Lời khuyên khi kể lại có hai cách đều đúng: advise + tân ngữ + to V, hoặc giữ nguyên should trong mệnh đề that. “You should drink more water,” the doctor said to me → The doctor advised me to drink more water, hoặc The doctor told me (that) I should drink more water. Should không lùi thì vì nó đã là dạng không đổi trong câu gián tiếp.
Ngoài should, tiếng Anh có nhiều mẫu câu khuyên khác: If I were you, Why don't you, You'd better, You ought to, It's a good idea to. Mỗi mẫu có cách kể lại riêng, và có vài cái bẫy như suggested me to hay advised me that I to. Bài này đi từng mẫu, kèm cách kể lại lời khuyên đừng làm gì và câu hỏi xin lời khuyên.
Advise và advice: một chữ s, một chữ c, hai vai trò
Trước khi đổi câu, cần chắc hai từ này. Advise (phát âm cuối là z) là động từ: She advised me to rest. Advice (cuối là s) là danh từ không đếm được: She gave me some advice. Không có an advice hay advices; muốn đếm thì dùng a piece of advice. Người học hay viết She adviced me hoặc She gave me an advise, cả hai đều sai.
Trong câu gián tiếp, advise là động từ tường thuật chính cho lời khuyên. Cấu trúc thường gặp nhất là advise + O + to V và phủ định advise + O + not to V. Ngoài ra còn advise + V-ing khi không nêu người nhận lời khuyên (The guide advised leaving early), advise + O + against + V-ing cho lời khuyên đừng làm (He advised me against signing the contract), và advise (+ O) + that + mệnh đề, thường đi với should (They advised that we should book in advance).
Bạn không cần dùng hết các dạng trên trong một bài viết. Với học sinh, chỉ cần nắm chắc advise + O + (not) to V và said/told (that) + should là đủ để xử lý gần hết bài tập. Các dạng còn lại giúp câu văn đa dạng hơn khi viết đoạn văn hoặc email, và hay xuất hiện trong bài đọc.
Bảng đổi các mẫu câu khuyên thường gặp
Bảng dưới gom các mẫu câu khuyên phổ biến. Cột cuối nêu cách thứ hai cũng được chấp nhận để bạn biết khi gặp trong đáp án.
| Câu trực tiếp | Cách phổ biến | Cách khác cũng đúng |
|---|---|---|
| “You should take a break,” Lan said to me. | Lan advised me to take a break. | Lan told me (that) I should take a break. |
| “You shouldn't skip breakfast,” Mum said. | Mum advised me not to skip breakfast. | Mum said (that) I shouldn't skip breakfast. |
| “You ought to apologise,” he said to her. | He advised her to apologise. | He told her (that) she ought to apologise. |
| “If I were you, I would take the bus,” she said to me. | She advised me to take the bus. | She said (that) if she were me, she would take the bus. |
| “Why don't you call her?” Nam said to me. | Nam advised me to call her. | Nam suggested (that) I (should) call her. |
| “You'd better see a dentist,” Dad said to me. | Dad advised me to see a dentist. | Dad told me (that) I'd better see a dentist. |
Ở dòng thứ tư, câu điều kiện loại 2 giữ nguyên thì were và would khi kể lại, vì nó nói về một giả định không có thật, không gắn với thời điểm nói. Đổi đại từ I thành she và you thành me là đủ. Cách viết apologise là chính tả Anh, apologize là chính tả Mỹ, cả hai đều đúng.
Had better ở dòng cuối cũng không lùi thì; chi tiết về had better và các trường hợp đặc biệt khác được bàn ở danh mục riêng của trang.
Why don't you: lời khuyên hay câu hỏi thật?
Why don't you + V thường là lời khuyên. “Why don't you ask the teacher?” người nói không thật sự hỏi lý do; họ khuyên bạn đi hỏi cô giáo. Kể lại: She advised me to ask the teacher, hoặc She suggested (that) I (should) ask the teacher.
Suggested không đi với tân ngữ + to V. Suggested me to ask là lỗi rất phổ biến. Suggest đi với that-clause (suggested that I ask, suggested that I should ask) hoặc V-ing (suggested asking the teacher). Dạng V-ing có thể hiểu là người nói cũng tham gia hoặc chỉ nêu ý chung, nên với lời khuyên dành riêng cho người nghe, that-clause rõ hơn.
Khi Why don't you là câu hỏi thật. “Why don't you eat meat?” trong ngữ cảnh người nghe ăn chay, người nói tò mò lý do. Lúc đó kể lại như câu hỏi Wh-: He asked me why I didn't eat meat. Ngữ điệu và ngữ cảnh quyết định, không phải hình thức câu.
Why not + V cũng là lời khuyên ngắn. “Why not try again tomorrow?” → He suggested (that) I (should) try again the next day, hoặc He advised me to try again the next day. Tomorrow đổi thành the next day khi kể sau ngày đó.
Lời khuyên đừng làm: not to V, against V-ing và warn
Lời khuyên phủ định có ba cách kể lại tùy mức độ. Cách trung tính là advise + O + not to V: “You shouldn't lend him money,” she said → She advised me not to lend him money. Cách thứ hai là advise + O + against + V-ing, nghe trang trọng hơn và hay gặp trong văn viết: She advised me against lending him money. Hai câu cùng nghĩa, chọn cách nào tùy giọng văn.
Cách thứ ba là warn + O + not to V khi lời khuyên đi kèm một mối nguy rõ ràng: “Don't swim here. The current is very strong,” the lifeguard said → The lifeguard warned us not to swim there because the current was very strong. Ở đây người nói không chỉ khuyên mà còn báo trước hậu quả, nên warn đúng sắc thái hơn advise. Mệnh đề lý do lùi thì từ is sang was theo quy tắc chung.
Một lỗi thường gặp là đặt not sai chỗ: She didn't advise me to lend him money nghĩa là cô ấy không hề khuyên cho vay, khác hẳn với khuyên đừng cho vay. Một lỗi khác là viết advised me against to lend; sau giới từ against luôn là V-ing. Khi viết bài, chọn một trong ba khuôn trên và giữ đúng hình thức của nó.
Lời khuyên kèm lý do, điều kiện và hậu quả
Lời khuyên thật ít khi đứng một mình; người khuyên thường giải thích vì sao. Khi kể lại, phần khuyên chuyển sang to V, còn các mệnh đề lý do, điều kiện, thời gian vẫn là mệnh đề có chủ ngữ nên đổi thì và đại từ theo quy tắc chung. “You should leave now because the traffic is getting worse,” my colleague said → My colleague advised me to leave then because the traffic was getting worse. Now đổi thành then hoặc at once nếu kể sau thời điểm đó; is getting lùi thành was getting.
Với lời khuyên có điều kiện loại 1, động từ trong mệnh đề if lùi một bậc: “If you feel dizzy, you should sit down,” the nurse said to him → The nurse advised him to sit down if he felt dizzy. Bạn có thể đặt mệnh đề if lên trước hoặc ra sau; đặt sau thường dễ đọc hơn vì phần to V cần đứng gần advised.
Lời khuyên kèm hậu quả với or hoặc otherwise thường mang sắc thái cảnh báo: “Wear a helmet, or you'll get a fine,” Dad said → Dad warned me to wear a helmet or I would get a fine, hoặc Dad advised me to wear a helmet, otherwise I would get a fine. Will lùi thành would. Khi hậu quả là chuyện nguy hiểm hoặc bị phạt, warn thể hiện đúng ý hơn advise; khi chỉ là bất tiện nhỏ, advise vẫn ổn.
Kể lại câu hỏi xin lời khuyên và câu trả lời
Trong hội thoại, lời khuyên thường đến sau một câu hỏi như Should I…? hay What should I do?. Kể lại cả cặp hỏi – đáp theo các bước sau.
- Câu hỏi Yes/No với should: “Should I tell my parents?” Mai asked me → Mai asked me if/whether she should tell her parents. Should giữ nguyên, trật tự từ trở về khẳng định.
- Câu hỏi Wh- với should: “What should I wear to the interview?” he asked → He asked me what he should wear to the interview. Không viết what should he wear.
- Có thể gói câu hỏi bằng ask for advice: Mai asked for my advice about telling her parents. Cách này gọn khi bạn không cần nhắc nguyên nội dung câu hỏi.
- Kể lại câu trả lời bằng advise: I advised her to tell them the truth. Nếu câu trả lời là “Yes, you should”, có thể viết I said (that) she should.
- Nối hai phần bằng and hoặc so để đoạn kể liền mạch: Mai asked me whether she should tell her parents, and I advised her to be honest with them.
Cách kể theo cặp này rất hữu ích khi viết đoạn văn kể chuyện hoặc bài luận có dẫn ý kiến người khác: người đọc thấy rõ ai hỏi, ai khuyên và lời khuyên là gì, không cần chép lại nguyên văn từng câu.
Ví dụ giả định trong đời sống học sinh, sinh viên
Đọc từng cặp câu, chú ý cách động từ tường thuật thay đổi theo giọng của người nói.
- “You should start revising a month before the exam,” our form teacher said to us. → Our form teacher advised us to start revising a month before the exam.
- “If I were you, I wouldn't choose a major just because your friends do,” my cousin said. → My cousin advised me not to choose a major just because my friends did. Ở mệnh đề sau, do lùi thành did vì đó là mô tả việc của bạn bè ở thời điểm nói.
- “Why don't you join the English club?” Hà said to me. → Hà suggested (that) I join the English club, hoặc Hà advised me to join the English club.
- “You'd better not leave your bike outside overnight,” the landlady said to us. → The landlady advised us not to leave our bikes outside overnight.
- “It's a good idea to keep a vocabulary notebook,” the tutor said. → The tutor advised keeping a vocabulary notebook. Ở đây không có người nhận cụ thể nên dùng advise + V-ing.
- “I recommend that you read the instructions first,” the technician said. → The technician recommended that I (should) read the instructions first.
Ở câu thứ hai, cũng có thể giữ nguyên do nếu việc chọn ngành theo bạn bè vẫn đang diễn ra lúc kể; cả hai cách đều chấp nhận được. Với recommend, cấu trúc an toàn nhất là recommend that + mệnh đề; dạng recommend + O + to V gặp nhiều trong tiếng Anh Anh nhưng một số người viết tiếng Anh Mỹ tránh dùng.
Câu hỏi thường gặp
Should trong câu gián tiếp có lùi thành should have không?
Không. Should giữ nguyên khi kể lại: You should rest → She said I should rest. Should have + V3 là cấu trúc nói về việc lẽ ra nên làm trong quá khứ, nghĩa khác hẳn. Chỉ dùng should have khi câu gốc đã có nó, ví dụ You should have told me → She said I should have told her.
Advise me to và suggest that I khác nhau thế nào?
Advise nhấn vào lời khuyên dành cho người nghe, nghe như có kinh nghiệm hoặc vị trí để khuyên. Suggest nhẹ hơn, giống đưa ra một ý để người nghe cân nhắc. Về cấu trúc, advise đi với O + to V, còn suggest không đi với O + to V mà đi với that-clause hoặc V-ing.
Có viết He advised me that I should được không?
Được, đó là dạng advise + O + that-clause, đúng ngữ pháp nhưng hơi nặng và ít gặp trong văn nói. Dạng gọn hơn là He advised me to. Nếu bỏ tân ngữ, He advised that I should… thường xuất hiện trong văn bản trang trọng như thư khuyến nghị hoặc biên bản.
If I were you khi kể lại có phải đổi were thành had been không?
Không cần. Câu điều kiện loại 2 diễn tả giả định trái thực tế nên khi kể lại thường giữ nguyên were và would: She said that if she were me, she would wait. Dạng gọn và tự nhiên hơn là bỏ hẳn phần điều kiện, chỉ kể lời khuyên: She advised me to wait.
Advise có đi với V-ing không?
Có, khi không nêu người được khuyên: The doctor advised resting for a week. Khi có người được khuyên thì phải dùng to V: The doctor advised me to rest for a week. Không viết advised me resting. Riêng dạng phủ định có tân ngữ, dùng advised me against resting hoặc advised me not to rest.
Kể lại lời khuyên có cần nêu người khuyên là ai không?
Nên nêu, vì giá trị của lời khuyên phụ thuộc người khuyên: lời khuyên của bác sĩ khác lời khuyên của bạn cùng lớp. Trong bài viết, câu như My doctor advised me to… rõ ràng hơn I was advised to…. Dạng bị động hợp khi người khuyên không quan trọng hoặc là quy định chung.