GianTiep.comGián Tiếp
Câu hỏi gián tiếp

Rút gọn câu hỏi gián tiếp bằng từ để hỏi + to V: what to do, how to get there

Khi nào câu hỏi gián tiếp rút gọn được thành what to do, where to go, whether to stay; từ nào dùng được, vì sao không có if to, why to hiếm.

Young Vietnamese traveller standing at a crossroads in Da Lat, Lam Dong, asking an older local for directions, both seen from behind, pine trees and morning mist

Câu hỏi gián tiếp có nghĩa "nên làm gì, có thể làm gì" thường rút gọn được thành từ để hỏi + to V, khi người làm việc đó chính là chủ ngữ của câu kể hoặc là người nói chung: "What should I do?" she asked thành She asked what to do, tương đương She asked what she should do.

Cấu trúc này rất phổ biến trong tiếng Anh tự nhiên, gọn hơn mệnh đề đầy đủ và tránh được việc lùi thì. Bài này giải thích khi nào được rút, những từ để hỏi nào đi được với to V, vì sao không có if to và vì sao why to gần như không dùng, các động từ hay đi trước cấu trúc này, và những trường hợp không rút được vì sẽ đổi nghĩa.

Cấu trúc từ để hỏi + to V là gì

Thay vì một mệnh đề đầy đủ gồm chủ ngữ và động từ chia thì, câu hỏi gián tiếp có thể chỉ gồm từ để hỏi theo sau là động từ nguyên mẫu có to: what to say, where to stay, how to start, which one to choose, whether to accept. Cụm này đóng vai trò tân ngữ, giống như mệnh đề what she should say.

Nghĩa của to V trong cấu trúc này gần với should hoặc can/could: She didn't know what to say nghĩa là cô ấy không biết nên nói gì. He asked me how to get to the station nghĩa là anh ấy hỏi mình làm sao để đến ga, tức là anh ấy có thể đi bằng cách nào. Cấu trúc này không dùng để hỏi sự thật hay sự kiện: không thể rút She asked where he lived thành She asked where to live, vì nghĩa sẽ đổi hẳn.

Một điểm tiện lợi: vì động từ ở dạng nguyên mẫu, cấu trúc này không cần lùi thì và không cần đổi trật tự. "What should we bring?" they asked thành They asked what to bring, không phải lo should có lùi hay không, cũng không phải lo đại từ we đổi thành gì. Đây là lý do người bản ngữ dùng nó rất nhiều trong lời kể thường ngày.

Điều kiện để rút gọn được

Câu hỏi về việc nên làm hoặc có thể làm. Câu gốc thường có should, shall, can, could, hoặc ngầm hiểu như vậy. "Where shall I put the boxes?" rút được: He asked where to put the boxes. "Where did you put the boxes?" thì không rút được, vì đây là hỏi sự kiện đã xảy ra.

Người làm việc trùng với chủ ngữ của câu kể. "How can I open this file?" Mai asked thành Mai asked how to open the file: người mở file là Mai, cũng là chủ ngữ của asked. Nếu người làm khác chủ ngữ, rút gọn dễ gây hiểu nhầm.

Hoặc người làm là người nói chung. "How do you make phở?" với you mang nghĩa người ta nói chung, rút được: She asked how to make phở. Ở đây you không chỉ người nghe cụ thể mà là bất kỳ ai nấu.

Tân ngữ chỉ người được hỏi không ảnh hưởng. She asked me how to make phở vẫn có nghĩa cô ấy muốn biết cách nấu, không phải hỏi mình nên nấu thế nào. Tân ngữ me chỉ là người được hỏi; người thực hiện việc nấu vẫn được hiểu là cô ấy hoặc người nói chung.

Từ nào đi được với to V

Hầu hết từ để hỏi đi được với to V, trừ một số ngoại lệ có lý do riêng. Bảng dưới liệt kê kèm ví dụ.

TừDùng được khôngVí dụ hoặc ghi chú
whatĐượcI don't know what to write in the card.
whereĐượcThey asked where to park.
whenĐượcNobody told us when to leave.
howĐượcShe asked how to use the machine.
which / which + danh từĐượcHe couldn't decide which course to take.
who / whomĐượcI wondered who to ask. Văn trang trọng: whom to ask
whetherĐượcShe asked whether to wait or go ahead.
ifKhôngKhông viết if to; dùng whether to thay thế
whyGần như khôngwhy to rất hiếm và nghe lạ; dùng mệnh đề đầy đủ why she should

Lý do if không đi được với to V: if trong câu hỏi gián tiếp chỉ mở đầu mệnh đề có chủ ngữ và động từ chia thì, không mở đầu cụm nguyên mẫu. Whether linh hoạt hơn nên đảm nhận vị trí này. Với why, cấu trúc why to V không được dùng rộng rãi trong tiếng Anh chuẩn; câu kể an toàn là She asked why she should apologise, không phải She asked why to apologise.

Các động từ hay đi trước từ để hỏi + to V

Ngoài ask và wonder, cấu trúc này đi sau rất nhiều động từ liên quan đến biết, học, quyết định và chỉ dẫn. Nhóm biết và học: know, not be sure, learn, find out, remember, forget: I forgot where to meet them. Nhóm quyết định: decide, choose, work out, figure out: We can't work out how to fix it.

Nhóm chỉ dẫn với tân ngữ chỉ người: tell, show, teach, explain (explain không có tân ngữ người liền sau, phải dùng explain to sb): She showed me how to fold the paper, Could you tell me where to sign?, He explained to us what to do in an emergency. Với nhóm này, người làm việc là tân ngữ (me, us), không phải chủ ngữ, vì người chỉ dẫn đang hướng dẫn người khác làm. Đây là ngoại lệ tự nhiên của điều kiện đã nêu ở trên.

Sự khác nhau giữa hai nhóm cho thấy một nguyên tắc: người thực hiện to V là người cần biết thông tin. Với ask, wonder, decide, người cần biết là chủ ngữ. Với tell, show, teach, người cần biết là người được chỉ dẫn. Nếu nhớ được nguyên tắc này, bạn sẽ không cần học thuộc danh sách.

Cụm từ để hỏi + to V trong câu hỏi lịch sự và lời tự hỏi

Cấu trúc rút gọn không chỉ dùng khi kể lại lời người khác mà còn rất hay gặp trong câu hỏi lịch sự. Could you tell me how to get to the old quarter? tự nhiên hơn và gọn hơn Could you tell me how I can get to the old quarter?, dù cả hai đều đúng. Tương tự, Do you know where to buy a SIM card around here? là câu người du lịch hay dùng. Câu mở đầu là câu hỏi nên vẫn giữ dấu chấm hỏi ở cuối.

Trong lời tự hỏi, cấu trúc này thể hiện sự phân vân: I wonder whether to call him or just send a message. I'm not sure which bus to take. Người Việt thường diễn đạt ý này bằng "không biết nên… hay…", và cấu trúc từ để hỏi + to V là bản tương ứng sát nhất trong tiếng Anh.

Khi kể lại một lời tự hỏi đã nói ra, cấu trúc không cần đổi gì ngoài động từ dẫn: "Which dress should I wear?" she wondered thành She wondered which dress to wear. Không có thì để lùi, không có đại từ để đổi. Đây là một trong số ít chỗ câu kể còn đơn giản hơn câu gốc, và cũng là lý do người viết tiếng Anh thành thạo dùng nó thường xuyên.

Cụm danh từ, giới từ và phủ định trong cấu trúc rút gọn

Cụm từ để hỏi đi cùng danh từ. Giống mệnh đề đầy đủ, cụm which bus, how much money, how many eggs đứng liền trước to V: She asked how many eggs to use. Không tách thành how many to use eggs.

Giới từ đi theo động từ. Cụm động từ có giới từ giữ giới từ ở cuối: what to look for, who to speak to, what to pay attention to. Đưa giới từ lên trước như for what to look là sai.

Whether… or. Hai phương án vẫn nối bằng or như mệnh đề đầy đủ: He was wondering whether to take the job or stay where he was. Phương án thứ hai dùng nguyên mẫu không to, vì to đã được hiểu ngầm.

Phủ định. not đứng trước to: She told us what not to touch. Cách dùng này có nhưng ít gặp; với câu hỏi về điều không nên làm, người bản ngữ hay chuyển sang mệnh đề đầy đủ what we shouldn't touch cho rõ.

Khi nào không rút gọn được

Thứ nhất, khi câu hỏi hỏi về sự thật, sự kiện, thông tin, chứ không hỏi nên làm gì. "Where does Lan work?" chỉ kể được bằng mệnh đề đầy đủ: He asked where Lan worked. Viết He asked where to work thì thành hỏi anh ấy nên làm việc ở đâu, nghĩa khác hẳn.

Thứ hai, khi người thực hiện khác chủ ngữ và khác người được chỉ dẫn. "Where should my mother sit?" he asked the usher phải kể đầy đủ: He asked the usher where his mother should sit. Viết He asked the usher where to sit sẽ thành anh ấy hỏi chỗ ngồi cho chính mình.

Thứ ba, khi câu gốc có chủ ngữ khác nhau giữa các vế, hoặc có thì rõ ràng cần giữ, như hỏi về tương lai cụ thể với will: "When will the doctor arrive?" chỉ kể được là She asked when the doctor would arrive. Tóm gọn nguyên tắc: chỉ rút khi câu hỏi là về việc chính người hỏi (hoặc người được chỉ dẫn) nên làm hay làm được. Nếu phải ngập ngừng tự hỏi rút có đổi nghĩa không, viết mệnh đề đầy đủ là an toàn.

Đổi thử và đối chiếu

Các câu dưới đây cho cả hai cách kể khi được phép, và chỉ ra câu nào không rút được. Tất cả là ví dụ tự soạn.

  • "What should I wear to the interview?" Hà asked her sister. → Hà asked her sister what to wear to the interview, hoặc …what she should wear to the interview.
  • "Which form do I fill in?" the visitor asked. → The visitor asked which form to fill in, hoặc …which form he had to fill in.
  • "Should I accept the offer or not?" he wondered. → He wondered whether to accept the offer or not, hoặc whether or not to accept the offer.
  • "Who can I talk to about my bill?" she asked. → She asked who to talk to about her bill. Giới từ to ở cuối giữ nguyên.
  • "Where did you buy that lamp?" my neighbour asked. → Không rút được. Chỉ có: My neighbour asked where I had bought that lamp.
  • "Why should I wait?" he asked. → Không dùng why to. Kể: He asked why he should wait.

Ở câu thứ ba, cả hai vị trí của or not đều đúng, như khi dùng whether với mệnh đề đầy đủ. Ở câu thứ tư, who to talk to là cách tự nhiên; to whom to talk đúng về ngữ pháp nhưng rất cứng và hiếm gặp.

Câu hỏi thường gặp

What to do và what I should do khác nhau thế nào?

Nghĩa gần như giống nhau khi người làm là chủ ngữ của câu. What to do gọn hơn, tự nhiên hơn trong lời nói, không cần chia thì. What I should do nêu rõ chủ ngữ và hợp khi cần nhấn người làm. Cả hai đều đúng.

Có viết if to được không?

Không. If trong câu hỏi gián tiếp chỉ mở đầu mệnh đề có chủ ngữ và động từ chia thì. Muốn dùng to V cho câu hỏi có hoặc không, dùng whether to, ví dụ She couldn't decide whether to go.

Vì sao why to ít dùng?

Why to V không được dùng rộng rãi trong tiếng Anh chuẩn và nghe lạ với người bản ngữ. Khi muốn kể câu hỏi lý do nên làm gì, dùng mệnh đề đầy đủ với should, ví dụ He asked why he should apologise.

Câu hỏi về sự kiện đã xảy ra có rút gọn được không?

Không. Cấu trúc từ để hỏi cộng to V chỉ mang nghĩa nên làm hoặc có thể làm. Câu hỏi về sự thật hay việc đã xảy ra như Where did you go phải kể bằng mệnh đề đầy đủ, ví dụ asked where I had gone.

She asked me how to cook rice nghĩa là ai nấu?

Người cần biết cách nấu là cô ấy, hoặc là người nói chung. Me chỉ là người được hỏi. Ngược lại, với She showed me how to cook rice, người học nấu là me vì show là động từ chỉ dẫn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138