GianTiep.comGián Tiếp
Lùi thì trong câu gián tiếp

Lùi thì hiện tại hoàn thành: have done thành had done trong câu gián tiếp

Hiện tại hoàn thành và hoàn thành tiếp diễn lùi thành quá khứ hoàn thành. Cách giữ since, for, already, yet và phân biệt had done với had been doing.

Young Vietnamese office worker on a balcony in Đà Nẵng in late afternoon, laptop closed on her knees, looking toward the sea, photographed from behind at wide angle

Hiện tại hoàn thành (have/has done) lùi thành quá khứ hoàn thành (had done), còn hiện tại hoàn thành tiếp diễn (have/has been doing) lùi thành quá khứ hoàn thành tiếp diễn (had been doing). Ví dụ "I have finished the report." thành She said she had finished the report.

Thao tác chỉ là đổi have/has thành had, nhưng hai thì này mang theo nhiều từ đi kèm như since, for, already, yet, just, ever, never, và người học hay lúng túng không biết từ nào phải đổi, từ nào giữ. Bài này trả lời từng trường hợp, rồi phân biệt had done với had been doing, hai dạng mà khi kể lại rất dễ dùng lẫn. Phần cuối có ví dụ dùng trong thư công việc và năm câu kiểm nhanh kèm đáp án.

Quy tắc cơ bản với have, has

Hiện tại hoàn thành dùng have với I, you, we, they và has với he, she, it. Khi lùi thì, cả hai đều thành had, nên bạn không phải lo chủ ngữ mới là số ít hay số nhiều.

Câu trực tiếpCâu gián tiếpGhi chú
"I have lost my wallet."He said he had lost his wallet.have thành had
"She has never seen snow."He said she had never seen snow.never giữ nguyên vị trí
"We haven't decided yet."They said they hadn't decided yet.Phủ định: hadn't
"The train has just left."She said the train had just left.just giữ nguyên
"Prices have gone up."He said prices had gone up.Quá khứ phân từ giữ nguyên

Phần quá khứ phân từ (lost, seen, decided, left, gone) không bao giờ đổi. Điều duy nhất cần kiểm là bạn đã dùng đúng dạng phân từ của động từ bất quy tắc trong lời gốc, ví dụ gone chứ không phải went, vì lỗi ở lời gốc sẽ bị chép sang lời kể.

Với has rút gọn thành 's trong lời gốc ("She's finished"), hãy đọc kỹ để phân biệt với is. She's finished có thể là she has finished (cô ấy đã xong) hoặc she is finished (tính từ, cô ấy xong việc rồi, hoặc kiệt sức), và hai cách hiểu lùi thì khác nhau: had finished và was finished.

Since, for, already, yet, just, ever: giữ hay đổi

Since và for giữ nguyên. Đây là từ chỉ quãng thời gian, không phụ thuộc lúc nói. "I have worked here for five years." thành She said she had worked there for five years. Here đổi thành there vì nơi chốn, còn for five years giữ nguyên.

Mốc sau since là năm, tháng cụ thể thì giữ. "I have lived in Huế since 2015." thành He said he had lived in Huế since 2015. Nếu mốc là trạng từ tương đối như since yesterday, cần đổi thành since the day before khi kể vào ngày khác.

Already, yet, just, ever, never, recently giữ nguyên. Các trạng từ này mô tả quan hệ giữa việc đã làm và mốc thời gian, mà mốc đó trượt cùng với thì. Đổi just thành then là lỗi phổ biến do học thuộc bảng đổi trạng từ quá máy móc.

So far, up to now có thể đổi. Khi kể lại vào thời điểm khác, up to now có thể đổi thành up to then hoặc until then để rõ mốc. Nếu kể lại ngay, giữ nguyên cũng được. Đây là chỗ tuỳ ngữ cảnh, không có đáp án duy nhất.

Before đứng cuối câu giữ nguyên. "I have met him before." thành She said she had met him before. Ở đây before nghĩa là trước đây, không chỉ một mốc cụ thể, nên không cần đổi thành gì khác. Đừng nhầm với trường hợp ago trong lời gốc, vốn thường đổi thành before khi kể lại.

Hiện tại hoàn thành tiếp diễn sang quá khứ hoàn thành tiếp diễn

Thì hoàn thành tiếp diễn có ba phần: have/has, been, động từ -ing. Chỉ phần đầu đổi.

Câu trực tiếpCâu gián tiếp
"I have been waiting for an hour."She said she had been waiting for an hour.
"It has been raining since this morning."He said it had been raining since that morning.
"We have been studying English together for months."They said they had been studying English together for months.
"He hasn't been sleeping well."She said he hadn't been sleeping well.

Lỗi hay gặp là đổi thành quá khứ tiếp diễn: she said she was waiting for an hour. Câu này nghe lạ vì for an hour cần một mốc kết thúc, và chỉ thì hoàn thành mới cho mốc đó. Một lỗi khác là bỏ mất been: had waiting không phải cấu trúc tiếng Anh.

Ở dòng thứ hai, this morning đổi thành that morning khi kể lại vào ngày khác. Nếu kể trong cùng buổi sáng, giữ this morning là tự nhiên hơn.

Phân biệt had done và had been doing khi kể lại

Sự khác nhau giữa hai dạng này trong câu gián tiếp giống hệt sự khác nhau giữa hai thì gốc. Had done nhấn kết quả đã xong; had been doing nhấn quá trình kéo dài, có thể chưa xong, và thường giải thích cho một tình trạng nhìn thấy được.

So sánh hai lời gốc: "I have painted the room." (Mình sơn xong phòng rồi.) và "I have been painting the room." (Mình sơn phòng nãy giờ, có thể chưa xong, và đó là lý do người dính sơn.) Kể lại: He said he had painted the room và He said he had been painting the room. Nếu bạn đổi dạng tiếp diễn thành dạng đơn, người đọc sẽ hiểu là căn phòng đã sơn xong, điều người nói không hề khẳng định.

Vì vậy khi đổi câu, đừng "đơn giản hoá" bằng cách bỏ been. Lùi thì không cho phép bạn đổi thể (đơn hay tiếp diễn) của động từ, chỉ cho phép đổi thì. Đây là nguyên tắc chung cho mọi bậc lùi: hiện tại tiếp diễn ra quá khứ tiếp diễn, hiện tại hoàn thành tiếp diễn ra quá khứ hoàn thành tiếp diễn.

Với động từ chỉ trạng thái như know, belong, own, lời gốc thường không dùng dạng tiếp diễn ngay từ đầu ("I have known her for years"), nên lời kể cũng dùng dạng đơn: He said he had known her for years.

Ví dụ trong công việc: báo lại tiến độ bằng had done

Hiện tại hoàn thành là thì của những câu báo tiến độ: đã gửi, đã duyệt, đã nhận, chưa trả lời. Khi bạn viết thư báo lại lời của người khác cho cấp trên hay khách hàng, câu gián tiếp với had done xuất hiện liên tục, nên đáng luyện riêng.

Ví dụ giả định: sáng thứ Ba, nhà cung cấp gọi điện và nói "We have shipped the first batch, but we haven't received the deposit for the second one." Chiều thứ Tư, bạn viết thư báo lại cho trưởng phòng: The supplier said they had shipped the first batch but had not received the deposit for the second one. Hai động từ đều lùi, phần first batch, second one giữ nguyên vì không phụ thuộc thời điểm.

Trong thư công việc, bạn có thể thay said bằng động từ tường thuật cụ thể hơn như confirmed hoặc informed us: The supplier confirmed that they had shipped the first batch. Thì vẫn lùi giống hệt. Việc chọn động từ tường thuật nào cho đúng sắc thái là chủ đề của danh mục động từ tường thuật.

Nếu bạn viết ngay trong buổi sáng nhà cung cấp gọi và tình hình chưa đổi, giữ nguyên have shipped cũng tự nhiên: The supplier has just told us they have shipped the first batch. Lưu ý ở câu này động từ tường thuật đã chuyển sang hiện tại hoàn thành (has told), nên không cần lùi thì nữa.

Khi nào hiện tại hoàn thành có thể giữ nguyên

Giống các thì hiện tại khác, hiện tại hoàn thành có thể giữ nguyên trong hai trường hợp. Thứ nhất, động từ tường thuật ở hiện tại: The message says the parcel has arrived. Thứ hai, bạn kể lại ngay sau khi nghe và kết quả vẫn còn liên quan đến hiện tại: đồng nghiệp vừa nói "I've sent you the file", bạn quay sang người bên cạnh và nói She said she's sent me the file. Câu này hoàn toàn tự nhiên trong văn nói.

Trong văn viết, bài kể chuyện và bài tập, cách lùi thì vẫn là chuẩn. Khi bạn không chắc tình huống có cho phép giữ nguyên hay không, chọn had done; đó là đáp án không bao giờ sai khi động từ tường thuật ở quá khứ.

Một điểm tinh tế: khi động từ tường thuật ở quá khứ mà bạn giữ hiện tại hoàn thành, bạn đang ngầm nói rằng kết quả còn đúng tới bây giờ. Nếu thực tế đã thay đổi (ví dụ anh ấy nói đã tìm được việc, nhưng sau đó lại nghỉ), giữ nguyên thì sẽ khiến câu sai sự thật. Đó là lý do lùi thì an toàn hơn trong văn bản cần chính xác, như biên bản hay báo cáo gửi cấp trên.

Năm câu kiểm nhanh có đáp án

Đổi sang gián tiếp với said hoặc told. Mỗi câu có đáp án và một dòng giải thích.

  1. "I have already paid the bill," she said. Đáp án: She said she had already paid the bill. Already giữ nguyên.
  2. "We haven't heard from him since Tuesday," they said. Đáp án: They said they hadn't heard from him since Tuesday. Thứ trong tuần là mốc cụ thể nên giữ.
  3. "I have been learning to swim," Nga told me. Đáp án: Nga told me she had been learning to swim. Giữ thể tiếp diễn.
  4. "Has anyone seen my umbrella?" he asked. Đáp án: He asked if anyone had seen his umbrella. Câu hỏi gián tiếp không đảo ngữ, has lùi thành had.
  5. "The company has opened an office in Bắc Ninh," the manager said. Đáp án: The manager said the company had opened an office in Bắc Ninh. Nếu văn phòng vẫn còn hoạt động và bạn kể lại ngay, has opened cũng chấp nhận.

Câu thứ tư có thêm phần trật tự từ của câu hỏi gián tiếp; điều cần chú ý về thì vẫn chỉ là has đổi thành had. Nếu bạn viết he asked if had anyone seen, lỗi nằm ở trật tự từ, không ở lùi thì.

Câu hỏi thường gặp

Hiện tại hoàn thành có thể lùi thành quá khứ đơn không?

Không theo quy tắc lùi thì. Bậc lùi của have done là had done. Trong văn nói, một số người kể lại bằng quá khứ đơn, nhưng đó là diễn đạt lại theo ý chứ không phải lùi thì, và trong bài viết hay bài tập nên dùng had done.

Từ ago có dùng được trong câu gián tiếp với had done không?

Ago trong lời gốc thường đi với quá khứ đơn, không đi với hiện tại hoàn thành. Khi kể lại, ago tính từ lúc người kia nói nên thường đổi thành before hoặc earlier, ví dụ two days ago thành two days before. Phần này thuộc nhóm đổi trạng từ thời gian.

Câu có been to và gone to lùi thì thế nào?

Cả hai chỉ đổi have hoặc has thành had. "She has gone to Huế" thành He said she had gone to Huế, còn "I have been to Huế twice" thành She said she had been to Huế twice. Nghĩa khác nhau giữa been và gone được giữ nguyên.

Câu bị động ở hiện tại hoàn thành lùi ra sao?

Đổi has been hoặc have been thành had been, phân từ giữ nguyên. Ví dụ "The road has been repaired" thành He said the road had been repaired. Cách đổi này giống câu chủ động vì chỉ trợ động từ đầu tiên thay đổi.

Tiếng Việt dịch had done và had been doing khác nhau thế nào?

Had done thường dịch kèm đã hoặc rồi để nhấn kết quả, ví dụ anh ấy bảo đã sơn xong phòng. Had been doing dịch kèm nãy giờ, suốt hoặc vẫn đang để nhấn quá trình, ví dụ anh ấy bảo nãy giờ đang sơn phòng. Dịch đúng sắc thái giúp bạn chọn đúng dạng khi viết ngược sang tiếng Anh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138