Advise, remind, warn, invite, encourage, persuade, urge, beg là nhóm động từ tường thuật bắt buộc có tân ngữ chỉ người nghe rồi mới tới to V: advise + sb + to V. Người nói tác động lên người nghe để người nghe làm một việc, nên câu kể lại phải nêu rõ người đó là ai: The doctor advised my father to walk every day.
Phần dưới đi qua từng động từ chính cùng câu nói gốc thường gặp, cách đặt not, trường hợp ask có hoặc không có tân ngữ, dạng bị động be advised to, và những động từ trong nhóm còn có cấu trúc khác như advise V-ing, warn against, forbid from. Ví dụ đều là ví dụ giả định.
Vì sao phải có tân ngữ đứng giữa
Trong nhóm này, người nói và người làm là hai người khác nhau. Khi cô giáo nói với Hà "You should read more," người đọc sách là Hà chứ không phải cô giáo. Nếu viết The teacher advised to read more, câu bị hụt mất người được khuyên, và trong tiếng Anh chuẩn câu đó không đứng được. Câu đúng là The teacher advised Hà to read more.
Tân ngữ đứng ngay sau động từ, không có giới từ chen vào. Người Việt hay dịch "khuyên cho ai", "nhắc với ai" nên viết advised to me, reminded to him; cả hai đều sai. Tân ngữ là đại từ thì dùng dạng tân ngữ: me, him, her, us, them.
Đổi đại từ vẫn theo góc nhìn người kể. Câu "Don't forget your umbrella, Long," Mum said. do chính Long kể lại thành Mum reminded me to take my umbrella.; do người khác kể thì thành Mum reminded Long to take his umbrella. Phần to V không chia thì nên không lùi thì, nhưng mọi mệnh đề phụ đi kèm vẫn lùi khi động từ tường thuật ở quá khứ.
Chủ ngữ ngầm của to V chính là tân ngữ đứng trước nó. Đây là chỗ khác hẳn nhóm promise, agree, refuse: trong She promised her mother to study harder người học là cô gái, còn trong She encouraged her mother to study English người học là người mẹ. Thứ tự từ trông giống nhau nhưng người làm hành động khác nhau.
Từng động từ và câu nói gốc thường gặp
Mỗi dòng ghép một động từ với dạng câu trực tiếp hay dẫn tới nó. Nhận ra dạng câu gốc là cách nhanh nhất để chọn đúng động từ.
| Động từ | Câu gốc thường gặp | Câu trực tiếp | Câu tường thuật |
|---|---|---|---|
| advise | You should… / If I were you, I'd… | "If I were you, I'd see a dentist," Lan said to me. | Lan advised me to see a dentist. |
| remind | Don't forget to… / Remember to… | "Remember to switch off the fan," Dad said. | Dad reminded us to switch off the fan. |
| warn | Don't…! / Be careful… (có nguy hiểm) | "Don't touch the wire!" the electrician said to the kids. | The electrician warned the kids not to touch the wire. |
| invite | Would you like to…? / Come and… | "Would you like to come to my birthday party?" Vy asked Tâm. | Vy invited Tâm to come to her birthday party. |
| encourage | Go on, you can… / Why not try…? | "Go on, enter the contest!" the coach said to Bảo. | The coach encouraged Bảo to enter the contest. |
| persuade | (sau một hồi thuyết phục, người nghe đồng ý) | "Come with us — it'll be fun." … "OK." | They persuaded me to go with them. |
| beg | Please, please… (van nài) | "Please don't tell Mum," my brother said. | My brother begged me not to tell Mum. |
| urge | You really must… (thúc giục mạnh) | "You must register before Friday," the officer told us. | The officer urged us to register before Friday. |
| order / tell | Câu mệnh lệnh | "Stand up!" the officer said to the soldiers. | The officer ordered the soldiers to stand up. |
Persuade cho biết người nghe đã bị thuyết phục và đồng ý; nếu chưa rõ người nghe có làm hay không thì dùng encourage hoặc urge. Order cần người nói có quyền ra lệnh; giữa bạn bè ngang hàng thì tell tự nhiên hơn.
Phủ định và những chỗ hay viết sai
Not đứng trước to V, sau tân ngữ. "Don't swim too far," the lifeguard said to us. → The lifeguard warned us not to swim too far. Không viết warned us don't swim hay warned not us to swim.
Phủ định động từ chính làm đổi nghĩa. She didn't advise me to quit nghĩa là cô ấy không hề khuyên nghỉ việc; She advised me not to quit là cô ấy khuyên đừng nghỉ. Hai câu đối nghịch nhau dù chỉ khác vị trí not.
Warn đã mang ý "đừng". Câu cảnh báo phần lớn ở dạng phủ định: warn sb not to V. Nhưng cũng có cảnh báo dạng khẳng định: "Hold the rail," she said. → She warned me to hold the rail. Đừng tự thêm not chỉ vì động từ là warn.
Remind không cần forget. Câu gốc có don't forget thì nghĩa đã nằm trong remind: reminded me to lock the door, không viết reminded me not to forget to lock.
Tell sb to V, không say sb to V. Say không nhận tân ngữ chỉ người theo kiểu này. Viết She said me to wait là sai; câu đúng là She told me to wait hoặc She asked me to wait nếu là lời nhờ.
Ask có tân ngữ và không có tân ngữ
Ask thuộc cả hai nhóm, và nghĩa đổi theo việc có tân ngữ hay không. Ask sb to V là nhờ hoặc yêu cầu người khác làm: "Could you open the window, Minh?" Lan said. → Lan asked Minh to open the window. Người mở cửa sổ là Minh.
Ask to V không có tân ngữ là xin phép được tự mình làm: "Can I leave early today?" Hùng asked the manager. → Hùng asked to leave early that day. Người về sớm là Hùng. Nếu thêm tân ngữ vào thành Hùng asked the manager to leave early thì nghĩa lại thành Hùng yêu cầu ông quản lý về sớm, sai hẳn ý câu gốc. Muốn nêu người được hỏi mà vẫn giữ ý xin phép, viết Hùng asked the manager if he could leave early that day.
Cặp tương tự là beg: beg sb to V là van ai làm gì, beg to V là xin được làm gì, như The child begged to stay up late. Với allow và permit, tường thuật lời cho phép thì cần tân ngữ: "You can use my bike," he said. → He allowed me to use his bike.
Khi đọc một câu tường thuật có ask, hãy luôn hỏi ai là người làm hành động sau to. Câu trả lời quyết định có tân ngữ hay không, và đó là lỗi mà các câu trắc nghiệm hay khai thác.
Cấu trúc thay thế của vài động từ trong nhóm
Một số động từ có thêm cấu trúc khác ngoài O + to V. Các dạng dưới đây đều đúng; chọn theo ngữ cảnh và theo phần đề bài đã cho sẵn.
- advise: không nêu người nghe thì dùng V-ing, như The guide advised leaving early; nêu nội dung đầy đủ thì dùng advise (sb) that + S + (should) V, như The guide advised that we (should) leave early. Không viết advised to leave early khi thiếu tân ngữ.
- warn: warn sb against V-ing (She warned us against drinking tap water) cùng nghĩa với warn sb not to V; warn sb that + mệnh đề khi báo trước một nguy cơ (He warned us that the bridge was closed); warn sb about/of + danh từ (warned us about the storm).
- remind: remind sb that + mệnh đề (She reminded me that the bill was due) và remind sb of sth. Lưu ý remind sb of sth còn có nghĩa "làm ai nhớ tới", như You remind me of my sister.
- forbid: forbid sb to V và forbid sb from V-ing đều được ghi nhận; dạng to V truyền thống hơn, dạng from V-ing gặp nhiều trong tiếng Anh hiện đại.
- recommend: recommend sb to V dùng nhiều trong tiếng Anh Anh; tiếng Anh Mỹ chuộng recommend that sb (should) V hoặc recommend V-ing. Cả ba đều đúng chuẩn.
- persuade và convince: persuade sb to V là thuyết phục làm việc gì; convince sb that là làm ai tin điều gì. Convince sb to V cũng phổ biến, nhất là trong tiếng Anh Mỹ.
Dạng bị động: be advised to, be warned not to
Vì nhóm này có tân ngữ, câu có thể chuyển sang bị động bằng cách đưa người nghe lên làm chủ ngữ. The doctor advised me to rest → I was advised to rest (by the doctor). Cấu trúc be + V3 + to V rất hay gặp trong thông báo, email công việc và tin tức, vì người viết muốn nhấn vào người nhận lời khuyên hay lời cảnh báo hơn là người nói.
Một vài ví dụ giả định: Passengers were reminded to keep their belongings with them. Students were encouraged to ask questions after class. Residents were warned not to go out during the storm. We were invited to attend the opening ceremony. Phần to V và vị trí not giữ nguyên như câu chủ động.
Các động từ không có tân ngữ như promise, refuse, agree không chuyển được theo kiểu này: không có câu I was promised to… theo nghĩa người kia hứa sẽ làm. Đây là một cách tự kiểm: nếu bạn đặt được câu bị động be + V3 + to V với người nghe làm chủ ngữ, động từ đó thuộc nhóm có tân ngữ. Trong bài viết lại câu dạng "Câu bắt đầu bằng I was…", đây thường là hướng đề muốn bạn đi.
Chọn động từ theo mức độ mạnh nhẹ của lời nói
Recommend và advise: nhẹ, mang tính góp ý. Người nói đưa ra ý kiến, người nghe có toàn quyền làm theo hay không. "You might want to check the timetable first," nhẹ nhàng như vậy thì advised me to check the timetable first là vừa.
Encourage: nhẹ nhưng nghiêng về cảm xúc. Dùng khi người nói động viên, cổ vũ người nghe dám làm một việc, như thi đấu, phát biểu, thử điều mới. Không dùng cho lời cảnh báo hay lời ra lệnh.
Urge: mạnh, có tính khẩn thiết. Câu gốc có you really must, it is essential, hoặc giọng gấp gáp thì urge phản ánh đúng sức nặng. Tin tức hay dùng urge khi cơ quan chức năng kêu gọi người dân làm gì.
Beg: mạnh, kèm van nài. Người nói ở thế yếu, xin người nghe làm hoặc đừng làm điều gì. Câu gốc thường có please lặp lại hoặc giọng tha thiết.
Order, command, instruct: theo quan hệ quyền hạn. Order và command dùng khi người nói có quyền ra lệnh; instruct thiên về hướng dẫn công việc, như The teacher instructed us to write on every other line. Chọn sai mức độ không làm câu sai ngữ pháp, nhưng làm sai ý người nói.
Câu hỏi thường gặp
Viết advised me to và advised me that khác nhau thế nào?
Advised me to V dồn trọng tâm vào hành động được khuyên, ngắn gọn. Advised me that kèm should hoặc động từ nguyên mẫu dùng khi muốn giữ nội dung đầy đủ hơn, hay gặp trong văn trang trọng. Cả hai đều đúng, nghĩa gần như nhau.
Sau invite có dùng to V-ing không?
Không. Invite đi với tân ngữ rồi to V, ví dụ invited us to stay for dinner, hoặc với tân ngữ rồi to cộng danh từ, ví dụ invited us to the wedding. Dạng invite sb to staying là sai vì to ở đây không phải giới từ đứng trước V-ing.
Encourage và persuade có dùng thay nhau được không?
Không hẳn. Encourage chỉ là động viên, người nghe có làm hay không chưa rõ. Persuade cho biết người nghe đã bị thuyết phục và đồng ý làm. Kể lại một cuộc trò chuyện mà người nghe vẫn từ chối thì không dùng persuade.
Tell sb to V và ask sb to V khác nhau ở đâu?
Tell mang sắc thái ra lệnh hoặc chỉ dẫn, thường từ người có quyền hoặc trong tình huống thẳng thắn. Ask là nhờ hoặc yêu cầu lịch sự hơn. Câu gốc có please hoặc Could you thì nên dùng ask, câu mệnh lệnh trần thì dùng tell.
Có thể bỏ tân ngữ khi người nghe đã rõ trong ngữ cảnh không?
Với advise thì đổi sang advise V-ing. Với remind, warn, persuade, invite, encourage thì tân ngữ hầu như luôn cần có. Nếu không muốn nêu người nghe cụ thể, có thể dùng dạng bị động như We were reminded to…
Forbid sb to V và forbid sb from V-ing cái nào đúng?
Cả hai đều được các từ điển lớn ghi nhận. Forbid sb to V là dạng truyền thống, forbid sb from V-ing gặp nhiều trong tiếng Anh hiện đại. Khi làm bài, cấu trúc nào khớp với phần đề cho sẵn thì dùng cấu trúc đó.