GianTiep.comGián Tiếp
Lùi thì trong câu gián tiếp

Lùi thì hiện tại đơn và hiện tại tiếp diễn trong câu gián tiếp

Hiện tại đơn lùi thành quá khứ đơn, hiện tại tiếp diễn thành quá khứ tiếp diễn. Cách đổi câu phủ định, do/does, kế hoạch tương lai, có đáp án.

Vietnamese teenage girl studying at a kitchen table in a Hà Nội apartment at dusk, pen above an empty exercise book, mother cooking in the blurred background

Khi động từ tường thuật ở quá khứ, thì hiện tại đơn trong lời gốc lùi thành quá khứ đơn, còn hiện tại tiếp diễn lùi thành quá khứ tiếp diễn. Ví dụ "I work at a bank." thành He said he worked at a bank, và "I am working from home today." thành He said he was working from home that day.

Đây là hai thì xuất hiện nhiều nhất trong lời nói hằng ngày, nên cũng là hai dòng đầu tiên trong mọi bảng lùi thì. Quy tắc đơn giản, nhưng lỗi vẫn hay nằm ở chi tiết: câu phủ định với don't/doesn't, động từ to be theo chủ ngữ mới, động từ bất quy tắc, và hiện tại tiếp diễn dùng để nói về kế hoạch tương lai. Bài này đi qua từng chi tiết, cuối bài có sáu câu tự luyện kèm đáp án.

Hiện tại đơn sang quá khứ đơn: bốn dạng câu

Hiện tại đơn có bốn dạng hay gặp. Dạng nào cũng lùi về quá khứ đơn, nhưng cách viết khác nhau.

DạngCâu trực tiếpCâu gián tiếp
Động từ thường, khẳng định"Minh plays the guitar."She said Minh played the guitar.
Động từ thường, phủ định"I don't drink coffee."He said he didn't drink coffee.
Động từ to be"The shop is closed on Mondays."She said the shop was closed on Mondays.
Động từ bất quy tắc"My father goes jogging every morning."He said his father went jogging every morning.

Với động từ thường khẳng định, bạn đổi thẳng động từ sang dạng quá khứ: plays thành played, goes thành went, has (nghĩa là có) thành had. Với câu phủ định, chỉ trợ động từ đổi: don't/doesn't thành didn't, động từ chính giữ nguyên mẫu. Với to be, nhìn chủ ngữ mới để chọn was hay were.

Nhóm động từ bất quy tắc là nơi học sinh hay viết nhầm, kiểu goed hay buyed. Nếu chưa chắc dạng quá khứ, hãy tra bảng động từ bất quy tắc trước khi viết; lùi thì đúng mà chia sai động từ vẫn mất điểm câu đó.

Câu có do, does dùng để nhấn mạnh hoặc trong câu hỏi

Ngoài câu phủ định, do/does còn xuất hiện trong câu khẳng định có nhấn mạnh: "I do like your idea." (Mình thật sự thích ý của bạn.) Khi kể lại, trợ động từ nhấn mạnh cũng lùi: She said she did like my idea. Nếu bỏ did và viết she liked my idea, câu vẫn đúng ngữ pháp nhưng mất phần nhấn mạnh.

Trong câu hỏi trực tiếp, do/does đứng đầu câu để đảo ngữ: "Do you live near here?" Khi chuyển sang câu hỏi gián tiếp, trật tự từ trở về như câu trần thuật và trợ động từ do biến mất, nhưng thì vẫn lùi: He asked if I lived near there. Như vậy live đã thành lived, dù không có did nào xuất hiện. Phần trật tự từ của câu hỏi gián tiếp có bài riêng ở danh mục câu hỏi; ở đây bạn chỉ cần nhớ thì vẫn lùi theo quy tắc chung.

Một điểm nhỏ: have trong nghĩa sở hữu ("I have two brothers.") là động từ thường ở hiện tại đơn, nên lùi thành had: She said she had two brothers. Đừng nhầm với have làm trợ động từ của thì hoàn thành, vốn cũng thành had nhưng theo một dòng khác trong bảng.

Hiện tại tiếp diễn sang quá khứ tiếp diễn

Hiện tại tiếp diễn gồm am/is/are cộng động từ thêm -ing. Khi lùi thì, chỉ phần am/is/are đổi thành was/were; động từ -ing giữ nguyên.

Câu trực tiếpCâu gián tiếpGhi chú
"I am preparing for the test."She said she was preparing for the test.am thành was
"We are not using the meeting room."They said they weren't using the meeting room.Phủ định: aren't thành weren't
"The children are sleeping."He said the children were sleeping.Chủ ngữ số nhiều, dùng were
"Prices are going up again."She said prices were going up again.Xu hướng đang diễn ra

Lỗi thường gặp ở đây là đổi luôn cả phần -ing sang quá khứ, thành những câu như she was prepared. Câu đó mang nghĩa khác hẳn (cô ấy đã sẵn sàng) và cấu trúc cũng khác. Nhớ nguyên tắc: chỉ từ đứng đầu cụm động từ đổi.

Cũng cần chọn đúng was hay were theo chủ ngữ mới chứ không theo chủ ngữ cũ. Lời gốc "I am cleaning" có I; nếu người kể là một nhóm nói về chính họ thì có thể thành we were cleaning, còn nếu kể về một người khác thì là he was cleaning hoặc she was cleaning. Đọc lại chủ ngữ trong câu gián tiếp trước khi chia to be.

Hiện tại tiếp diễn chỉ kế hoạch: tương lai nhìn từ quá khứ

Tiếng Anh hay dùng hiện tại tiếp diễn để nói về kế hoạch đã sắp xếp: "I am flying to Đà Nẵng tomorrow." (Mai mình bay ra Đà Nẵng.) Khi kể lại sau đó vài ngày, câu lùi thành She said she was flying to Đà Nẵng the next day. Quá khứ tiếp diễn lúc này vẫn mang nghĩa kế hoạch tương lai, nhưng là tương lai so với lúc cô ấy nói.

Cần đổi luôn trạng từ thời gian để người đọc không hiểu lầm. Tomorrow trong lời gốc thành the next day hoặc the following day nếu bạn kể lại vào ngày khác. Nếu bạn kể lại ngay trong ngày cô ấy nói, tomorrow vẫn là ngày mai đối với bạn, nên giữ nguyên được: She said she was flying to Đà Nẵng tomorrow, thậm chí She said she is flying to Đà Nẵng tomorrow nếu chuyến bay vẫn chưa diễn ra.

Cùng nguyên lý áp dụng cho be going to, vốn cũng chứa am/is/are: "We are going to repaint the house." thành They said they were going to repaint the house. Bài về lùi thì tương lai trong danh mục này phân tích kỹ hơn nhóm cấu trúc chỉ tương lai.

Đừng quên động từ trong mệnh đề phụ

Lời nói thật hiếm khi chỉ có một động từ. Mệnh đề quan hệ (who, which, that), mệnh đề nguyên nhân (because, since), mệnh đề thời gian (when, while) đều có động từ riêng, và nếu chúng ở hiện tại đơn hay hiện tại tiếp diễn thì cũng lùi theo cùng quy tắc.

Ví dụ giả định: "I am late because the bus that I usually take is not running today." Câu có ba động từ chia: am, take, is not running. Kể lại vào hôm sau: She said she was late because the bus that she usually took was not running that day. Ba động từ lùi đủ ba bậc: am thành was, take thành took, is not running thành was not running.

Với mệnh đề thời gian chỉ thói quen, nguyên tắc cũng vậy: "When it rains, I work from home." thành He said that when it rained, he worked from home. Viết when it rains, he worked là để hai vế lệch thì nhau, người đọc sẽ thấy câu chông chênh.

Mẹo kiểm: sau khi viết xong câu gián tiếp, đếm số động từ chia trong lời gốc và đếm số động từ đã đổi trong câu của bạn. Nếu hai con số khác nhau, hãy xem lại vế nào bị bỏ sót, trừ khi bạn cố ý giữ nguyên vì điều đó vẫn đúng.

Thói quen và sự thật còn đúng: lùi hay giữ

Mặc định là lùi. Khi động từ tường thuật ở quá khứ, đổi hiện tại đơn sang quá khứ đơn luôn được coi là đúng, kể cả khi điều đó vẫn còn đúng ở hiện tại. He said he lived in Cần Thơ không hàm ý anh ấy đã chuyển đi.

Giữ nguyên để nhấn điều vẫn còn đúng. Nếu bạn biết chắc thói quen hay tình trạng đó vẫn tiếp diễn và muốn nhấn mạnh, giữ hiện tại đơn là chấp nhận được: He said he lives in Cần Thơ. Người nghe hiểu anh ấy hiện vẫn sống ở đó.

Sự thật hiển nhiên. "Water boils at 100 degrees Celsius at sea level." kể lại có thể giữ boils hoặc lùi thành boiled. Nhiều sách ở Việt Nam hướng dẫn giữ nguyên cho chân lý; ngữ pháp chuẩn chấp nhận cả hai.

Khi không có thông tin. Trong bài tập không nói điều đó còn đúng hay không, lùi thì là lựa chọn an toàn. Bài riêng về các trường hợp không cần lùi thì trong danh mục này đi sâu hơn.

Đừng trộn hai cách trong cùng một câu. Nếu đã quyết định giữ nguyên một vế vì điều đó vẫn đúng, hãy xét các vế khác có cùng lý do không. Câu He said he lives in Cần Thơ and worked at a hospital gây khó hiểu: người đọc sẽ tự hỏi anh ấy còn làm ở bệnh viện không. Chọn một hướng rồi giữ nhất quán, hoặc tách thành hai câu.

Sáu câu tự luyện có đáp án

Đổi các câu sau sang gián tiếp với động từ tường thuật ở quá khứ. Đáp án ghi ngay sau mỗi câu; chỗ có hai cách đúng được ghi cả hai.

  1. Lan said, "I don't understand this lesson." Đáp án: Lan said (that) she didn't understand that lesson. (this thường đổi thành that.)
  2. Tuấn said, "My brother is looking for a job." Đáp án: Tuấn said his brother was looking for a job.
  3. She said to me, "You look tired." Đáp án: She told me (that) I looked tired. Cũng chấp nhận: She said to me that I looked tired.
  4. The guide said, "The museum opens at eight." Đáp án: The guide said the museum opened at eight. Nếu giờ mở cửa vẫn như vậy, opens cũng chấp nhận.
  5. He said, "We aren't staying at a hotel." Đáp án: He said they weren't staying at a hotel.
  6. My aunt said, "I am moving to Hải Phòng next month." Đáp án: My aunt said she was moving to Hải Phòng the following month. Nếu kể lại trong cùng tháng, giữ next month được.

Ở câu thứ ba, phần đổi said to me thành told me không thuộc lùi thì, nhưng thường đi kèm trong bài tập. Phần thì chỉ có một chỗ đổi là look thành looked. Nếu bạn sai câu nào, hãy xem lại bảng tương ứng ở trên trước khi làm thêm bài khác.

Câu hỏi thường gặp

Hiện tại đơn có bao giờ lùi thành quá khứ hoàn thành không?

Không. Hiện tại đơn chỉ lùi một bậc thành quá khứ đơn. Viết He said he had worked at a bank cho lời gốc "I work at a bank" sẽ đổi nghĩa thành anh ấy từng làm ở ngân hàng trước đó, không còn là đang làm ở thời điểm nói.

Động từ khuyết thiếu can ở hiện tại có thuộc nhóm hiện tại đơn không?

Về nghĩa thì can nói về hiện tại, nhưng nó là động từ khuyết thiếu nên có dòng riêng trong bảng: can lùi thành could. Ví dụ "I can drive" thành He said he could drive. Bài về động từ khuyết thiếu trong danh mục này phân tích kỹ.

Câu There is, There are lùi thế nào?

Chỉ đổi động từ to be theo danh từ phía sau: there is thành there was, there are thành there were. Ví dụ "There is a problem with the printer" thành She said there was a problem with the printer.

Nếu người nói gốc dùng hiện tại tiếp diễn cho thói quen gây khó chịu thì sao?

Cấu trúc như "He is always borrowing my charger" vẫn lùi theo quy tắc chung thành She said he was always borrowing her charger. Sắc thái phàn nàn do always cộng thì tiếp diễn tạo ra được giữ nguyên trong câu gián tiếp.

Khi kể lại lời vừa nghe xong, có bắt buộc lùi thì hiện tại đơn không?

Không bắt buộc. Nếu điều đó vẫn đúng ngay lúc bạn kể, giữ hiện tại đơn là cách tự nhiên, ví dụ He said he is busy right now. Lùi thì vẫn đúng ngữ pháp, chỉ hơi trang trọng hơn trong tình huống đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138