GianTiep.comGián Tiếp
Lỗi người Việt hay mắc

Lỗi dùng say và tell trong câu gián tiếp: said me, told that và cách sửa

Vì sao said me và told that là sai, khi nào said to me vẫn đúng, câu mệnh lệnh phải dùng told hay asked, và 10 câu luyện say/tell có đáp án.

Vietnamese office worker in a Hà Nội coworking space recounting a conversation to a colleague over coffee, both seen from the side, hands gesturing, laptop closed, morning light

Say và tell đều dùng để kể lại lời nói, nhưng chúng khác nhau ở chỗ có người nghe hay không: tell cần người nghe đứng ngay sau nó (told me, told us), còn say không nhận người nghe trực tiếp — muốn nêu người nghe thì phải thêm to (said to me). Vì vậy He said me that… là sai, và She told that… cũng sai.

Lỗi này nhỏ, nhưng xuất hiện trong gần như mọi bài viết của người mới học, vì chữ "bảo", "nói" tiếng Việt không phân biệt. Bài này đi qua các cấu trúc đúng của say và tell, bốn lỗi điển hình kèm câu sửa, chỗ dễ nhầm với ask, speak, talk, và mười câu luyện có đáp án ở cuối. Các câu tiếng Anh đều là ví dụ tự soạn.

Cấu trúc đúng của say và tell khi kể lại

Trước khi nói về lỗi, bạn cần một bảng đối chiếu rõ ràng. Mỗi dòng dưới là một khuôn câu chuẩn, đi kèm ví dụ ngắn.

Khuôn câuVí dụGhi chú
say (that) + mệnh đềShe said (that) she was cold.That có thể lược
say to + người + (that) + mệnh đềHe said to me that he was leaving.Đúng nhưng ít dùng hơn told me
say + điều gì (+ to người)She said nothing to anyone.Something, nothing, a few words, hello, sorry
tell + người + (that) + mệnh đềHe told me (that) he was leaving.Cách kể lại phổ biến nhất
tell + người + điều gìShe told us the news.Tân ngữ người đứng trước
tell + người + to V / not to VThe guard told us not to park there.Dùng cho mệnh lệnh, chỉ dẫn
tell + người + about + điều gìHe told me about his trip to Sơn La.Kể về một chủ đề
tell + từ để hỏi + mệnh đềShe told me where she worked.Cung cấp thông tin, không phải câu hỏi
tell the truth, a lie, a story, a jokeHe always tells the truth.Cụm cố định, không cần người nghe

Cách nhớ gọn: tell + người, say + lời. Tell trả lời câu hỏi "nói với ai", say trả lời câu hỏi "nói gì". Khi bạn muốn nhắc cả người nghe, tell là lựa chọn tự nhiên; khi người nghe không quan trọng hoặc đã rõ, say gọn hơn.

Bốn lỗi điển hình và cách sửa

Lỗi 1 — said me, said him, said us. Câu sai: My sister said me that she had passed the exam. Câu đúng: My sister told me that she had passed the exam, hoặc My sister said to me that she had passed the exam, hoặc My sister said that she had passed the exam. Ba cách đều đúng. Cách đầu tự nhiên nhất khi bạn muốn nói rõ người nghe; cách thứ hai đúng ngữ pháp nhưng nghe hơi trang trọng hoặc nhấn mạnh; cách thứ ba bỏ người nghe vì đã rõ từ ngữ cảnh.

Lỗi 2 — told that không có người nghe. Câu sai: The manager told that the office would close early. Câu đúng: The manager told us that the office would close early hoặc The manager said that the office would close early. Nếu bạn không muốn nêu người nghe, đổi sang said thay vì giữ told.

Lỗi 3 — told to me, told to us. Câu sai: He told to me that he was sorry. Câu đúng: He told me that he was sorry. Lỗi này sinh ra khi người học nhớ "say to" rồi áp luôn giới từ to cho tell. Tell nhận người nghe trực tiếp, không cần giới từ. To chỉ xuất hiện sau tell khi thứ tự bị đảo, ví dụ He told the story to his children — ở đây the story đứng trước, người nghe đứng sau và cần to.

Lỗi 4 — said me to, said to me to cho mệnh lệnh. Câu gốc: "Wait outside." Câu sai: The nurse said me to wait outside. Câu đúng: The nurse told me to wait outside hoặc The nurse asked me to wait outside. Told nghe như chỉ dẫn, asked lịch sự hơn, như lời nhờ. Trong hội thoại hằng ngày, người bản ngữ cũng nói She said to wait outside (say + to V, không có người nghe), nhưng trong bài viết và bài tập, told/asked + người + to V là dạng an toàn và được chấp nhận rộng rãi nhất.

Say và tell không dùng để kể lại câu hỏi

Một lỗi khác ít người để ý: dùng say hoặc tell để kể lại một câu hỏi. Câu gốc: "Where do you live?" Câu sai: She said where I lived hoặc She told me where I lived. Câu đúng: She asked (me) where I lived. Câu hỏi là lời đòi thông tin, nên động từ tường thuật phải là ask, wonder, want to know, inquire.

Điều gây nhầm là cấu trúc tell + người + từ để hỏi + mệnh đề vẫn tồn tại và hoàn toàn đúng, nhưng nghĩa ngược lại. She told me where she lived nghĩa là cô ấy cho biết chỗ ở của mình, tức là trả lời, cung cấp thông tin. She asked me where I lived nghĩa là cô ấy hỏi chỗ ở của bạn. Hai câu trông giống nhau nhưng một bên là người hỏi, một bên là người trả lời.

Tương tự, say hello, say goodbye, say sorry, say thank you, say yes, say no là các cụm cố định với say. Khi kể lại, bạn viết He said goodbye to everyone, She said thank you to the driver, không viết He said everyone goodbye. Nếu muốn dùng động từ trang trọng hơn, có thể chọn thanked: She thanked the driver.

Một chú ý cuối về câu hỏi lịch sự kiểu Can you tell me…? Đây là tell dùng đúng chức năng: bạn đang nhờ người khác cho biết thông tin. Can you tell me where the station is? là đúng. Lỗi chỉ xảy ra khi bạn kể lại câu hỏi của người khác bằng tell.

Đừng nhầm say, tell với speak và talk

Người Việt dịch "nói" thành bất cứ từ nào trong bốn từ say, tell, speak, talk. Khi kể lại lời nói, chỉ say và tell dẫn được một mệnh đề that. Speak và talk nói về hành động nói chuyện, không dẫn nội dung lời nói.

Câu sai: He talked me that he was busy. Câu sai: She spoke that the price had gone up. Câu đúng: He told me that he was busy. She said that the price had gone up. Nếu bạn muốn dùng talk hay speak, khuôn câu khác hẳn: He talked to me about his work, She spoke to the manager about the price. Ở đây không có that, không có lời được kể nguyên nội dung, chỉ có chủ đề cuộc nói chuyện.

Speak còn dùng cho ngôn ngữ (She speaks Korean) và cho phát biểu trang trọng (The director spoke at the meeting). Talk thiên về trò chuyện qua lại. Cả hai đi với to hoặc with để chỉ người cùng nói. Có một số cách dùng giữa Anh và Mỹ hơi khác (talk with phổ biến hơn trong tiếng Anh Mỹ), nhưng điểm chung là cả hai không thay được say và tell khi bạn kể lại nội dung lời nói.

Khi bạn không chắc nên dùng từ nào, hãy hỏi: mình đang kể lại nội dung người ta nói (say/tell), hay chỉ nói rằng hai người đã trò chuyện (talk/speak)? Câu hỏi này loại được phần lớn lỗi dịch "nói" sai.

Lỗi với dạng bị động: I was told, không phải I was said

Khi người kể muốn giấu hoặc không nhớ ai đã nói, tiếng Anh hay dùng dạng bị động. Đây là chỗ say và tell lại tách nhau rõ rệt, và người Việt hay sai vì dịch thẳng "mình được bảo là", "người ta nói rằng".

Với tell, người nghe có thể làm chủ ngữ của câu bị động: I was told that the shop opened at eight. We were told to bring our own water. Hai câu này hoàn toàn chuẩn, nghĩa là có ai đó đã bảo mình như vậy. Với say, người nghe không thể làm chủ ngữ, vì say vốn không nhận người nghe làm tân ngữ. Câu sai: I was said that the shop opened at eight.

Say ở dạng bị động có hai khuôn khác: It is said that… và Chủ ngữ + is said + to V. Ví dụ: It is said that the old bridge was built by hand, hoặc The old bridge is said to have been built by hand. Hai khuôn này dùng để kể lại điều nhiều người nói, tin đồn, lời truyền miệng, không phải lời của một người cụ thể với bạn.

Ngược lại, It was told that… nghe lạ với người bản ngữ trong hầu hết ngữ cảnh. Nếu muốn nói "người ta đã bảo chúng mình rằng", hãy dùng We were told that… Quy tắc gọn: bị động của tell lấy người nghe làm chủ ngữ; bị động của say dùng It hoặc lấy đối tượng được nói tới làm chủ ngữ.

Mười câu luyện say và tell có đáp án

Điền dạng đúng của say hoặc tell vào chỗ trống. Làm hết rồi mới xem đáp án và giải thích ở dưới.

  1. She ___ me that the meeting had been cancelled.
  2. He ___ that he would be a little late.
  3. The teacher ___ us to open our books.
  4. My friend ___ to me that she was moving to Lâm Đồng.
  5. Nobody ___ me about the change of plan.
  6. Did he ___ anything about the price?
  7. My grandfather loves to ___ stories about the old days.
  8. "Goodbye," she ___, and closed the door.
  9. They ___ sorry for the noise.
  10. Could you ___ me what time the next bus leaves?

Đáp án: 1. told (có me ngay sau, không dùng said me). 2. said (không có người nghe, không dùng told that). 3. told (mệnh lệnh: told + người + to V; asked cũng đúng nghĩa nhưng đề yêu cầu say hoặc tell). 4. said (có to me phía sau; told to me là sai). 5. told (có me ngay sau). 6. say (say anything about; nếu câu là Did he tell you anything, thì dùng tell vì có you). 7. tell (tell stories là cụm cố định). 8. said (câu trực tiếp, không có người nghe). 9. said (say sorry là cụm cố định). 10. tell (Could you tell me là lời nhờ cung cấp thông tin; phần sau giữ trật tự câu kể và thì hiện tại).

Nếu bạn sai câu 4 hoặc câu 10, đó là hai điểm hay vấp nhất: câu 4 vì thấy có người nghe liền chọn told mà quên giới từ to đã có sẵn; câu 10 vì nghĩ Could you là câu kể lại nên đổi luôn sang said. Đọc lại khuôn câu ở bảng đầu bài là tự sửa được.

Câu hỏi thường gặp

Said to me that có tự nhiên không hay chỉ đúng trên giấy?

Said to me that đúng ngữ pháp và vẫn được dùng, nhất là khi người nói muốn nhấn mạnh người nghe hoặc trong văn kể chuyện. Tuy vậy trong lời kể thường ngày, told me that phổ biến hơn hẳn. Bạn có thể dùng cả hai; chỉ cần tránh said me.

Có được viết told me hello không?

Trong tiếng Anh Mỹ thân mật có cách nói như tell your mom hello, nghĩa là gửi lời chào. Khi kể lại một lời chào, cách chuẩn và an toàn hơn là said hello to me hoặc greeted me. Trong bài viết, bạn nên dùng said hello to.

Asked me to và told me to khác nhau thế nào?

Told me to thiên về chỉ dẫn, mệnh lệnh, người nói có vị trí hoặc quyền chỉ bảo. Asked me to nhẹ hơn, giống lời nhờ, lời yêu cầu lịch sự. Nếu câu gốc có please hoặc Could you, asked thường phản ánh đúng giọng hơn told.

Say và tell có dùng ở thì hiện tại khi kể lại không?

Có. Khi kể lại nội dung vừa đọc hoặc lời vẫn còn hiệu lực, người ta dùng says, tells: The notice says the pool is closed on Mondays, My doctor tells me I need more sleep. Lúc này thường không lùi thì vì động từ tường thuật ở hiện tại.

Có thể dùng tell mà không có người nghe trong câu kể lại không?

Chỉ với các cụm cố định như tell the truth, tell a lie, tell a story, tell a joke, tell the difference, tell the time. Ngoài các cụm này, khi kể lại một mệnh đề that, tell luôn cần người nghe đứng sau, nếu không bạn nên chuyển sang say.

Mentioned, explained có dùng giống say không?

Hai động từ này đi giống say: mentioned that, explained that, và muốn nêu người nghe thì dùng to: explained to me that. Lỗi hay gặp là explained me that, cũng giống said me. Câu đúng là She explained to me that the form was incomplete.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138