Một nhóm lớn động từ tường thuật cần giới từ đứng trước hành động: apologize for V-ing, insist on V-ing, accuse sb of V-ing, thank sb for V-ing, congratulate sb on V-ing. Sau giới từ, động từ luôn ở dạng V-ing, nên chỉ cần nhớ đúng giới từ của từng động từ là viết được câu.
Nhóm này hay dùng để kể lại những câu nói có cảm xúc hoặc phán xét: xin lỗi, cảm ơn, chúc mừng, buộc tội, đổ lỗi, khen, chê. Phần dưới chia nhóm thành hai dạng (có và không có tân ngữ), lập bảng giới từ, nói về chữ to đóng vai giới từ, cách đặt not, cách nêu người làm khác người nói và dạng bị động.
Hai dạng của nhóm: có và không có tân ngữ
Dạng thứ nhất là động từ + giới từ + V-ing, không có người nghe chen giữa. Người nói tự xin lỗi, tự khăng khăng, tự thú nhận, tự khoe về việc của chính mình: She apologized for being late. He insisted on paying for dinner. The thief confessed to stealing the bike. My cousin boasted about winning the race.
Dạng thứ hai là động từ + tân ngữ + giới từ + V-ing. Người nói phán xét hoặc bày tỏ cảm xúc về việc của người nghe: The teacher congratulated Hà on winning the prize. Mum thanked the neighbour for watering the plants. The manager accused Long of lying. Tân ngữ là người được cảm ơn, chúc mừng, buộc tội; người làm hành động sau giới từ thường cũng chính là tân ngữ đó.
Apologize nằm giữa hai dạng: người nhận lời xin lỗi đi sau giới từ to, lý do đi sau for. He apologized to his teacher for forgetting his homework. Không viết apologized his teacher, vì apologize không nhận tân ngữ trực tiếp. Lỗi này rất hay gặp do tiếng Việt nói "xin lỗi cô giáo" không cần giới từ.
Ở cả hai dạng, hành động sau giới từ không chia thì, nên không có chuyện lùi thì. Đại từ và tính từ sở hữu vẫn đổi theo người kể như câu gián tiếp thông thường.
Bảng giới từ cần thuộc
Các động từ tường thuật hay gặp nhất, xếp theo giới từ. Ví dụ là ví dụ giả định.
| Giới từ | Không tân ngữ | Có tân ngữ | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| for | apologize (to sb) for | thank sb for, blame sb for, criticize sb for, praise sb for, forgive sb for | She thanked us for helping her move. |
| on | insist on | congratulate sb on, compliment sb on | He insisted on driving me home. |
| of | boast of, approve of | accuse sb of, suspect sb of | They accused the boy of starting the fight. |
| about | complain about, boast about | — | The guests complained about waiting so long. |
| against | — | warn sb against, advise sb against | The guide warned us against swimming there. |
| from | — | stop sb from, prevent sb from, discourage sb from | Her parents discouraged her from quitting school. |
| to | object to, confess to, admit to | — | Several residents objected to paying the new fee. |
Không cần học cả bảng trong một buổi. Bắt đầu từ năm cặp hay gặp nhất trong bài tập: apologize for, thank sb for, congratulate sb on, accuse sb of, insist on. Năm cặp này cũng là năm cặp mà câu nói gốc dễ nhận ra nhất: I'm sorry…, Thank you for…, Congratulations on…, You did…!, I insist….
Chữ to trong object to, confess to là giới từ
Người học quen thấy to đi với động từ nguyên mẫu nên hay viết object to pay, confess to steal. Trong các cụm này, to là giới từ, giống for hay on, nên phía sau phải là danh từ hoặc V-ing: object to paying, confess to stealing, admit to cheating.
Cách tự kiểm: thử đặt một danh từ vào sau to. Nếu câu vẫn đứng được, như They objected to the plan hay He confessed to the crime, thì to là giới từ và động từ theo sau phải ở dạng V-ing. Nếu không đặt được danh từ, như agree to hay refuse to (không ai nói refuse to the plan), thì to thuộc động từ nguyên mẫu.
Phép thử này dùng được cho cả những cụm ngoài phạm vi câu tường thuật, như look forward to, be used to, be committed to. Với riêng nhóm động từ tường thuật, hai chữ to giới từ hay gặp nhất là object to (phản đối) và confess to (thú nhận). Admit to V-ing cùng nghĩa với admit V-ing, có thể dùng cả hai.
Một ví dụ giả định đầy đủ: "I don't want to work on Sundays," the new staff member said. → The new staff member objected to working on Sundays. Câu gốc không có chữ "phản đối", nhưng giọng không muốn và có tính chống lại một quy định nên object to hợp lý; nếu chỉ là lời từ chối một lần thì refused to work sát hơn.
Insist on và blame for: mỗi động từ hai cách viết
insist on V-ing. Khi người khăng khăng cũng là người làm: "No, no, I'll pay," Dad said. → Dad insisted on paying.
insist on sb V-ing hoặc insist that. Khi người khăng khăng muốn người khác làm: "You must stay for dinner," Grandma said. → Grandma insisted on us staying for dinner, hoặc trang trọng hơn on our staying; rõ và an toàn nhất là Grandma insisted that we (should) stay for dinner. Cả ba được chấp nhận; trong bài thi, dạng that ít bị bắt bẻ nhất.
insist that + mệnh đề chia thì. Khi người nói khăng khăng một sự thật chứ không đòi ai làm gì: "I locked the door," he said again and again. → He insisted that he had locked the door. Ở đây không dùng should vì không phải yêu cầu.
blame sb for sth. "It's your fault we're late, Nga," Huy said. → Huy blamed Nga for making them late. Người bị đổ lỗi đứng sau blame, việc xấu đứng sau for.
blame sth on sb. Cùng ý nhưng đảo thứ tự: Huy blamed the delay on Nga. Sau on là người, không phải hành động. Hai cách đều đúng; nhầm giới từ giữa hai cách, như blamed Nga on the delay, mới là sai.
Phủ định, người làm khác người nói và bị động
Thể phủ định đặt not ngay trước V-ing: "Sorry I didn't call you back," Thảo said. → Thảo apologized for not calling me back. "You didn't tell me the truth!" she said to him. → She accused him of not telling her the truth. Không viết apologized for didn't call.
Khi việc làm thuộc về người khác, tiếng Anh cho phép chen tân ngữ hoặc tính từ sở hữu trước V-ing: She apologized for her son breaking the window hoặc for her son's breaking. Câu hiểu được và đúng, nhưng nếu dài dòng thì chuyển sang mệnh đề that hoặc câu khác: She apologized because her son had broken the window.
Dạng có tân ngữ chuyển được sang bị động, và cách viết này rất hay gặp trong tin tức: He was accused of taking bribes. The team was congratulated on reaching the final. The children were praised for helping the old man. Giới từ và V-ing giữ nguyên, chỉ đưa người bị buộc tội, được chúc mừng lên làm chủ ngữ.
Khi muốn nhấn rằng việc đã xảy ra trước, có thể dùng having V3: She thanked us for having waited. Dạng đơn for waiting cũng đúng và tự nhiên hơn trong lời kể thường ngày.
Bảy câu đổi có giải thích
Ví dụ giả định, chú ý dấu hiệu trong câu gốc dẫn tới động từ.
- "Congratulations on passing your driving test, Hải!" said his aunt. → Hải's aunt congratulated him on passing his driving test. Congratulations on giữ nguyên giới từ on.
- "Thank you so much for lending me your notes," Yến said to Minh. → Yến thanked Minh for lending her his notes. Chú ý đổi me thành her, your thành his.
- "You took my pen without asking!" Tú said to Bình. → Tú accused Bình of taking his pen without asking. Câu cảm thán mang tính quy lỗi dẫn tới accuse.
- "I'm sorry I made so much noise last night," the student said to his neighbour. → The student apologized to his neighbour for making so much noise the night before.
- "What a lovely drawing you've made!" the teacher said to An. → The teacher praised An for making a lovely drawing, hoặc complimented An on her lovely drawing.
- "Don't buy a second-hand phone online," my uncle said. → My uncle warned me against buying a second-hand phone online. Cũng đúng: warned me not to buy….
- "OK, I cheated in the quiz," the boy said. → The boy confessed to cheating in the quiz, hoặc admitted (to) cheating.
Câu gốc không có sẵn từ khoá thì chọn động từ thế nào
Lời cảm ơn gián tiếp vẫn là thank. "It was so kind of you to drive me home," Hạnh said to Lộc. Câu không có chữ thank nhưng chức năng là cảm ơn: Hạnh thanked Lộc for driving her home. Cấu trúc It was kind of you to V là dấu hiệu quen thuộc của lời cảm ơn lịch sự.
Lời tự trách kèm sorry là apologize. "I shouldn't have shouted at you. Sorry," Duy said to his sister. → Duy apologized to his sister for shouting at her. Phần shouldn't have đã nằm trong nghĩa xin lỗi nên không giữ lại.
Lời khen thành tích là congratulate hoặc praise. "Well done! You finished the project on time," the manager said to the team. → The manager congratulated the team on finishing the project on time, hoặc praised the team for finishing…. Congratulate hợp với thành công, kết quả; praise hợp với việc làm tốt, cách cư xử tốt.
Lời trách lặp đi lặp lại là criticize hoặc complain. "You always leave the lights on, Khánh!" his father said. → Khánh's father criticized him for always leaving the lights on. Nếu người nói than với người thứ ba chứ không nói thẳng với Khánh, complained about Khánh leaving the lights on lại sát hơn.
Lời nhận tội trước người có thẩm quyền là confess. "It was me who took the keys," the boy told the principal. → The boy confessed to taking the keys. Confess nặng hơn admit, hợp với việc sai trái nghiêm trọng hoặc khi thú nhận trước người có quyền xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Apologize có dùng tân ngữ trực tiếp được không?
Không. Người nhận lời xin lỗi phải đi sau giới từ to, lý do đi sau for: apologized to her for being late. Viết apologized her là sai, dù tiếng Việt nói xin lỗi cô ấy không cần giới từ.
Accuse sb of và blame sb for khác nhau thế nào?
Accuse of là buộc tội ai đã làm một việc sai, thường kèm ý người kia chưa thừa nhận. Blame for là cho rằng ai chịu trách nhiệm về một kết quả xấu. Cả hai đều có tân ngữ chỉ người, chỉ khác giới từ và sắc thái.
Sau object to dùng V-ing hay V nguyên mẫu?
Dùng V-ing, vì to trong object to là giới từ. Viết They objected to working late, không viết objected to work late. Có thể kiểm bằng cách đặt danh từ sau to: objected to the plan đứng được nên đây là giới từ.
Insist on us staying và insist that we stay đều đúng chứ?
Đều đúng. Insist on sb V-ing hay gặp trong văn nói, dạng on our staying trang trọng hơn. Insist that we (should) stay rõ ràng nhất và an toàn khi làm bài. Chọn dạng nào tuỳ phần đề cho sẵn.
Câu cảm ơn có cần giữ chữ so much khi tường thuật không?
Không cần. Thanked sb for V-ing đã chứa ý cảm ơn. Nếu muốn giữ mức độ, có thể thêm trạng từ như warmly hoặc thanked them very much, nhưng trong bài viết lại câu thường chỉ cần cấu trúc chuẩn.
Warn sb against V-ing có giống warn sb not to V không?
Giống về nghĩa, đều là cảnh báo đừng làm gì. Warn against V-ing hơi trang trọng hơn và hay gặp trong văn viết. Đề bài cho sẵn against thì viết V-ing, cho sẵn not thì viết to V.