GianTiep.comGián Tiếp
Động từ tường thuật và cấu trúc theo sau

Thay said bằng động từ tường thuật đúng sắc thái: đọc ý người nói để kể lại

Chọn động từ tường thuật theo chức năng và thái độ của câu nói: claim, boast, insist, protest, admit, explain; khi nào giữ said, khi nào đổi.

Teacher and three high school students reading aloud in a small library in Thai Nguyen, one student raising a hand mid sentence, pages blank, warm side light

Chọn động từ tường thuật đúng sắc thái nghĩa là trả lời hai câu hỏi: người nói đang làm gì bằng lời nói của mình (hứa, cảnh báo, khoe, phản đối), và người kể nhìn lời nói đó với thái độ nào. He said he was the best player chỉ thuật lại; He claimed to be the best player cho thấy người kể còn nghi; He boasted that he was the best player cho thấy người kể thấy anh ta khoe khoang.

Phần dưới lập bảng chức năng câu nói ứng với động từ, phân tích các động từ có thái độ ngầm, so sánh cách thêm trạng từ với cách đổi động từ, xử lý câu nói mang hai chức năng và kết thúc bằng một bộ luyện nhỏ có đáp án. Ví dụ đều là ví dụ giả định.

Chức năng câu nói và động từ phù hợp

Bảng đi từ câu gốc tới chức năng, rồi tới động từ. Cấu trúc của từng động từ ghi kèm để viết đúng ngay.

Câu gốcChức năngĐộng từ và cấu trúc
"I'll definitely be there."Cam kếtpromise to V
"Watch out, the floor is wet!"Báo nguy hiểmwarn sb that / warn sb to V
"Don't forget your passport."Nhắcremind sb to V
"I didn't touch it!"Chốideny V-ing
"Fine, it was my fault."Nhận lỗiadmit V-ing / admit that
"I'm the fastest runner in the school."Tự đề caoboast that / claim to V
"That's not fair! We paid for it!"Phản đốiprotest that
"No, really, I'm paying."Khăng khănginsist on V-ing
"The reason is that the road was flooded."Giải thíchexplain that
"The soup is cold again."Than phiềncomplain that / complain about
"Yes, the flight leaves at six."Xác nhậnconfirm that
"Good luck in the interview!"Chúcwish sb luck in sth

Dòng cuối cho thấy không phải lời nào cũng có động từ "đẹp" đi với that: lời chúc dùng wish sb + danh từ, như She wished me luck in the interview. Bảng này không thay cho việc tra từ điển; khi gặp động từ lạ, hãy kiểm cấu trúc trước khi dùng.

Động từ có thái độ ngầm của người kể

claim: người kể chưa tin hẳn. The man claimed that he had lost his wallet ngầm nói: đó là lời anh ta, người kể chưa xác minh. Dùng claim cho một sự thật đã rõ, như The teacher claimed that two plus two is four, nghe kỳ và có ý mỉa.

boast: người kể thấy người nói khoe khoang. Đây là động từ mang ý chê nhẹ. Kể về lời một người tự hào chính đáng thì said proudly hoặc told us proudly trung tính hơn.

admit: điều được nói ra là điều không hay với người nói. She admitted that she was nervous hợp lý; She admitted that she had won first prize nghe lạ, trừ khi việc thắng giải có gì đáng ngại.

insist: người nói giữ ý dù có người phản đối hoặc nghi ngờ. Nếu không có ai phản đối thì insist làm câu chuyện căng thẳng hơn thực tế.

protest, object: người nói chống lại một quyết định, một lời buộc tội. "But I wasn't even there!" he protested. Protest hợp với câu cảm thán có but, có ý bị oan.

point out: người nói chỉ ra một điều có thật mà người nghe có thể đã bỏ qua. Động từ này trung tính, lịch sự, hay dùng trong văn học thuật và báo cáo.

Đổi động từ hay giữ said và thêm trạng từ

Không phải lúc nào cũng nên đổi said. Trong một đoạn kể dài, nếu câu nào cũng dùng một động từ "đặc biệt", đoạn văn trở nên nặng và có vẻ cố gắng. Người viết tiếng Anh có kinh nghiệm giữ said và told cho phần lớn câu, chỉ đổi khi động từ mới nói được thêm điều gì: chức năng của câu nói, hoặc thái độ mà người đọc cần biết.

Một lựa chọn khác là giữ said và thêm trạng từ chỉ cách nói: said angrily, said quietly, said with a smile. Cách này hợp khi điều cần truyền tải là giọng điệu chứ không phải chức năng. "Leave me alone," she said angrily và She angrily told him to leave her alone đều tự nhiên.

Cũng có những động từ mô tả cách phát âm thay vì chức năng: shout, whisper, mutter, scream, yell. Trong câu tường thuật, chúng đi với that hoặc với tân ngữ: She whispered that the baby was asleep. He shouted at us to stop. Lưu ý shout at sb to V có giới từ at, khác tell sb to V.

Một nguyên tắc dễ nhớ: động từ chức năng (promise, warn, admit) thay được cấu trúc phía sau, còn động từ cách nói (whisper, shout) thường giữ cấu trúc that như say. Khi phân vân, viết bằng said hoặc told đúng ngữ pháp vẫn tốt hơn một động từ đẹp mà sai cấu trúc.

Câu nói mang hai chức năng: chọn theo ngữ cảnh

Cùng một câu có thể được kể lại bằng hai động từ khác nhau. Ngữ cảnh quyết định động từ nào đúng ý.

  • "If you're late again, you'll have to stay after class." Thầy giáo nói bình thản với ý nhắc nội quy → warned the student that he would have to stay after class if he was late again. Nói với giọng doạ → threatened to keep the student after class if he was late again.
  • "Can I help you with that?" Người nói định giúp → offered to help. Nhân viên cửa hàng hỏi theo thông lệ → asked if she could help là đủ.
  • "Remember, the exam starts at seven sharp." Lời nhắc → reminded us that the exam started at seven sharp. Nếu kèm hàm ý đến muộn sẽ không được vào thi → warned us that….
  • "You could try the night bus." Lời gợi ý nhẹ → suggested taking the night bus. Lời khuyên từ người có kinh nghiệm → advised me to take the night bus.
  • "I didn't mean to hurt you." Xin lỗi → apologized for hurting her. Giải thích, thanh minh → explained that he hadn't meant to hurt her.

Trong bài tập viết lại câu, động từ thường đã được cho sẵn, nên việc của bạn là viết đúng cấu trúc. Khi tự viết đoạn văn, việc chọn động từ mới là lúc cần đọc ngữ cảnh như trên.

Mức trang trọng: say, state, announce, declare

Một số động từ khác nhau chủ yếu ở mức trang trọng. Say trung tính, dùng được mọi nơi. State trang trọng, hay gặp trong văn bản, báo cáo, lời khai chính thức: The report stated that the building was safe. Announce dùng cho thông báo tới nhiều người: The airline announced that the flight had been cancelled. Declare mạnh và chính thức hơn nữa, dùng khi tuyên bố điều gì có giá trị quyết định.

Khi viết email công việc hoặc biên bản họp bằng tiếng Anh, các động từ hay dùng là confirm, explain, point out, mention, suggest, agree, raise a concern that. Chúng giúp người đọc thấy ngay vai trò của từng lời phát biểu mà không cần đọc lại cả đoạn. Tránh những động từ mang thái độ như claim, boast, grumble khi tường thuật lời đồng nghiệp hay khách hàng, vì người đọc có thể hiểu là người viết đang ngầm chê.

Ngược lại, trong truyện kể và bài viết sáng tạo, các động từ giàu cảm xúc như grumble, sigh, snap, beg lại có ích, miễn là không dùng dồn dập. Sigh và snap thường đi với câu trực tiếp hơn là câu gián tiếp: "Not again," she sighed.

Bộ luyện nhỏ có đáp án

Đổi mỗi câu sang câu tường thuật với động từ trong ngoặc. Đáp án và lý do ở ngay sau.

  1. "I've read every book in this library," Phúc said. (boast) → Phúc boasted that he had read every book in the library. Lùi hiện tại hoàn thành, this thành the.
  2. "The bridge is closed, so you'll need to go round," the guard said to us. (explain) → The guard explained to us that the bridge was closed, so we would need to go round. Có to trước us.
  3. "I really did lock the car," Uyên said. (insist) → Uyên insisted that she had locked the car. Chia thì bình thường vì đây là khăng khăng một sự thật, không phải đòi hỏi.
  4. "But we ordered this an hour ago!" the customers said. (protest) → The customers protested that they had ordered it an hour before. Ago đổi thành before khi lùi thì.
  5. "Yes, the meeting is on Thursday," the assistant said. (confirm) → The assistant confirmed that the meeting was on Thursday. Nếu cuộc họp vẫn chưa diễn ra lúc kể, giữ is cũng được chấp nhận.
  6. "I can fix any bike in ten minutes," the man said. (claim) → The man claimed to be able to fix any bike in ten minutes, hoặc claimed that he could fix any bike in ten minutes. Hai đáp án đều đúng.

Câu đáp ngắn Yes, No: động từ nào thay được

Trong hội thoại, nhiều câu chỉ là lời đáp ngắn. Kể lại bằng said yes hay said no thì đúng nhưng mất thông tin; chọn động từ theo câu hỏi đứng trước sẽ rõ ý hơn. Ví dụ giả định:

  • Được nhờ một việc, đáp "Sure, no problem." → agreed to V: When I asked Hiếu to feed the cat, he agreed to do it.
  • Được nhờ một việc, đáp "No way." → refused (to V): She refused to swap seats.
  • Bị hỏi có làm một việc không, đáp "Yes, I did." → admitted V-ing; đáp "No, I didn't." → denied V-ing.
  • Được hỏi để kiểm lại thông tin, đáp "Yes, that's right." → confirmed that…: The clerk confirmed that the parcel had been sent.
  • Được xin phép, đáp "Of course, go ahead." → allowed sb to V hoặc gave sb permission to V: The teacher allowed us to leave early.
  • Được mời, đáp "I'd love to." → accepted the invitation; đáp "Sorry, I can't." → declined the invitation hoặc turned down the invitation.

Điểm chung: động từ được chọn dựa vào câu hỏi trước đó, vì câu đáp ngắn tự nó không đủ nghĩa. Khi kể lại cả đoạn hội thoại, gộp câu hỏi và câu đáp vào một câu như ví dụ đầu thường gọn hơn tách hai câu.

Câu hỏi thường gặp

Có nên dùng động từ khác said trong mọi câu không?

Không. Trong một đoạn kể, said và told vẫn nên chiếm phần lớn. Chỉ đổi khi động từ mới nói thêm được chức năng hay thái độ của câu nói. Đổi dồn dập làm đoạn văn nặng và có vẻ cố gắng.

Claim có phải lúc nào cũng mang ý nghi ngờ không?

Phần lớn trường hợp claim cho thấy người kể chưa xác minh điều được nói. Trong văn học thuật, claim còn dùng trung tính cho một luận điểm. Khi kể chuyện đời thường, nếu không muốn ngầm nghi ngờ thì dùng said hoặc stated.

Boast và said proudly khác nhau thế nào?

Boast cho thấy người kể thấy người nói khoe khoang, có ý chê. Said proudly chỉ mô tả cảm xúc tự hào, không phán xét. Khi kể về thành tích chính đáng của ai đó, said proudly an toàn hơn.

Whisper và shout có theo sau bằng to V được không?

Shout có thể đi với at sb to V, như shouted at us to stop. Whisper thường đi với that hoặc với câu trực tiếp. Khi phân vân, kiểm từ điển hoặc dùng tell kèm trạng từ như told us quietly.

Đề bài không cho động từ thì chọn thế nào cho an toàn?

Xác định chức năng câu gốc trước: hứa, khuyên, chối, xin lỗi hay chỉ kể thông tin. Có chức năng rõ thì chọn động từ tương ứng với cấu trúc đúng. Không rõ thì said hoặc told với mệnh đề that luôn đúng ngữ pháp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138