GianTiep.comGián Tiếp
Dùng câu gián tiếp khi viết và nói

Đọc tin tức tiếng Anh: hiểu đúng said, according to, claimed trên báo

Báo tiếng Anh tường thuật lời nói thế nào: said trung tính, claimed và alleged mang nghi vấn, according to gắn nguồn, thì của tiêu đề, cách tóm tắt lại bằng tiếng Việt.

Vietnamese commuter reading on a tablet with a dark blank display while seated on a city bus in Hà Nội, grey morning light through the window, face out of focus

Tin tức tiếng Anh là kho câu tường thuật lớn nhất mà người học có thể đọc mỗi ngày: hầu như mỗi đoạn tin đều có said, told, according to, hoặc một động từ mang sắc thái như claimed, denied, warned. Hiểu đúng những động từ này không chỉ là chuyện ngữ pháp. Nó cho bạn biết nhà báo đang trung lập, đang giữ khoảng cách, hay đang ghi nhận một điều đã được xác nhận.

Bài này giải thích cách báo chí tiếng Anh tường thuật lời nói: động từ trung tính và động từ có sắc thái, cách gắn nguồn bằng according to, thì đặc biệt của tiêu đề, cách báo viết về nguồn không nêu tên, và cách tóm tắt lại tin bằng tiếng Việt mà không làm sai ý. Mọi đoạn tin trong bài là ví dụ giả định do người viết soạn để minh hoạ.

Vì sao tin tức dùng câu tường thuật nhiều đến vậy

Nguyên tắc cơ bản của nghề báo là phân biệt điều nhà báo tự xác minh với điều một người nào đó nói. Khi một quan chức công bố số liệu, một công ty đưa ra thông báo, hay một nhân chứng kể lại sự việc, nhà báo không viết như thể đó là sự thật đã kiểm chứng, mà gắn nó với người nói. Câu tường thuật chính là công cụ để gắn lời với nguồn.

Vì vậy khi đọc tin, câu đầu tiên bạn nên tự hỏi là: điều này ai nói? Một câu như The new bridge will open in October, the city's transport department said on Monday cho bạn biết đây là thông tin từ sở giao thông, không phải lời bảo đảm của tờ báo. Nếu cầu không mở đúng hạn, báo không đưa tin sai; báo đã ghi đúng điều sở giao thông nói.

Báo tiếng Anh cũng hay đặt cụm tường thuật ở cuối câu thay vì đầu câu, như ví dụ trên. Người học Việt Nam quen đọc từ trái sang phải nên dễ tưởng câu bắt đầu bằng một khẳng định của tờ báo, tới cuối mới thấy nguồn. Tập thói quen liếc cuối câu tìm said, told, according to trước khi coi một câu là sự thật.

Ngoài ra, trong tin, động từ tường thuật hay đảo vị trí với chủ ngữ khi đứng sau lời trích: “We are working on it,” said the spokesperson. Đây là trật tự hợp lệ và rất phổ biến trên báo, khác với cách đảo ngữ của câu hỏi.

Động từ trung tính và động từ có sắc thái

Chọn động từ tường thuật là một quyết định biên tập. Nhiều hướng dẫn biên tập trong nghề báo khuyên dùng said làm mặc định vì nó trung tính. Khi nhà báo chọn một động từ khác, thường là có chủ ý. Bảng dưới gom những động từ hay gặp nhất:

Động từSắc tháiVí dụ giả định
said, toldTrung tính, không đánh giá.The mayor said the project was on schedule.
added, explainedTrung tính, bổ sung hoặc giải thích thêm.She added that more details would be released next week.
claimedNhà báo giữ khoảng cách, chưa xác nhận điều được nói là đúng.The company claimed that its product was the safest on the market.
allegedCáo buộc chưa được chứng minh, hay gặp trong tin pháp luật.The lawsuit alleged that the firm had misled customers.
admitted, acknowledgedNgười nói thừa nhận một điều thường bất lợi cho mình.The minister acknowledged that the plan had been delayed.
deniedNgười nói bác bỏ; theo sau là V-ing hoặc that.He denied receiving the money. / He denied that he had received the money.
insisted, maintainedNgười nói giữ quan điểm dù bị phản bác.The coach insisted that the team was not tired.
warnedCảnh báo một điều xấu có thể xảy ra.Experts warned that the river could flood again.

Khi tóm tắt lại tin bằng tiếng Việt, hãy giữ sắc thái này. Claimed không nên dịch là “khẳng định” theo nghĩa đã đúng, mà gần với “cho rằng”, “tuyên bố” hoặc “tự nhận”. Alleged gần với “bị cáo buộc”. Dịch tất cả thành “nói” làm mất thông tin quan trọng về thái độ của tờ báo.

According to: gắn nguồn mà không cần động từ

Cấu trúc. According to + danh từ chỉ nguồn, đặt đầu hoặc cuối câu: According to the weather service, temperatures will drop sharply this weekend. Mệnh đề chính viết như câu bình thường, không có said, và thì không bị lùi vì không có động từ tường thuật ở quá khứ.

Nguồn là người, tổ chức hoặc tài liệu. According to the police, according to a new report, according to official figures đều đúng. Trong tin, nguồn thường được nêu cụ thể nhất có thể; một nguồn mơ hồ là tín hiệu để bạn đọc cẩn thận hơn.

Không dùng cho ý kiến của chính mình. According to me thường bị coi là không chuẩn trong tiếng Anh viết. Khi muốn nêu ý kiến riêng, dùng in my view, in my opinion, I think. Đây là lỗi người học Việt Nam hay mắc vì tiếng Việt nói “theo mình thì…” rất tự nhiên.

Không chồng hai lớp nguồn. Câu According to the report, it said that… lặp nguồn. Chọn một: According to the report, … hoặc The report said that…

Sắc thái giữ khoảng cách. Giống said, according to cho thấy thông tin thuộc về nguồn chứ không phải tờ báo. Khi đọc tin có số liệu, xem kỹ số đó according to ai, vì các nguồn khác nhau có thể đưa ra các con số khác nhau cho cùng một sự việc.

Thì trong tiêu đề và trong thân tin

Tiêu đề tin tiếng Anh có quy ước riêng: dùng hiện tại đơn cho sự việc vừa xảy ra, kể cả lời nói. Vì vậy bạn sẽ thấy Minister says new rules will start in July chứ không phải said. Tiêu đề cũng hay bỏ mạo từ và động từ to be: Bridge to open in October, officials say. Đây là quy ước tiết kiệm chữ, không phải lỗi ngữ pháp, và không nên bắt chước khi viết câu thường.

Trong thân tin, động từ tường thuật thường chuyển về quá khứ: The minister said on Tuesday that the new rules would take effect in July. Bạn sẽ thấy cả hai lựa chọn cho mệnh đề sau: would take effect (lùi thì theo quy tắc) và will take effect (không lùi vì sự việc vẫn ở tương lai so với lúc đọc tin). Cả hai đều xuất hiện trên báo; không lùi thì rất phổ biến khi thông tin còn hiệu lực.

Một số tờ báo và đài, nhất là ở dạng tin trực tuyến cập nhật liên tục, dùng says ở hiện tại trong thân tin khi người nói vẫn đang giữ quan điểm đó: The company says it has no plans to close the factory. Đây là lựa chọn văn phong, không sai.

Khi đọc, đừng dựa vào thì của mệnh đề sau để đoán thời điểm sự việc. Hãy tìm mốc thời gian rõ ràng trong câu (on Tuesday, last week, by the end of the year). Báo tiếng Anh thường đặt mốc thời gian ngay sau động từ tường thuật, như said on Tuesday, để người đọc không nhầm.

Nguồn không nêu tên và dạng bị động tường thuật

Một phần lớn tin tức đến từ nguồn không được nêu tên, hoặc được tường thuật bằng dạng bị động. Những cấu trúc bạn sẽ gặp thường xuyên:

  • Officials said…, Residents told reporters…: nguồn là một nhóm, không nêu cá nhân.
  • A person familiar with the matter said…, a source close to the company said…: nguồn giấu tên. Thông tin có thể đúng nhưng chưa được công bố chính thức.
  • It is reported that…, It is believed that…: dạng bị động không chủ thể, cho thấy thông tin được lan truyền nhưng không gắn với ai cụ thể.
  • The suspect is said to have left the city, The company is reported to be planning…: dạng bị động với to V hoặc to have V3. To have V3 cho sự việc xảy ra trước thời điểm tường thuật; to be V-ing cho sự việc đang diễn ra.
  • Reportedly, allegedly: trạng từ giữ khoảng cách, đặt trong câu. The manager allegedly ignored the warnings nghĩa là có người cáo buộc, chưa được chứng minh.

Khi gặp những cấu trúc này, hãy hạ mức tin cậy của thông tin xuống một bậc so với lời có người đứng tên. Đây không phải vì báo sai, mà vì chính tờ báo đã báo hiệu cho bạn rằng thông tin chưa được xác nhận đầy đủ. Đọc tin bằng tiếng Anh tốt là đọc được cả những tín hiệu đó.

Lỗi hay gặp khi chuyển tin tiếng Anh sang tiếng Việt

Người học thường hiểu đúng từng chữ nhưng vẫn kể lại tin lệch ý. Những chỗ hay trượt:

  • Bỏ mất nguồn: câu gốc có police said nhưng bản tiếng Việt viết thẳng như một sự thật. Người nghe bạn kể sẽ tưởng điều đó đã được xác minh.
  • Dịch mọi động từ tường thuật thành “nói”: denied, admitted, warned, claimed đều mang thông tin riêng. Mất chúng là mất một nửa ý nghĩa câu.
  • Đảo nguồn: đoạn tin có hai bên nói ngược nhau, bản tóm tắt gán lời bên này cho bên kia. Gạch chân từng nguồn trước khi viết giúp tránh lỗi này.
  • Hiểu nhầm thời điểm: mệnh đề sau said ở quá khứ nhưng sự việc vẫn ở tương lai. Ví dụ officials said the road would reopen in June nghĩa là con đường sẽ thông xe vào tháng Sáu, không phải đã thông xe.
  • Đọc reportedly hoặc allegedly như thể không có. Hai trạng từ này nhỏ nhưng đổi hẳn mức độ chắc chắn của câu.

Một mẹo đơn giản: mỗi câu tiếng Việt bạn viết khi tóm tắt tin nên trả lời được câu hỏi “ai nói vậy?”. Câu nào không trả lời được thì xem lại câu gốc.

Tóm tắt lại một tin bằng lời của bạn

Tóm tắt tin là bài luyện rất tốt cho câu gián tiếp, vì bạn phải tường thuật lại lời được tường thuật. Một quy trình gọn:

  1. Đọc đoạn tin giả định sau: The city will add 200 electric buses next year, the transport department said on Monday. Officials said the buses would replace older diesel vehicles. However, some residents claimed that the new routes did not cover their neighbourhoods.
  2. Gạch chân mọi nguồn: the transport department, officials, some residents. Gạch chân động từ: said, said, claimed.
  3. Viết lại bằng tiếng Anh, gom ý: The transport department announced plans to add 200 electric buses next year to replace older diesel vehicles, but some residents said the new routes would not reach their areas. Announced thay cho said vì đây là thông báo chính thức. Ở vế cuối, bạn có thể giữ claimed nếu muốn giữ đúng khoảng cách của tờ báo.
  4. Viết lại bằng tiếng Việt, giữ sắc thái: Sở giao thông cho biết thành phố sẽ bổ sung 200 xe buýt điện vào năm sau để thay xe chạy dầu cũ; một số người dân thì cho rằng tuyến mới không đi qua khu họ ở.
  5. Kiểm lại: bạn có biến lời một nguồn thành sự thật không? Có giữ được claimed thành “cho rằng” không? Có gán nhầm lời người dân cho sở giao thông không?

Làm bài này với một tin ngắn mỗi ngày, bạn vừa luyện đọc, vừa luyện câu gián tiếp, vừa luyện thói quen đọc tin có phê phán.

Câu hỏi thường gặp

Claimed có nghĩa là nhà báo cho rằng người nói sai không?

Không hẳn. Claimed cho thấy nhà báo chưa xác nhận điều được nói là đúng và muốn giữ khoảng cách, không có nghĩa là khẳng định nó sai. Khi dịch, nên dùng các từ như cho rằng, tuyên bố hoặc tự nhận thay vì khẳng định, để giữ đúng sắc thái.

Vì sao tiêu đề báo dùng says mà thân tin dùng said?

Đó là quy ước của tiêu đề tiếng Anh: dùng hiện tại đơn cho sự việc vừa xảy ra để tiêu đề ngắn và gần với người đọc. Trong thân tin, nhà báo kể lại sự việc nên thường dùng quá khứ said. Một số bản tin trực tuyến vẫn dùng says trong thân tin khi người nói còn giữ quan điểm đó.

Sau according to có cần lùi thì không?

Không. According to không phải động từ tường thuật nên mệnh đề chính viết theo thì phù hợp với sự việc: According to the report, prices have risen. Lùi thì chỉ liên quan đến cấu trúc có động từ tường thuật ở quá khứ như said hoặc told.

Có được nói according to me khi viết tiếng Anh không?

Trong tiếng Anh viết chuẩn, according to me thường bị coi là không tự nhiên vì according to dùng để dẫn nguồn bên ngoài. Khi nêu ý kiến riêng, dùng in my view, in my opinion hoặc I think. Trong lời nói thân mật đôi khi vẫn nghe thấy, nhưng nên tránh trong bài viết.

Is said to have và is said to be khác nhau thế nào?

Is said to be dùng cho trạng thái hoặc sự việc ở cùng thời điểm với lời đồn: The house is said to be very old. Is said to have + quá khứ phân từ dùng cho sự việc xảy ra trước đó: He is said to have left the city last week. Cả hai đều là cách tường thuật không nêu người nói.

Đọc tin tiếng Anh để luyện câu gián tiếp thì nên bắt đầu từ đâu?

Nên bắt đầu với tin ngắn về chủ đề quen thuộc như thời tiết, giao thông, thể thao, vì từ vựng dễ và cấu trúc lặp lại. Mỗi tin, gạch chân nguồn và động từ tường thuật, sau đó tóm tắt bằng một hai câu tiếng Anh và một câu tiếng Việt. Tăng dần độ khó khi đã quen.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138