Promise, agree, refuse, offer và threaten là năm động từ tường thuật hay gặp nhất của nhóm "động từ + to V": người nói tự cam kết sẽ làm hoặc không làm một việc, và việc đó được viết bằng to V ngay sau động từ, không có tân ngữ chen giữa. Câu "I'll pay you back next week," Tuấn said. trở thành Tuấn promised to pay me back the following week.
Nhóm này còn có claim, decide, demand, hope, plan, swear, volunteer. Phần dưới đi qua từng động từ chính, cách viết thể phủ định, những cặp cấu trúc dễ nhầm (offer to V và offer sb sth, agree to V và agree with sb) và cách xử lý khi câu gốc có điều kiện hay thời gian đi kèm.
Vì sao nhóm này đi với to V mà không cần tân ngữ
Điểm chung của cả nhóm là người làm hành động trong to V cũng chính là người nói câu gốc. Khi Lan nói "I'll wash the dishes," người rửa bát là Lan, nên câu kể lại chỉ cần Lan offered to wash the dishes. Không có người thứ hai nào cần chen vào giữa động từ và to V.
Đây cũng là lý do những câu như She refused me to go out hay He promised me to come nghe sai hoặc rất gượng với người bản ngữ. Muốn diễn đạt "cô ấy không cho mình ra ngoài" thì phải đổi động từ: She didn't allow me to go out hoặc She refused to let me go out. Với promise, sách ngữ pháp có ghi nhận dạng promise sb to V nhưng dạng này ít dùng và dễ gây hiểu lầm; an toàn hơn là He promised to come hoặc He promised me that he would come.
Một hệ quả nữa: vì to V không chia thì, câu tường thuật của nhóm này không cần lùi thì ở phần hành động. Will, won't, can, going to trong câu gốc đều tan vào nghĩa của động từ tường thuật. Người học hay giữ thói quen viết He promised that he would…; câu đó đúng, nhưng dài hơn và không còn là cấu trúc mà đề bài viết lại câu thường yêu cầu.
Từng động từ: câu nói gốc và câu tường thuật
Các ví dụ dưới đây là ví dụ giả định, đặt câu trực tiếp cạnh câu tường thuật để thấy phần nào được giữ, phần nào bỏ đi.
| Động từ | Câu nói gốc thường gặp | Câu trực tiếp | Câu tường thuật |
|---|---|---|---|
| promise | I'll… / I promise… | "I'll be home before ten," Mai said. | Mai promised to be home before ten. |
| agree | OK, I'll… / All right… | "All right, I'll drive you to the airport," Dad said. | Dad agreed to drive me to the airport. |
| refuse | I won't… / No, I'm not going to… | "I won't lend you my phone," Huy said. | Huy refused to lend me his phone. |
| offer | Shall I…? / Let me… / I'll… for you | "Shall I carry that box for you?" the boy asked. | The boy offered to carry the box for me. |
| threaten | If you…, I'll… (doạ) | "Turn the music down or I'll call the landlord," the neighbour said. | The neighbour threatened to call the landlord if we didn't turn the music down. |
| claim | I am… / I have… (khẳng định, người kể còn nghi) | "I won the competition last year," he said. | He claimed to have won the competition the year before. |
| decide | I've decided… / I'm going to… | "I'm going to study medicine," Linh said. | Linh decided to study medicine. |
| demand | I want… now! (đòi, gay gắt) | "I want to see the manager!" the customer shouted. | The customer demanded to see the manager. |
Với decide, chỉ dùng khi câu gốc thật sự là một quyết định; nếu chỉ là dự định thì said (that) she was going to… sát nghĩa hơn. Với claim, người kể thường ngầm cho biết mình chưa chắc điều đó đúng, nên đừng dùng cho một sự thật đã rõ.
Thể phủ định: đặt not ở đâu
Phủ định hành động: not đứng trước to V. "I won't tell anyone," she said. → She promised not to tell anyone. Không viết to not tell trong bài thi; dạng này có gặp trong tiếng Anh nói, nhưng sách ngữ pháp phổ thông lấy not to V làm chuẩn.
Phủ định động từ tường thuật: dùng didn't trước động từ. She didn't promise to come nghĩa là cô ấy không hề hứa, khác hẳn She promised not to come là cô ấy hứa sẽ không đến. Hai câu dễ viết nhầm cho nhau khi dịch vội từ tiếng Việt.
Refuse đã mang nghĩa phủ định. "I won't apologize," he said. → He refused to apologize. Không viết refused not to apologize, vì như vậy nghĩa đảo ngược thành "nhất quyết đòi xin lỗi". Muốn kể "anh ấy không đồng ý" thì He refused hoặc He didn't agree đều được.
Threaten cũng có thể phủ định. "If you don't fix it, I won't pay," the customer said. → The customer threatened not to pay if they didn't fix it. Mệnh đề if lùi thì theo quy tắc chung vì nó vẫn là mệnh đề có chủ ngữ riêng.
Agree to V khác với agree not to V. They agreed not to raise the issue again là cả hai bên thống nhất sẽ không nhắc lại. Còn "không đồng ý" là didn't agree hoặc disagreed, nhưng disagree không đi với to V.
Các cặp cấu trúc dễ nhầm trong nhóm
offer to V và offer sb sth. She offered to help me là cô ấy đề nghị tự mình giúp. She offered me a cup of tea là cô ấy mời mình một tách trà, sau offer là người nhận rồi tới vật. Dạng offered me to help không đúng chuẩn.
agree to V, agree with sb, agree on sth, agree that. He agreed to come là đồng ý sẽ đến; He agreed with me là có cùng ý kiến với mình; They agreed on a date là thống nhất được ngày; He agreed that the price was too high là thừa nhận đồng tình với một nhận định. Cả bốn đều đúng, khác nghĩa.
promise to V và promise (sb) that. He promised to call và He promised (me) that he would call cùng nghĩa. Dạng that cần thiết khi người làm khác người hứa: He promised that his brother would help không viết lại được bằng to V.
threaten to V và threaten sb with sth. He threatened to leave là doạ sẽ bỏ đi; He threatened them with a lawsuit là doạ họ bằng một vụ kiện. Cấu trúc thứ hai cần danh từ sau with.
claim to V và claim that. She claimed to be a doctor và She claimed that she was a doctor đều đúng. Khi việc được khẳng định xảy ra trước lúc nói, dùng claimed to have V3: He claimed to have met the singer.
Câu gốc có điều kiện, thời gian hoặc lý do
Nhiều câu hứa và câu doạ có kèm điều kiện hay mốc thời gian. Phần to V thì không chia thì, nhưng mệnh đề đi kèm vẫn là mệnh đề đầy đủ nên lùi thì bình thường khi động từ tường thuật ở quá khứ. Ví dụ giả định: "I'll buy you a bike if you pass the exam," Dad said to Nam. thành Dad promised to buy Nam a bike if he passed the exam. — pass lùi thành passed, you đổi thành Nam hoặc him, còn phần hứa chỉ là to buy.
Với mệnh đề thời gian: "I'll text you when I arrive," she said. thành She promised to text me when she arrived. Nếu lúc kể việc đến nơi vẫn chưa xảy ra, nhiều người bản ngữ vẫn giữ when she arrives; cả hai cách đều chấp nhận được, trong bài làm phổ thông thì lùi thì là cách an toàn.
Với lý do: "I won't go because I'm tired," Hải said. thành Hải refused to go because he was tired. Câu này vừa dùng động từ tường thuật, vừa giữ lý do bằng một mệnh đề lùi thì. Đây là dạng mà học sinh hay bỏ sót phần lý do khi viết lại câu, làm mất một nửa thông tin của câu gốc.
Khi hành động đã xảy ra trước lúc nói, dùng to have V3: "I finished the report yesterday," he said. không hợp với promise hay agree, nhưng hợp với claim: He claimed to have finished the report the day before.
Năm ví dụ giải từng bước
Mỗi ví dụ giả định dưới đây ghi câu gốc, động từ chọn và lý do chọn. Đọc phần lý do quan trọng hơn đọc đáp án.
- "Let me help you with your homework," my cousin said. → My cousin offered to help me with my homework. Câu mở bằng Let me là lời tự nguyện giúp, nên chọn offer; your đổi thành my.
- "No, I won't do it again," the boy said. → The boy refused to do it again. Hoặc, nếu ngữ cảnh là cậu bé hứa không tái phạm sau khi bị nhắc, thì The boy promised not to do it again. Hai đáp án khác nghĩa; phải đọc ngữ cảnh để chọn.
- "OK, I'll lend you some money," Thảo said to me. → Thảo agreed to lend me some money. Từ OK cho thấy đây là lời chấp thuận một yêu cầu trước đó, nên chọn agree chứ không phải offer.
- "Give me back my bag or I'll scream," she told the man. → She threatened to scream if the man didn't give her back her bag. Cấu trúc A or I'll B đổi thành threatened to B if … didn't A.
- "I can speak five languages," he said. → He claimed to be able to speak five languages. Sau to không đặt được can, nên đổi thành be able to. Viết He claimed that he could speak five languages cũng đúng.
Ví dụ thứ hai cho thấy một câu gốc có thể có hai cách kể lại tuỳ ngữ cảnh. Trong bài tập trắc nghiệm, các phương án sai thường sai về cấu trúc chứ không chỉ về nghĩa, nên kiểm cấu trúc trước rồi mới cân nhắc nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Viết He promised me to come có sai không?
Dạng này có trong một số từ điển nhưng ít dùng và dễ hiểu lầm là hứa với mình rằng mình sẽ đến. Trong bài làm nên viết He promised to come hoặc He promised me that he would come để rõ nghĩa và an toàn.
Refuse có đi được với tân ngữ chỉ người không?
Có, nhưng theo cấu trúc refuse sb sth, nghĩa là không cho ai cái gì, ví dụ They refused him entry. Không có cấu trúc refuse sb to V; muốn nói không cho ai làm gì thì dùng not allow sb to V hoặc refuse to let sb V.
Offer và suggest khác nhau ra sao khi kể lại?
Offer là người nói tự nguyện làm giúp, đi với to V. Suggest là đưa ra ý kiến cho cả nhóm hoặc người khác làm, đi với V-ing hoặc mệnh đề that. Câu Shall I…? thường là offer, còn Shall we…? thường là suggest.
Sau claim dùng to V hay to have V3?
Dùng to V khi điều được khẳng định đúng vào lúc nói, ví dụ claimed to be rich. Dùng to have V3 khi việc đó xảy ra trước lúc nói, ví dụ claimed to have seen a ghost. Cả hai đều viết lại được bằng mệnh đề that.
Agreed to và agreed with có thay cho nhau được không?
Không. Agree to V là đồng ý sẽ làm việc gì, còn agree with sb là cùng quan điểm với ai. She agreed to help me và She agreed with me khác nghĩa hoàn toàn, nên chọn theo việc câu gốc là lời chấp thuận hay lời đồng tình.