọc cần hành động theo lịch đó. Nếu thư được đọc sau thứ Năm, would be delivered mới khớp.

Trong thư như vậy, bạn có thể thay said bằng confirmed hoặc informed us; thì trong mệnh đề sau vẫn lùi giống hệt. Viết rõ thứ trong tuần hoặc ngày tháng thay cho tomorrow, next week cũng là thói quen tốt, vì người đọc thư có thể mở nó vào một ngày khác.

It is said that: bị động với động từ tường thuật

Có một dạng câu nằm giữa câu bị động và câu gián tiếp: động từ tường thuật ở thể bị động, như It is said that…, It was reported that…, He is believed to…. Đây là cách kể lại một thông tin mà không nêu ai nói, hay gặp trong tin tức và văn viết học thuật.

Phần thì trong mệnh đề that tuân theo đúng quy tắc chung: nếu động từ tường thuật bị động ở hiện tại (It is said), giữ nguyên; nếu ở quá khứ (It was said), lùi. Ví dụ: It is said that the old bridge is unsafe và It was said that the old bridge was unsafe.

Với cấu trúc chủ ngữ cộng is said to, người ta dùng nguyên mẫu thường cho cùng thời điểm và nguyên mẫu hoàn thành cho sự việc trước đó: He is said to live in Huế (người ta nói anh ấy sống ở Huế), He is said to have lived in Huế (người ta nói anh ấy từng sống ở Huế). Ở đây không có "lùi thì" theo bảng, mà là chọn dạng nguyên mẫu theo quan hệ thời gian. Nếu bạn cần luyện sâu cấu trúc này, hãy xem nó như một chủ đề ngữ pháp về câu bị động hơn là câu gián tiếp.

Sáu câu kiểm nhanh có đáp án

Đổi sang gián tiếp với động từ tường thuật ở quá khứ, giả định kể lại vào hôm khác. Giữ thể bị động của lời gốc.

  1. "Breakfast is served from six to nine," the receptionist said. Đáp án: The receptionist said breakfast was served from six to nine. Nếu khách sạn vẫn giữ giờ đó, is served cũng chấp nhận.
  2. "Your order has been shipped," the seller told me. Đáp án: The seller told me my order had been shipped.
  3. "The meeting will be postponed," the secretary said. Đáp án: The secretary said the meeting would be postponed.
  4. "The new hospital is being built in Tây Ninh," the reporter said. Đáp án: The reporter said the new hospital was being built in Tây Ninh.
  5. "The festival was cancelled because of the storm," Hiền said. Đáp án: Hiền said the festival had been cancelled because of the storm. Cũng chấp nhận: was cancelled.
  6. "Phones must be switched off," the usher said. Đáp án: The usher said phones had to be switched off. Cũng chấp nhận: must be switched off.

Nếu bạn làm đúng cả sáu câu, nghĩa là bạn đã nắm được nguyên tắc cốt lõi: dù cụm động từ dài đến đâu, chỉ một từ đổi. Những câu sai thường rơi vào hai lỗi: đổi phân từ, hoặc lùi hai bậc từ hiện tại đơn sang quá khứ hoàn thành.

Câu hỏi thường gặp

Câu bị động ở quá khứ hoàn thành có lùi không?

Không. Had been done đã ở bậc cuối, nên giữ nguyên. Ví dụ "The house had been sold before we arrived" thành He said the house had been sold before they arrived. Chỉ đại từ trong mệnh đề thời gian thay đổi.

Có nên đổi câu bị động sang chủ động khi kể lại cho tự nhiên không?

Trong viết và nói thật, bạn được tự do diễn đạt lại nếu nghĩa không đổi. Nhưng trong bài tập đổi câu gián tiếp, nên giữ thể bị động của lời gốc, vì người chấm muốn kiểm tra việc lùi thì chứ không phải đổi thể.

Being trong hiện tại tiếp diễn bị động có bị bỏ khi lùi không?

Không được bỏ. Is being repaired lùi thành was being repaired. Nếu bỏ being, câu thành was repaired, nghĩa là việc sửa đã xong, khác với lời gốc nói việc sửa đang diễn ra.

Câu bị động với will have been done lùi thế nào?

Đổi will thành would, giữ phần còn lại: "The work will have been finished by May" thành She said the work would have been finished by May. Cấu trúc này ít gặp nhưng tuân theo đúng nguyên tắc đổi từ đầu tiên.

Tại sao had been being done gần như không ai dùng?

Cấu trúc này đúng về lý thuyết nhưng có hai từ be liên tiếp nghe rất nặng nề. Vì quá khứ tiếp diễn trong câu gián tiếp vốn được phép giữ nguyên, người viết chọn was being done cho tự nhiên mà không mất nghĩa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138